Trung Quốc xin phóng hơn 200.000 vệ tinh sau khi gọi Starlink là rủi ro an ninh

Khoảng 12 hồ sơ từ nhiều công ty vệ tinh Trung Quốc đã được nộp lên Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU - cơ quan của Liên Hiệp Quốc) vào cuối tháng 12.2025. Hai dự án lớn nhất là CTC‑1 và CTC‑2 đều đề xuất triển khai 96.714 vệ tinh.

Cả hai hồ sơ này đều được nộp bởi Viện Khai thác Phổ tần Vô tuyến và Đổi mới Công nghệ. Đây là tổ chức mới được thành lập và đăng ký tại tỉnh Hà Bắc, miền bắc nước này vào ngày 30.12.2025, theo Hiệp hội Vô tuyến Trung Quốc.

Những năm gần đây, Mỹ và Trung Quốc đã chạy đua triển khai các siêu mạng lưới vệ tinh internet, với SpaceX của Elon Musk dẫn đầu nhờ Starlink, chiếm phần lớn số vệ tinh ở quỹ đạo Trái đất tầm thấp.

Tuy nhiên, phổ tần số vô tuyến cùng vị trí trên quỹ đạo Trái đất tầm thấp có hạn và những bên tiên phong trong việc giành lấy các nguồn tài nguyên này có thể được ưu tiên.

Ngày 9.1, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) thông báo đã phê duyệt cho SpaceX triển khai thêm 7.500 vệ tinh Starlink thế hệ thứ hai. Những vệ tinh này phải được đưa lên quỹ đạo trước cuối năm 2031 và sẽ nâng tổng số vệ tinh của SpaceX lên 15.000. Starlink đã xin FCC triển khai 30.000 vệ tinh, nhưng quyết định về phần còn lại vẫn bị hoãn.

Mạng Starlink hiện có khoảng 10.000 vệ tinh trên quỹ đạo Trái đất tầm thấp. Starlink đặt mục tiêu có hơn 42.000 vệ tinh, với mỗi vệ tinh được thiết kế để đạt tuổi thọ 5 năm, trước khi bị đốt cháy có chủ đích trong khí quyển Trái đất.

Các dự án khác của Trung Quốc được đệ trình lên ITU hồi tháng 12.2025 gồm L1 của China Mobile với 2.520 vệ tinh (hồ sơ đầu tiên từ công ty viễn thông nhà nước) và kế hoạch triển khai 1.296 vệ tinh của Shanghai Spacecom Satellite Technology (nhà phát triển mạng lưới vệ tinh internet khổng lồ Qianfan do chính phủ hậu thuẫn).

Một số công ty Trung Quốc đã nộp đơn lên ITU để xin phép phóng hơn 200.000 vệ tinh internet lên quỹ đạo - Ảnh: Shutterstock

Trung Quốc có nhiều dự án mạng lưới vệ tinh internet đang triển khai, gồm cả Guowang với mục tiêu phóng khoảng 13.000 vệ tinh và Qianfan dự kiến triển khai hơn 15.000 vệ tinh vào năm 2030.

Tháng trước, Trung Quốc cho rằng Starlink đã gây ra thách thức về an ninh và làm quá tải tài nguyên quỹ đạo dùng chung, tăng nguy cơ va chạm.

Hồi tháng 12.2025, Starlink cho biết một trong các vệ tinh của họ gặp sự cố bất thường và bắt đầu hạ quỹ đạo không theo kế hoạch.

Đầu tháng 1.2026, SpaceX cho biết sẽ giảm độ cao của khoảng 4.400 vệ tinh đang quay quanh quỹ đạo ở độ cao khoảng 550 km xuống còn 480 km trong năm nay để giảm nguy cơ va chạm.

Quỹ đạo Trái đất tầm thấp ngày càng trở nên chật chội khi các quốc gia đua nhau phóng chòm vệ tinh internet của riêng mình vào các tần số vô tuyến và tài nguyên quỹ đạo hữu hạn. Các vệ tinh trong quỹ đạo Trái đất tầm thấp thường nằm ở độ cao từ 400 đến 2.000 km, theo ITU.

Theo quy định của ITU ban hành năm 2019, các hệ thống vệ tinh phải bắt đầu hoạt động, hoặc ít nhất phải phóng và vận hành một vệ tinh, trong vòng 7 năm kể từ khi nộp hồ sơ lần đầu. Sau đó, họ phải triển khai 10% số vệ tinh thuộc chòm trong vòng 2 năm, 50% trong vòng 5 năm và toàn bộ trong vòng 7 năm.

