Trung Quốc ngừng xuất khẩu nhiều khoáng sản chiến lược sang Nhật Bản

Dữ liệu thương mại mới nhất của Trung Quốc cho thấy Bắc Kinh vẫn duy trì sức ép kinh tế trong bối cảnh quan hệ ngoại giao Trung Quốc - Nhật Bản tiếp tục căng thẳng.

Những năm gần đây, Trung Quốc đã siết chặt kiểm soát xuất khẩu đối với ít nhất 16 loại khoáng sản trong bối cảnh xung đột thương mại với Mỹ. Đến ngày 6/1/2026, Bắc Kinh tiếp tục tăng cường hạn chế xuất khẩu các mặt hàng lưỡng dụng sang Nhật Bản sau phát biểu của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi tại Quốc hội vào tháng 11/2025 về kịch bản khẩn cấp liên quan Đài Loan (Trung Quốc).

Trong số 16 loại khoáng sản bị kiểm soát có 7 nguyên tố đất hiếm, được sử dụng để sản xuất các sản phẩm công nghệ cao như xe điện và vũ khí. Hiện Trung Quốc vẫn chiếm ưu thế trong chuỗi cung ứng đất hiếm toàn cầu.

Các mặt hàng lưỡng dụng là hàng hóa, phần mềm hoặc công nghệ có thể được sử dụng cho cả mục đích dân sự và quân sự.

Theo dữ liệu thương mại, kể từ tháng 1/2026, Trung Quốc không xuất khẩu sang Nhật Bản bất kỳ lô dysprosi (dysprosium) hay terbi (terbium) nào - hai nguyên tố cần thiết để sản xuất nam châm vĩnh cửu hiệu suất cao. Bắc Kinh cũng ngừng xuất khẩu yttri (yttrium) và scandi (scandium) chưa pha trộn hoặc hợp kim, vốn được sử dụng trong ngành hàng không vũ trụ.

Đối với ba nguyên tố đất hiếm còn lại trong danh mục bị kiểm soát, tác động của các biện pháp hạn chế vẫn chưa rõ ràng do khối lượng xuất khẩu sang Nhật Bản vốn khá nhỏ hoặc chưa có số liệu thống kê.

Dữ liệu cũng cho thấy lượng nam châm đất hiếm Trung Quốc xuất khẩu sang Nhật Bản giảm mạnh kể từ khi các biện pháp kiểm soát mới được áp dụng. Riêng trong tháng 5, khối lượng xuất khẩu giảm 35% so với tháng trước.

Trong nhóm 9 loại khoáng sản còn lại, bao gồm nhiều kim loại hiếm, Trung Quốc đã ngừng xuất khẩu bột molypden (molybdenum powder) sang Nhật Bản từ tháng 1. Đây là vật liệu được sử dụng để chế tạo các linh kiện tên lửa.

Kể từ tháng 2, Bắc Kinh cũng dừng xuất khẩu một số sản phẩm vonfram (tungsten) sang Nhật Bản, đồng thời không xuất khẩu một số sản phẩm gali (gallium) trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 4.

Ngoại trừ tháng 2, Trung Quốc cũng không xuất khẩu chì antimon (antimonial lead) - vật liệu được sử dụng để sản xuất đạn dược và linh kiện ô tô - sang Nhật Bản. Trong khi đó, xuất khẩu gecmani (germanium) và than chì (graphite) không ghi nhận biến động đáng kể.

Đến cuối tháng 6, Trung Quốc tiếp tục đưa thêm 20 tổ chức của Nhật Bản, bao gồm Viện Nghiên cứu quốc phòng quốc gia và các công ty con của Mitsubishi Electric, vào danh sách cấm tiếp nhận các mặt hàng lưỡng dụng. Tổng số thực thể Nhật Bản nằm trong danh sách này hiện đã lên tới 40.

(theo Kyodo News)

Liên Chu