Trường Đại học Dược Hà Nội nói gì về đề xuất di dời trường để làm bảo tàng?

UBND thành phố Hà Nội vừa trình Hội đồng nhân dân thành phố xem xét Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, trong đó đề xuất chuyển khu “Đại học Tổng hợp Hà Nội” tại 19 Lê Thánh Tông thành không gian bảo tàng. Đề xuất này đang gây nhiều ý kiến trái chiều.

Theo tờ trình, khu đất 19 Lê Thánh Tông được định hướng trở thành Bảo tàng Đại học thời đại Hồ Chí Minh, trên cơ sở di dời Trường Đại học Dược Hà Nội và Khoa Hóa học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội.

Trong quá trình lấy ý kiến, nhiều trí thức, giảng viên và sinh viên đề nghị giữ lại chức năng đào tạo tại Trường Đại học Dược Hà Nội. Các ý kiến cho rằng việc chuyển đổi hoàn toàn sang bảo tàng có thể gây lãng phí nguồn lực tri thức, đồng thời làm giảm sức sống của không gian vốn gắn với hoạt động học thuật.

Trước đề xuất trên, Trường Đại học Dược Hà Nội cho biết việc chuyển đổi khu vực trường thành bảo tàng cần được cân nhắc thận trọng. Khu vực trường là quần thể kiến trúc tiêu biểu đầu thế kỷ XX, gắn với sự hình thành của Đại học Y Dược Đông Dương và Viện Đại học Đông Dương - trung tâm giáo dục đại học đầu tiên tại Việt Nam và Đông Nam Á.

Về giá trị học thuật, nơi này gắn với các hoạt động đào tạo, nghiên cứu, trong đó Trường Đại học Dược Hà Nội là trung tâm đào tạo và nghiên cứu dược học hàng đầu cả nước. Các đơn vị thuộc Trường Đại học Khoa học Tự nhiên giữ vai trò nền tảng trong khoa học cơ bản.

Sự hiện diện của các trường đại học tại đây đã góp phần hình thành một “khu vực tri thức” trong lòng Hà Nội, nơi giao thoa giữa giáo dục, nghiên cứu và đời sống đô thị.

Theo các lý luận hiện đại về bảo tồn, đây chính là biểu hiện của “Genius Loci” - tinh thần nơi chốn, giá trị không thể tách rời khỏi hoạt động sống. Việc bảo tồn chỉ hình thức kiến trúc mà không duy trì chức năng sẽ làm suy giảm bản sắc này.

Trường Đại học Dược Hà Nội. Ảnh: HUP

Cũng theo Trường Đại học Dược Hà Nội, nhà trường không chỉ là một di tích kiến trúc. Tại đây, hàng nghìn sinh viên, giảng viên, nhà khoa học đang tham gia đào tạo, nghiên cứu phát triển thuốc và đóng góp cho hệ thống y tế quốc gia.

“Các trường đại học là một hệ sinh thái vận hành liên tục, không phải là bất động sản tĩnh. Việc di dời và chuyển đổi khuôn viên này thành bảo tàng, về bản chất, có thể dẫn tới tình trạng như: Giữ lại hình thức vật chất nhưng làm gián đoạn dòng chảy học thuật; thay thế một không gian tri thức sống bằng một không gian trưng bày tĩnh; làm mất đi sự tương tác giữa con người và không gian”, đại diện nhà trường chia sẻ.

Trong khi đó, các đại học lớn trên thế giới đều lựa chọn giữ lại cơ sở lịch sử trong trung tâm đô thị, đồng thời mở rộng ra bên ngoài như Đại học Sorbonne, Đại học Paris-Cité (Paris, Cộng hòa Pháp), Đại học Oxford và Đại học Cambridge (Anh), Đại học Harvard (Mỹ). Điểm chung của các trường đại học này là không bảo tàng hóa cơ sở cũ và duy trì chức năng học thuật như cốt lõi của di sản.

Vì thế, Trường Đại học Dược Hà Nội đề xuất được giữ nguyên cơ sở để đào tạo chuyên sâu, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo, nghi lễ học thuật và mở rộng cơ sở mới để mở rộng quy mô đào tạo, phát triển phòng thí nghiệm hiện đại.

Ngoài ra, nhà trường đề xuất có thể mở một phần không gian cho tham quan, triển lãm, giới thiệu lịch sử giáo dục, kiến trúc do chính nhà trường vận hành, gắn với hoạt động thực tế.

“Việc chuyển đổi thành bảo tàng, nếu không được cân nhắc thận trọng, có thể làm suy giảm giá trị thực của di sản, đánh mất một hệ sinh thái học thuật quý giá và làm nghèo đi đời sống văn hóa đô thị”, nhà trường cho hay.

Trường Đại học Dược Hà Nội là cơ sở đào tạo công lập trực thuộc Bộ Y tế, tiền thân là Khoa Dược của Trường Y Dược khoa Đông Dương, được thành lập độc lập từ năm 1961. Công trình hiện vẫn giữ kiến trúc đặc trưng đầu thế kỷ XX, được xem là một trong những di sản có giá trị lịch sử tại Hà Nội.

Thúy Nga