Từ 2/3 - 31/5/2026, ghi nhận hơn 9,7 triệu lượt phương tiện lưu thông trên cao tốc Bắc - Nam phía Đông

Trên tuyến đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông (CTBNPĐ) đã có 36/39 đoạn tuyến với tổng chiều dài khoảng 1.914km được đưa vào khai thác (gồm cả khai thác tạm), trong đó Cục Đường bộ trực tiếp quản lý khai thác khoảng 1.296km.

Kết quả bước đầu cho thấy việc đầu tư, đưa vào khai thác tuyến đường bộ CTBNPĐ đã góp phần nâng cao năng lực vận tải, tăng cường kết nối giao thông giữa các địa phương, vùng kinh tế và từng bước phát huy hiệu quả đầu tư kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ.

Các hệ thống quản lý điều hành giao thông, thu phí điện tử không dừng thuộc các dự án thành phần giai đoạn 2017 - 2020 đã được đưa vào vận hành từ ngày 2/3/2026.

Từ ngày 2/3 - 31/5/2026, hệ thống đã ghi nhận hơn 9,7 triệu lượt phương tiện lưu thông, thu được trên 944 tỷ đồng phí sử dụng đường bộ cao tốc nộp ngân sách nhà nước. Việc triển khai đồng bộ hệ thống quản lý điều hành giao thông và thu phí điện tử không dừng đã góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác tuyến, tăng tính công khai, minh bạch trong công tác thu phí và từng bước hình thành cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý giao thông hiện đại.

Thông qua việc phối hợp với Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an) điều chỉnh phương án phân làn, tổ chức giao thông trên một số tuyến cao tốc trọng điểm, tình trạng ùn tắc và tai nạn giao thông đã giảm đáng kể. Số vụ va chạm trên một số tuyến giảm từ 70 - 80% so với trước khi điều chỉnh; thời gian lưu thông được rút ngắn khoảng 20 - 30%; năng lực thông hành được cải thiện rõ rệt, góp phần giảm chi phí vận tải, nâng cao hiệu quả khai thác công trình, bảo đảm trật tự, an toàn giao thông.

Trên tuyến CTBNPĐ hiện đã có 7 trạm dừng nghỉ được đầu tư hoàn chỉnh (Giẽ - Ninh Bình, Cao Bồ - Mai Sơn, La Sơn - Hòa Liên, hầm Đèo Cả, TP HCM - Long Thành - Dầu Giây, TP HCM - Trung Lương, Mỹ Thuận - Cần Thơ). Có 18/19 trạm còn lại đang được triển khai, trong đó 9 trạm đã có các công trình dịch vụ công thiết yếu đưa vào phục vụ; 3 trạm đang khai thác dựa trên mô hình trạm tạm đã có sẵn; 6 trạm chưa có hạng mục dịch vụ công, người dân đang sử dụng tạm các trạm liền kề hoặc khu dịch vụ lân cận tại nút giao; 1 trạm đang chờ giải phóng mặt bằng.

Với các tồn tại, khiếm khuyết phát sinh trong quá trình khai thác, đã được Cục Đường bộ rà soát, phát hiện và yêu cầu các chủ đầu tư, nhà thầu thực hiện trách nhiệm bảo hành theo quy định. Cục Đường bộ cũng đã tổng hợp các khó khăn, vướng mắc, bài học kinh nghiệm từ quá trình khai thác để phục vụ công tác quản lý, vận hành các dự án trong giai đoạn tiếp theo.

Cục Đường bộ cho rằng, kết quả nghiên cứu bước đầu cho thấy tuyến đường bộ CTBNPĐ đã cơ bản đáp ứng yêu cầu khai thác, từng bước phát huy vai trò là trục giao thông huyết mạch quốc gia, góp phần nâng cao năng lực vận tải, giảm chi phí logistics, tăng cường kết nối vùng, phục vụ nhu cầu đi lại, vận chuyển hàng hóa, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH). Công tác quản lý, vận hành, tổ chức giao thông và cung cấp các dịch vụ hỗ trợ khai thác trên tuyến đang từng bước được hoàn thiện, góp phần nâng cao hiệu quả khai thác công trình.

Việc đánh giá toàn diện hiệu quả khai thác tuyến cần tiếp tục được nghiên cứu, rà soát trên cơ sở cập nhật đầy đủ số liệu về lưu lượng giao thông, an toàn giao thông, công tác quản lý vận hành, hiệu quả KT-XH và các nội dung liên quan. Cục Đường bộ sẽ tiếp tục phối hợp xây dựng hoàn chỉnh đánh giá toàn diện hiệu quả khai thác tuyến đường bộ CTBNPĐ, báo cáo Bộ Xây dựng trước ngày 20/6/2026.

