Trung tâm dữ liệu Việt Nam trước áp lực xanh và nhu cầu AI tăng cao

Việt Nam đang nổi lên như một trong những thị trường trung tâm dữ liệu tăng trưởng nhanh tại Đông Nam Á, khi nhu cầu về trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán đám mây và hạ tầng số ngày càng gia tăng. Theo thống kê của Bộ Khoa học và Công nghệ năm 2025, Việt Nam hiện có khoảng hơn 40 cơ sở trung tâm dữ liệu đang hoạt động. Trong khi đó, báo cáo của Research and Markets dự báo thị trường trung tâm dữ liệu Việt Nam có thể đạt quy mô 1,6-1,75 tỷ USD vào năm 2030, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm từ 15-18%.

Tuy nhiên, sự phát triển của trung tâm dữ liệu hiện nay không còn chỉ là câu chuyện mở rộng diện tích hay tăng số lượng máy chủ.

AI ĐANG THAY ĐỔI KIẾN TRÚC TRUNG TÂM DỮ LIỆU

Trong nhiều năm, trung tâm dữ liệu chủ yếu phục vụ các nhu cầu truyền thống như lưu trữ dữ liệu, vận hành ứng dụng doanh nghiệp và cung cấp dịch vụ điện toán đám mây. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của AI tạo sinh đang làm thay đổi hoàn toàn yêu cầu đối với hạ tầng này.

Theo ông Hà Như Hải, Tổng Giám đốc TPX Technologies, AI đang buộc các nhà vận hành phải thiết kế lại trung tâm dữ liệu, từ hệ thống nguồn điện, công nghệ làm mát đến khả năng đáp ứng mật độ tính toán cao.

“Trước đây, thiết kế tủ rack khoảng 5-6 kW thường đã đủ cho nhiều trung tâm dữ liệu truyền thống. Tuy nhiên, với nhu cầu AI tăng mạnh, các rack mật độ cao hiện nay có thể đạt 30-50 kW, thậm chí cao hơn trong một số cấu hình chuyên dụng, tạo áp lực lớn lên hạ tầng điện và làm mát”, ông Hải cho biết.

Sự thay đổi về nhu cầu công suất khiến nhiều trung tâm dữ liệu được xây dựng theo mô hình truyền thống phải tính toán lại khả năng mở rộng. Không chỉ cần thêm máy chủ, các trung tâm dữ liệu thế hệ mới còn phải đáp ứng yêu cầu về năng lực tính toán, hiệu quả năng lượng và khả năng vận hành ổn định trong môi trường tải cao.

Bên cạnh AI, sự gia tăng nhanh chóng của nội dung số cũng đang tạo thêm áp lực lên hạ tầng dữ liệu. Các nền tảng như TikTok, YouTube cùng sự phát triển của các dịch vụ số đang khiến lượng dữ liệu tạo ra mỗi ngày tăng mạnh. Trong khi đó, sự phổ cập của 5G cho phép người dùng sản xuất và chia sẻ nội dung trực tiếp từ thiết bị di động, tiếp tục làm gia tăng nhu cầu lưu trữ và xử lý dữ liệu.

Sự phát triển nhanh chóng của AI tạo sinh đang làm thay đổi hoàn toàn yêu cầu đối với hạ tầng này. Ảnh minh họa

“AI đang làm thay đổi cách tổ chức data center. Đây không chỉ là câu chuyện tăng số lượng máy chủ, mà là bài toán về năng lực tính toán, mật độ năng lượng và khả năng đáp ứng các nhu cầu mới của nền kinh tế số”, ông Hải nhận định.

CARBON VÀ TIÊU CHUẨN XANH TRỞ THÀNH YÊU CẦU MỚI

Song song với nhu cầu tính toán ngày càng lớn, trung tâm dữ liệu cũng đang đối mặt với áp lực giảm tiêu thụ năng lượng và kiểm soát phát thải carbon. Đây là nguyên nhân thúc đẩy xu hướng xây dựng các “trung tâm dữ liệu xanh”, trong đó hiệu quả năng lượng và khả năng giảm tác động môi trường trở thành những tiêu chí quan trọng.

Theo ông Nguyễn Việt Long, Phó Tổng Giám đốc, Tư vấn, TNHH Ernst & Young Việt Nam (EY Việt Nam), khái niệm “xanh” trong trung tâm dữ liệu cần được hiểu rộng hơn việc tiết kiệm điện. Đây là quá trình bao gồm giảm phát thải khí nhà kính, thích ứng với biến đổi khí hậu và quản lý hiệu quả nguồn tài nguyên trong quá trình vận hành.

Khái niệm “xanh” trong trung tâm dữ liệu cần được hiểu rộng hơn việc tiết kiệm điện. Đây là quá trình bao gồm giảm phát thải khí nhà kính, thích ứng với biến đổi khí hậu và quản lý hiệu quả nguồn tài nguyên trong quá trình vận hành.

Ông Long cho rằng có hai xu hướng chính đang thúc đẩy doanh nghiệp chuyển đổi xanh.

Thứ nhất là yêu cầu từ chính sách và các quy định về phát thải. Việt Nam đang xây dựng thị trường carbon với mục tiêu đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Khi cơ chế này được triển khai đầy đủ, các doanh nghiệp phát thải lớn sẽ phải thực hiện báo cáo, kiểm kê phát thải và có thể phải trả chi phí nếu vượt mức cho phép.

“Hiện nay Việt Nam mới có khoảng 3.000 doanh nghiệp phải báo cáo phát thải, nhưng khi thị trường carbon phát triển, số lượng này sẽ tăng lên. Các doanh nghiệp phát triển trung tâm dữ liệu chắc chắn cũng sẽ nằm trong nhóm được quan tâm bởi đây là lĩnh vực tiêu thụ nhiều năng lượng”, ông Long nói.

Xu hướng thứ hai đến từ sự thay đổi trong tiêu chí đầu tư của các tổ chức tài chính. Theo chuyên gia EY, ngày càng nhiều tổ chức tài chính toàn cầu đưa tiêu chuẩn xanh vào hoạt động cho vay và tài trợ dự án. Điều này khiến các doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu về môi trường có lợi thế hơn trong tiếp cận nguồn vốn.

“Trước đây, các dự án sử dụng nhiên liệu hóa thạch vẫn có thể tiếp cận vốn vay. Nhưng khi các định chế tài chính thay đổi tiêu chí, những dự án không đáp ứng yêu cầu xanh sẽ gặp khó khăn hơn trong huy động vốn”, ông Long phân tích.

Đối với trung tâm dữ liệu, yêu cầu xanh được thể hiện qua việc đo lường và quản lý phát thải theo ba phạm vi: phát thải trực tiếp từ hoạt động vận hành (Scope 1), phát thải gián tiếp từ việc sử dụng năng lượng (Scope 2) và phát thải trong toàn bộ chuỗi cung ứng (Scope 3).

Theo chuyên gia của EY Việt Nam, xanh hóa trung tâm dữ liệu không còn là một lựa chọn mang tính hình ảnh, mà đang trở thành một yêu cầu thực tế gắn với chi phí vận hành, khả năng tiếp cận vốn và năng lực phát triển dài hạn của doanh nghiệp.

Bảo Bình