“Nếu một mốc không đạt, không có nghĩa tất cả tần số và quỹ đạo liên quan đến hệ thống bị mất, mà hồ sơ cần điều chỉnh để phản ánh mục tiêu triển khai đã được sửa đổi”, theo ITU.

Viện Khai thác Phổ tần Vô tuyến và Đổi mới Công nghệ được thành lập chung bởi 7 thực thể Trung Quốc, đặt tại Khu vực Mới Tân Hưng. Khu vực này được thành lập ở tỉnh Hà Bắc năm 2017 nhằm trở thành trung tâm phát triển cho thủ đô Bắc Kinh, thành phố Thiên Tân và Hà Bắc.

Các kế hoạch vệ tinh khác của Trung Quốc nộp lên ITU gồm Tianqi-3G của Guodian Gaoke (Bắc Kinh) với 1.132 vệ tinh; M1 của China Mobile với 144 vệ tinh; YX-5 của Emposat (trước đây là SatelliteHerd) với 106 vệ tinh.

Công ty khởi nghiệp không gian tư nhân GalaxySpace đang lên kế hoạch cho mạng Galaxy-SAR-2 với 96 vệ tinh và chòm sao BlackSpider-3 với 81 vệ tinh.

Trung Quốc cáo buộc vệ tinh Starlink gây rủi ro an ninh, bị tội phạm và kẻ khủng bố lợi dụng

Phát biểu tại một sự kiện không chính thức của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc do Nga khởi xướng tháng 12.2025, Trung Quốc cảnh báo rằng việc mở rộng nhanh chóng các chòm vệ tinh internet như Starlink của SpaceX đang tạo ra “những thách thức an toàn và an ninh nghiêm trọng”.

Đại diện cho Trung Quốc nêu ra một số sự cố, gồm cả các vụ suýt va chạm giữa vệ tinh Starlink với trạm vũ trụ Trung Quốc năm 2021 và một vệ tinh tan rã hồi tháng 12.2025.

Vị đại diện này cáo buộc một số chòm vệ tinh quỹ đạo thấp phớt lờ không gian hoạt động và luật pháp của các quốc gia, gồm cả việc bị sử dụng cho trinh sát quân sự hoặc bởi các nhóm khủng bố, ly khai, trang SCMP đưa tin.

Những phát biểu trên được đưa ra không lâu sau khi lãnh đạo cấp cao Starlink nói rằng đã xảy ra vụ suýt va chạm giữa một vệ tinh thuộc công ty này và vệ tinh Trung Quốc vừa được phóng. Ông cáo buộc phía Trung Quốc không phối hợp với các vệ tinh khác trên quỹ đạo.

“Những năm gần đây, nhân loại đã đạt được những tiến bộ mới trong việc thăm dò và sử dụng không gian. Song cũng cần lưu ý rằng cùng với sự mở rộng nhanh chóng của các hoạt động không gian thương mại, việc một quốc gia nào đó để các chòm vệ tinh gia tăng không kiểm soát khi thiếu cơ chế quản lý hiệu quả, đã làm nảy sinh những thách thức an toàn và an ninh rõ rệt”, đại diện của Trung Quốc nói, theo tuyên bố của phái đoàn nước này tại Liên Hợp Quốc.

Vị đại diện nhắc trực tiếp đến Starlink cho rằng “những chòm vệ tinh như vậy làm quá tải tài nguyên tần số và quỹ đạo (được tất cả vệ tinh trên quỹ đạo chia sẻ để liên lạc và hoạt động), đồng thời làm gia tăng đáng kể nguy cơ va chạm”.

Đại diện của Trung Quốc cũng nhắc lại hai sự cố riêng biệt năm 2021, khi các vệ tinh Starlink “thực hiện những lần tiếp cận nguy hiểm ở khoảng cách gần với trạm vũ trụ Trung Quốc, gây ra mối đe dọa nghiêm trọng cho an toàn của các phi hành gia nước này” và buộc họ phải thực hiện biện pháp né tránh.

“Gần đây, vào ngày 17.12.2025, một vệ tinh Starlink đã tan rã trên quỹ đạo, tạo ra hơn 100 mảnh vỡ. Với các tàu vũ trụ do các quốc gia đang phát triển vận hành, vốn thiếu khả năng kiểm soát quỹ đạo, nhận thức tình huống không gian hoặc thời gian phản ứng đầy đủ, điều này rõ ràng gây ra rủi ro lớn”, nhà ngoại giao nói thêm.

