Từ bể chứa rác thải đến cánh đồng xanh, sạch

Thùng chứa rác thải được bố trí tại cánh đồng xã Thọ Long.

Hiện nay, các loại sâu bệnh hại lúa như sâu cuốn lá, rầy các loại, bệnh đạo ôn... ngày càng diễn biến phức tạp, không theo quy luật đòi hỏi phải phòng, trừ nhiều hơn nên số lượng thuốc BVTV hóa học sử dụng cũng ngày càng nhiều. Trong khi đó, rác thải từ bao bì, chai lọ thuốc BVTV... là một trong những hợp chất độc hại tồn tại rất lâu trong môi trường nên khó phân hủy sinh học; trong mỗi bao bì đựng thuốc BVTV sau khi sử dụng luôn tồn dư lượng thuốc tối thiểu là 2% thể tích. Nhiều người cho rằng rác sẽ tự phân hủy hoặc bị nước cuốn đi, nhưng thực tế, phần lớn rác thải nhựa và hóa chất tồn tại khá lâu; hóa chất ngấm vào đất, vào nguồn nước hoặc phát tán trong không khí sẽ gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của những người tiếp xúc.

Trước thực tế đó, tại các địa phương, hàng nghìn bể chứa rác thải đã được đầu tư xây dựng, công tác tuyên truyền được đẩy mạnh, các mô hình như: Cánh đồng không rác, xây dựng bể thu gom vỏ, bao bì đựng thuốc BVTV đảm bảo vệ sinh đồng ruộng, thu gom vỏ thuốc BVTV trên các cánh đồng... được phát động rộng rãi.

Tại cánh đồng xã Thọ Long, vào thời điểm người dân tập trung chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh cho vụ xuân nhưng trên khắp các tuyến đường nội đồng, bờ ruộng khá sạch sẽ, không còn tình trạng vỏ bao, chai thuốc BVTV vứt bừa bãi như trước đây. Bà Lê Thị Minh, người dân xã Thọ Long cho biết: “Thông qua các buổi sinh hoạt chung tại thôn, xã, chúng tôi được tìm hiểu về tác hại khi vứt bao bì, vỏ thuốc BVTV bừa bãi đó là ô nhiễm đất, nguồn nước, hệ sinh thái đồng ruộng suy giảm, hơn thế nữa là chính sức khỏe của chúng tôi cũng bị ảnh hưởng. Khi xã thực hiện bố trí các bể chứa, chúng tôi đã tự giác vứt đúng nơi quy định, tạo điều kiện thuận lợi để xử lý nguồn rác thải rắn trong sản xuất nông nghiệp”.

Được biết, trước thực tế về vấn đề ô nhiễm môi trường tại các đồng ruộng, xã Thọ Long đã chỉ đạo các cấp hội, đoàn thể, vận động người dân chung sức để xây dựng bể chứa rác thải tại các cánh đồng. Đến nay, toàn xã đã xây dựng được 216 bể chứa có nắp đậy, đặt tại các ngả đường chính dẫn ra khu vực sản xuất, xa nguồn nước sinh hoạt, xa khu dân cư, không ảnh hưởng tới môi trường xung quanh.

Tại xã Nga Sơn, với đặc thù là địa phương sản xuất nông nghiệp, việc sử dụng thuốc BVTV để phòng trừ sâu hại, dịch bệnh bảo vệ mùa màng là biện pháp quan trọng, vì vậy, lượng bao bì, vỏ thuốc BVTV thải ra môi trường lớn. Trước thực trạng đó, xã đã đẩy mạnh tuyên truyền trên hệ thống truyền thanh, lồng ghép tuyên truyền trong các buổi sinh hoạt ở khu dân cư về hậu quả của rác thải trên đồng ruộng. Bên cạnh đó, triển khai lắp đặt, bố trí ít nhất mỗi cánh đồng một bể thu gom bao bì thuốc BVTV tại những nơi thuận tiện đi lại của người dân; định kỳ thực hiện thu gom bao bì, vỏ chai thuốc BVTV tại các bể chứa đến địa điểm tập kết để vận chuyển đến nơi tiêu hủy.

Theo ông Mai Văn Thông, người dân xã Nga Sơn, các bể chứa thu gom được đúc bằng bê tông dày, rộng 70cm và cao 50cm, có nắp đậy và đặt ở nơi thuận tiện nhất cho người dân có thể bỏ rác thải sau khi đã sử dụng. Một tín hiệu đáng mừng là sau khi triển khai lắp đặt các bể chứa, hầu hết người dân trong xã đã chấp hành rất nghiêm túc việc thu gom các vỏ bao thuốc BVTV, không còn tình trạng vứt bừa bãi dọc các bờ ruộng, đường giao thông nội đồng và mương dẫn nước như trước đây.

Hiện, toàn tỉnh đã xây dựng được 28.500 bể chứa bao bì thuốc BVTV và rác thải rắn. Đồng thời, thông qua các chương trình, dự án đã lồng ghép mở 385 lớp tuyên truyền, tập huấn thu gom, vận chuyển và xử lý bao bì thuốc BVTV sau sử dụng. Để mô hình ngày càng được nhân rộng và phát huy hiệu quả, các địa phương cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, thay đổi thói quen vứt vỏ bao bì thuốc BVTV tại các bờ ruộng của người dân; tổ chức thu gom, xử lý bao bì từ các bể chứa theo quy định. Bên cạnh đó, tiếp tục xây dựng các bể chứa, nhất là tại các vùng sản xuất nông nghiệp tập trung...

Tuy nhiên, mỗi người dân cũng cần nâng cao ý thức thu gom, vứt bỏ bao bì, chai thuốc BVTV sau khi dùng đúng nơi quy định; ưu tiên phát triển các mô hình sản xuất nông nghiệp theo hướng hữu cơ, sử dụng phân bón hữu cơ, hạn chế sử dụng phân bón hóa học và các loại thuốc BVTV.

Bài và ảnh: Kim Ngọc