Từ 31/8, Chủ tịch UBND cấp xã được phạt đến 250 triệu đồng với vi phạm về đất đai

Một trong những điểm mới đáng chú ý là bổ sung Điều 3a quy định nguyên tắc xác định hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.

Theo đó, đối với đơn vị hành chính đặc khu được công nhận là đô thị và thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn tương ứng với chính quyền địa phương ở phường thì áp dụng mức xử phạt như đơn vị hành chính cấp phường. Trường hợp đặc khu thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn tương ứng với chính quyền địa phương ở xã thì áp dụng mức xử phạt như đơn vị hành chính cấp xã.

Bên cạnh đó, Nghị định cũng quy định rõ trường hợp vợ và chồng cùng có quyền sử dụng đất thì việc xử phạt vi phạm hành chính được áp dụng như đối với một cá nhân.

Bổ sung biện pháp khắc phục hậu quả, điều chỉnh cách tính số lợi bất hợp pháp

Nghị định 281/2026/NĐ-CP bổ sung nhiều biện pháp khắc phục hậu quả đối với các hành vi vi phạm trong lĩnh vực đất đai.

Cụ thể, người vi phạm có thể bị buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm; khôi phục hiện trạng ban đầu của mốc địa giới đơn vị hành chính; thực hiện lại thủ tục hành chính về đất đai theo quy định; đồng thời phải nộp lại các giấy tờ đã bị tẩy xóa, sửa chữa, làm sai lệch nội dung hoặc giấy tờ giả đã sử dụng.

Hình minh họa.

Về việc xác định số lợi bất hợp pháp thu được từ hành vi vi phạm, Nghị định sửa đổi theo hướng quy định rõ đây là khoản lợi được quy đổi thành tiền mà tổ chức, cá nhân có được từ việc sử dụng đất sau khi thực hiện hành vi vi phạm và phải nộp vào ngân sách nhà nước.

Trong trường hợp nhiều tổ chức, cá nhân cùng thực hiện hành vi vi phạm trên một thửa đất thì số lợi bất hợp pháp phải nộp sẽ được chia đều cho các bên cùng vi phạm.

Đáng chú ý, Nghị định bổ sung quy định mới về việc khấu trừ số tiền đã nộp vào ngân sách nhà nước. Theo đó, nếu người vi phạm đã thực hiện các nghĩa vụ tài chính phát sinh từ việc sử dụng đất vi phạm thì khoản tiền này sẽ được trừ vào số lợi bất hợp pháp phải nộp.

Ngoài ra, Nghị định cũng sửa đổi quy định xử phạt đối với hành vi không thực hiện đăng ký biến động đất đai.

Theo quy định mới, hành vi không đăng ký biến động đất đai theo các trường hợp quy định tại các điểm a, b, i, k, l, m và q khoản 1 Điều 133 Luật Đất đai sẽ bị phạt từ 2-3 triệu đồng. Tuy nhiên, trường hợp nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư thông qua thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất theo Điều 127 Luật Đất đai sẽ không bị xử phạt.

Tăng mạnh thẩm quyền xử phạt của cấp xã và cơ quan chuyên ngành

Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định là điều chỉnh mạnh thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp xã và các cơ quan thanh tra chuyên ngành về đất đai.

Theo quy định mới, Chủ tịch UBND cấp xã được quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 250 triệu đồng, đình chỉ hoạt động dịch vụ tư vấn có thời hạn 3 tháng và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định. Trước đây, mức phạt tiền tối đa của Chủ tịch UBND cấp xã chỉ là 5 triệu đồng.

Đối với Trưởng đoàn kiểm tra chuyên ngành về đất đai do Cục trưởng Cục Quản lý đất đai, Thủ trưởng tổ chức thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoặc Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành lập, mức phạt tiền tối đa được nâng từ 50 triệu đồng lên 400 triệu đồng. Các chức danh này cũng có quyền tịch thu giấy tờ bị tẩy xóa, sửa chữa, làm giả đã sử dụng trong quá trình sử dụng đất và đình chỉ hoạt động dịch vụ tư vấn trong thời hạn 3 tháng.

Trong khi đó, Trưởng đoàn kiểm tra chuyên ngành do Bộ trưởng Bộ NN&MT thành lập, Cục trưởng Cục Quản lý đất đai và Thủ trưởng các đơn vị thuộc Bộ được giao nhiệm vụ kiểm tra có thẩm quyền xử phạt đến 500 triệu đồng, đồng thời được áp dụng các biện pháp tịch thu giấy tờ giả và đình chỉ hoạt động dịch vụ tư vấn theo quy định.

Lê Bảo