Trước đó, chủ trì cuộc họp về tình hình triển khai công tác chuẩn bị đầu tư mở rộng các đoạn tuyến đường bộ CTBNPĐ, Bộ trưởng Bộ Xây dựng thống nhất phương án nghiên cứu đầu tư mở rộng tuyến có quy mô 4 làn hạn chế lên quy mô 6 làn xe theo quy hoạch, bảo đảm đồng bộ, lâu dài, hạn chế việc phải tiếp tục mở rộng nhiều lần, gây lãng phí thời gian, nguồn lực, ảnh hưởng đến quá trình khai thác toàn tuyến.

Lãnh đạo Bộ Xây dựng yêu cầu Ban Quản lý dự án (BQLDA), đơn vị tư vấn rà soát, đánh giá tổng thể hiện trạng toàn bộ tuyến đường bộ CTBNPĐ từ Cao Bằng đến Cà Mau; đánh giá phân chia theo 3 phân đoạn (Cao Bằng - Hà Nội, Hà Nội - TP HCM, TP HCM - Đất Mũi). Ưu tiên mở rộng các đoạn tuyến theo nguyên tắc nhu cầu vận tải, khả năng cân đối nguồn lực, trong đó ưu tiên nguồn lực mở rộng trước các đoạn tuyến có nhu cầu vận tải lớn thuộc dự án giai đoạn 2017 - 2020 (để phấn đấu khởi công trong 2027), đến mở rộng các đoạn còn lại (khởi công trong năm 2028), từ đó hoàn thành mở rộng toàn tuyến vào năm 2030.

Các tỉnh, thành đánh giá hiệu quả KT-XH của dự án cao tốc với địa phương, đặc biệt là mức độ đóng góp vào mục tiêu phát triển KT-XH và khả năng hỗ trợ thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số trong giai đoạn tới; báo cáo cấp có thẩm quyền quyết định phân bổ vốn cho dự án.

Liên quan lĩnh vực, BQLDA Mỹ Thuận vừa có tờ trình báo cáo nghiên cứu tiền khả thi trình Bộ Xây dựng về tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Tây đoạn Đức Hòa - Mỹ An.

Dự án được đề xuất đầu tư 4 làn xe hoàn chỉnh dài 63,6km qua 2 tỉnh Tây Ninh (hơn 60km), Đồng Tháp (hơn 3km). Điểm đầu kết nối Vành đai 4 TP HCM, cách nút giao Hòa Khánh khoảng 10km, thuộc xã Đức Huệ, tỉnh Tây Ninh. Điểm cuối kết nối cao tốc Mỹ An - Cao Lãnh giai đoạn 1 thuộc xã Đốc Binh Kiều, tỉnh Đồng Tháp.

Dự án góp phần hoàn thiện trục giao thông chiến lược Bắc - Nam phía Tây, tăng cường kết nối tỉnh Tây Ninh, Đồng Tháp với Đồng bằng sông Cửu Long và TP HCM; chia sẻ lưu lượng, giảm áp lực cho Quốc lộ N2 và các tuyến đường hiện hữu; góp phần nâng cao năng lực vận tải, thúc đẩy phát triển KT-XH, bảo đảm quốc phòng, an ninh khu vực biên giới phía Tây Nam.

Có 2 phương án nghiên cứu gắn với các giải pháp thiết kế kỹ thuật khác nhau. Thứ 1, xây dựng với nền đắp thông thường (nền đường đắp kết hợp các công trình cầu vượt sông, kênh, đường...), đầu tư gần 37.000 tỷ đồng. Thứ 2, xây dựng với toàn bộ cầu cạn trừ phạm vi nút giao, đầu tư gần 45.500 tỷ đồng.

Trên cơ sở đánh giá các yếu tố kỹ thuật, khả năng thích ứng biến đổi khí hậu, giảm chia cắt dân cư, giảm nhu cầu giải phóng mặt bằng, giảm ảnh hưởng hệ thống thủy lợi, phát triển không gian hai bên tuyến, BQLDA kiến nghị lựa chọn phương án 2. Theo phương án này, tổng diện tích đất chiếm dụng khoảng gần 230ha. Số hộ bị ảnh hưởng khoảng 382. Trong khi đó, nếu triển khai theo phương án 1, tổng diện tích đất chiếm dụng khoảng hơn 500ha với khoảng 459 hộ bị ảnh hưởng.

Trong bối cảnh khan hiếm cát đắp nền, có thể dẫn đến nguy cơ chậm tiến độ và đội vốn kéo dài, phương án 2 cũng giúp giảm khối lượng vật liệu san lấp. Việc chuyển từ sử dụng tài nguyên thiên nhiên (cát, đất đắp) sang vật liệu chế tạo sẵn (bê tông, cốt thép) giúp chủ động, bảo đảm tiến độ thi công.

Nếu được chấp thuận, dự án dự kiến khởi công năm 2027, hoàn thành năm 2030.

Mộc Đức