Trung Quốc và ASEAN sẽ hoàn tất Bộ Quy tắc ứng xử ở biển Đông trong năm nay?

Trung Quốc vừa phát tín hiệu lạc quan về khả năng hoàn tất khuôn khổ quy tắc quản lý tranh chấp tại biển Đông trong năm nay, khi các cuộc đàm phán giữa Bắc Kinh và Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) được cho là đã bước vào giai đoạn mang tính quyết định.

Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị cho biết, các cuộc tham vấn về Bộ Quy tắc ứng xử ở biển Đông đang đạt tiến triển quan trọng. Ảnh: Bộ Ngoại giao Trung Quốc

Phát biểu tại cuộc họp báo thường niên về chính sách đối ngoại, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị cho biết, các cuộc tham vấn về Bộ Quy tắc ứng xử ở biển Đông (COC) - cơ chế được kỳ vọng giúp quản lý căng thẳng trong khu vực đang đạt tiến triển quan trọng.

Theo ông Vương Nghị, các bên đều kỳ vọng có thể hoàn tất quá trình tham vấn trong năm nay. “Trung Quốc có đủ tự tin và quyết tâm làm việc với tất cả các bên để vượt qua những trở ngại, xây dựng đồng thuận dù còn khác biệt và sớm đạt được thỏa thuận”, ông nói.

Ông Vương Nghị cho rằng, bộ quy tắc này có thể trở thành những “quy tắc vàng” giúp các bên quản lý bất đồng, tăng cường lòng tin và thúc đẩy hợp tác trên biển.

Các cuộc đàm phán về COC đã được khởi động từ đầu những năm 2000 và được nhiều nước trong khu vực xem là cơ chế quan trọng nhằm quản lý căng thẳng tại một trong những tuyến hàng hải chiến lược nhất thế giới.

Năm nay, Philippines giữ vai trò Chủ tịch luân phiên ASEAN và đang thúc đẩy tiến trình đàm phán bằng cách tổ chức các cuộc họp trực tiếp thường xuyên giữa quan chức Trung Quốc và ASEAN. Cuộc thảo luận gần nhất về COC đã diễn ra tại Singapore vào tháng 2.

Trước đó, Malaysia cho biết tiến trình đàm phán đã hoàn thành khoảng 70%, đồng thời bày tỏ tin tưởng văn kiện có thể được hoàn tất trong năm nay.

Trong phát biểu của mình, ông Vương Nghị cũng đưa ra thông điệp hướng tới Philippines, mong muốn nước này “thể hiện cam kết cần thiết và đóng vai trò tích cực, mang tính xây dựng trong việc thúc đẩy hòa bình và ổn định khu vực”.

“Hòa bình, hợp tác và hữu nghị đang định hình một câu chuyện mới cho biển Đông”, ông Vương Nghị nói, đồng thời cho rằng việc kích động căng thẳng sẽ không mang lại lợi ích cho khu vực.

Theo các nhà phân tích, dù tiến trình đàm phán đã đạt một số tiến triển nhưng vẫn còn nhiều vấn đề khó khăn cần giải quyết, bao gồm tính ràng buộc pháp lý của COC, phạm vi áp dụng cũng như vai trò của các nước ngoài khu vực.

Các chuyên gia cho rằng, các bên nhiều khả năng sẽ tiếp tục bảo vệ những lợi ích cốt lõi của mình trong quá trình thương lượng, khiến việc đạt được thỏa thuận cuối cùng không dễ dàng.

Xây dựng COC có tính ràng buộc pháp lý, góp phần tích cực vào giải quyết bất đồng về chủ quyền lãnh thổ trên biển Đông là việc làm cấp thiết, đem lại lợi ích không chỉ cho ASEAN và Trung Quốc mà cho tất cả các nước ở trong và ngoài khu vực. Một COC hiệu quả, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế và Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982 sẽ là minh chứng cho quyết tâm của các bên trong việc xây dựng lòng tin, hướng tới xây dựng biển Đông thành vùng biển hòa bình và hợp tác.

Hồng Nhung