SpaceX đặt mục tiêu xây dựng chòm hơn 42.000 vệ tinh khi mạng lưới Starlink hoàn thành - Ảnh: Reuters

Đại diện Trung Quốc cảnh báo rằng việc mở rộng sử dụng vệ tinh thương mại cho mục đích quân sự ở lĩnh vực như trinh sát và liên lạc chiến trường “làm trầm trọng thêm nguy cơ chạy đua vũ trang trong không gian”.

“Điều đó đã làm mờ ranh giới giữa hoạt động quân sự và dân sự trong không gian, tạo ra những vấn đề nan giải về trách nhiệm giải trình và đặt ra thách thức với Hiệp ước Không gian Vũ trụ cũng như luật trách nhiệm của quốc gia”, vị này cho hay.

Có hiệu lực từ năm 1967, Hiệp ước Không gian Vũ trụ đặt nền tảng cho luật pháp quốc tế về không gian và quy định rằng các quốc gia chịu trách nhiệm với các hoạt động không gian của mình. Không những thế, các quốc gia phải chịu trách nhiệm pháp lý với thiệt hại do các vật thể trong không gian gây ra, theo hiệp ước.

“Điều đó có nghĩa là, khi các hoạt động không gian thương mại cản trở việc sử dụng không gian một cách hòa bình của các quốc gia khác hoặc thúc đẩy cuộc chạy đua vũ trang trong không gian, nước liên quan phải chịu trách nhiệm pháp lý”, đại diện của Trung Quốc nhấn mạnh.

Tại cuộc họp, nhà ngoại giao Trung Quốc nói rằng vệ tinh đã được sử dụng để cung cấp dịch vụ tín hiệu qua biên giới nước ngoài mà không được phép, trở thành công cụ can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia.

Theo lời người đại diện cho Trung Quốc, tại một số khu vực như Nam Á, Đông Nam Á và vùng Sahel ở châu Phi, Starlink đã bị các phần tử khủng bố, lực lượng ly khai và mạng lưới lừa đảo viễn thông lợi dụng.

Trước đó, Elon Musk đã phủ nhận việc các nhóm nổi dậy ở Ấn Độ sử dụng dịch vụ Starlink, nói rằng “các chùm tín hiệu vệ tinh đã bị tắt trên lãnh thổ nước này”. Hồi tháng 10.2025, công ty con của SpaceX thông báo đã chủ động xác định và vô hiệu hóa hơn 2.500 bộ thiết bị Starlink tại các trung tâm nghi ngờ liên quan đến lừa đảo ở Myanmar.

Trong lời ám chỉ gián tiếp tới Mỹ, nhà ngoại giao Trung Quốc nói: “Nếu một quốc gia không thực hiện quản lý và giám sát hiệu quả với các doanh nghiệp không gian thương mại của mình, hoặc thậm chí chỉ đạo và thao túng họ sử dụng dịch vụ internet vệ tinh để can thiệp vào các cuộc xung đột vũ trang hay công việc nội bộ của các quốc gia khác, thì phải và nên chịu trách nhiệm”.

“Trung Quốc kêu gọi quốc gia liên quan nghiêm túc thực hiện các nghĩa vụ theo Hiệp ước Không gian Vũ trụ, tăng cường quản lý và giám sát các hoạt động không gian thương mại, phản hồi những lo ngại của cộng đồng quốc tế”, ông nói thêm.

Vị này tuyên bố Trung Quốc ủng hộ Liên Hợp Quốc dẫn đầu các cuộc thảo luận nhằm làm rõ các quy định pháp lý hiện hành và xây dựng chuẩn mực ứng xử để giải quyết những hành vi “lạm dụng”.

Những bình luận này được đưa ra sau khi Michael Nicolls, Phó chủ tịch phụ trách kỹ thuật Starlink, viết trên mạng xã hội X hôm 13.12.2025 rằng suýt có vụ va chạm giữa một vệ tinh của công ty và một vệ tinh Trung Quốc vừa phóng. Ông nói: “Theo chúng tôi được biết, không có sự phối hợp hay giảm xung đột nào với các vệ tinh đang hoạt động trong không gian được thực hiện”.

CAS Space, nhà cung cấp dịch vụ phóng tàu vũ trụ thương mại của Trung Quốc - đơn vị phát triển tên lửa Kinetica-1 dùng cho vụ phóng, nói rằng nếu được xác nhận thì sự cố này xảy ra 48 giờ sau khi tách tải trọng, vào thời điểm nhiệm vụ phóng đã kết thúc.

“Điều đó cho thấy cần phải tái thiết lập sự hợp tác giữa hai hệ sinh thái không gian thương mại của Trung Quốc và Mỹ”, CAS Space viết trong một phản hồi trên X.

Sơn Vân