Từ cam kết Net Zero đến bài toán dòng vốn: Làm sao để chuyển đổi xanh không chỉ dừng ở mục tiêu?

Định hình khung chính sách và vai trò “trục dẫn” của tài chính công

Chia sẻ thông tin tổng quan về chính sách và tình hình triển khai mục tiêu Net Zero của Việt Nam, ông Tô Việt Hoàng - Phó trưởng Ban Hợp tác quốc tế, Vụ Tài chính - Kinh tế ngành (Bộ Tài chính cho biết), Việt Nam đã đưa ra cam kết rõ ràng về việc đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Đây là cam kết ở mức rất cao, thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ trong việc tham gia cùng cộng đồng quốc tế ứng phó với biến đổi khí hậu.

Việt Nam đã đưa ra các mục tiêu cụ thể về giảm phát thải khí nhà kính như: việc đang trong quá trình rà soát và cập nhật Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC 3.0); rà soát và cập nhật Chiến lược Tăng trưởng xanh; nhanh chóng xây dựng các quy định để triển khai thị trường carbon trong nước,…

Nông nghiệp phát thải thấp là một trong những giải pháp công nghệ khí hậu. Ảnh minh họa

Bên cạnh đó, Việt Nam cũng đang tham gia nhiều sáng kiến quốc tế liên quan đến giảm phát thải methane, quản lý rừng và chuyển đổi năng lượng sạch. Cam kết này mở ra nhiều cơ hội cho Việt Nam trong việc nâng cao uy tín quốc tế, tiếp cận tài chính xanh, công nghệ mới và hợp tác phát triển.

Cam kết này mở ra nhiều cơ hội cho Việt Nam trong việc nâng cao uy tín quốc tế, tiếp cận tài chính xanh, công nghệ mới và hợp tác phát triển.

Cũng theo ông Hoàng, trong tiến trình này, Bộ Tài chính giữ vai trò rất quan trọng trong việc tạo dựng nền tảng chính sách và huy động nguồn lực cho chuyển đổi xanh.

Cụ thể là phát triển và vận hành các công cụ tài chính xanh, nhằm hỗ trợ phân bổ nguồn lực cho các mục tiêu phát triển bền vững; thúc đẩy thị trường carbon, qua đó từng bước hình thành cơ chế định giá phát thải và tạo động lực kinh tế cho giảm phát thải.

Bên cạnh đó là lồng ghép mục tiêu khí hậu vào chính sách tài khóa và quản lý đầu tư công, để sử dụng hiệu quả hơn nguồn lực nhà nước. Đồng thời, khuyến khích khu vực tư nhân đầu tư vào công nghệ sạch, giúp giảm chi phí chuyển đổi và mở rộng cơ hội tăng trưởng xanh.

Công nghệ khí hậu và bài toán tiếp cận nguồn lực của doanh nghiệp

Trên thực tế, Việt Nam đã đạt được một số kết quả tích cực bước đầu. Có thể thấy rõ tiến triển trong phát triển năng lượng tái tạo, cũng như việc từng bước hoàn thiện khung pháp lý và chính sách hỗ trợ cho mục tiêu Net Zero.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đó, theo ông Hoàng, vẫn còn không ít khoảng trống cần tiếp tục xử lý. Những khó khăn lớn hiện nay bao gồm thiếu vốn dài hạn, hạn chế về công nghệ và năng lực thực thi chưa đồng đều giữa các chủ thể. Đặc biệt, với doanh nghiệp nhỏ và vừa, chi phí đầu tư ban đầu cao và rủi ro công nghệ vẫn là những rào cản rất lớn.

Trong bối cảnh đó, công nghệ khí hậu là một trong những giải pháp then chốt để hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng 0, bao gồm: công nghệ năng lượng sạch và sử dụng năng lượng hiệu quả, giúp giảm phát thải, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế; kinh tế tuần hoàn, góp phần sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn, giảm chất thải và thúc đẩy sự tăng trưởng thân thiện với môi trường; nông nghiệp phát thải thấp, vừa bảo vệ môi trường, vừa nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm; giao thông xanh, giúp giảm phát thải carbon và tiêu thụ năng lượng thông qua các công nghệ và dịch vụ giao thông bền vững.

Đây là những lĩnh vực tiên phong và trọng điểm của công nghệ khí hậu trong bối cảnh Việt Nam hiện nay, vừa góp vào giảm phát thải khí nhà kính, vừa tạo cơ hội phát triển mới cho doanh nghiệp và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa, cùng với doanh nghiệp khởi nghiệp, là lực lượng rất quan trọng trong hệ sinh thái công nghệ khí hậu của Việt Nam. Đây là khu vực có tính linh hoạt cao, có khả năng thích ứng nhanh và phát triển các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn trong nước. Họ cũng là lực lượng đổi mới sáng tạo quan trọng, có thể tạo ra những mô hình kinh doanh, sản phẩm và dịch vụ mới phục vụ quá trình chuyển đổi xanh.

Tuy nhiên, nhóm doanh nghiệp này hiện vẫn gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận tài chính, công nghệ, thị trường và các nguồn lực hỗ trợ phát triển. Vì vậy, các hình thức hỗ trợ có mục tiêu, đúng nhu cầu và đúng thời điểm sẽ có ý nghĩa rất lớn trong việc phát huy tiềm năng đổi mới sáng tạo của khu vực này.

“Thành công của quá trình chuyển đổi xanh sẽ phụ thuộc rất lớn vào sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp, SMEs, startups và các đối tác quốc tế. Khi chính sách đúng, nguồn lực đủ, công nghệ phù hợp và các bên cùng đồng hành, quá trình chuyển đổi xanh của Việt Nam sẽ có cơ sở vững chắc để đi nhanh hơn, thực chất hơn và hiệu quả hơn” - ông Tô Việt Hoàng nhấn mạnh.

Hà My