Trung Quốc đã sao chép thành công hệ thống phòng không Tor-M1 của Nga như thế nào?

Vào giữa thập niên 1990, Trung Quốc đã quyết định mua hệ thống tên lửa phòng không tầm ngắn Tor-M1 của Nga do Nhà máy Cơ điện Izhevsk Kupol sản xuất (nay là một phần của Tập đoàn công nghiệp quốc phòng Almaz-Antey).

Tại thời điểm đó, Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) rất cần các hệ thống tên lửa phòng không tầm ngắn thế hệ mới nhằm nâng cao năng lực tác chiến.

Trước những thách thức quân sự cuối thế kỷ 20, những tổ hợp như Tor-M1 sẽ dùng để bảo vệ đội hình tiến quân của bộ binh cơ giới, các cơ sở quân sự và chính phủ quan trọng… khỏi cuộc tấn công đường không tiềm tàng.

Dựa trên dữ liệu công khai, năm 1996, Trung Quốc đã đặt mua 14 hệ thống tên lửa phòng không Tor-M1 từ Nga. Những chiếc xe chiến đấu đầu tiên được bàn giao cho họ vào năm 1997.

Trong cuộc tập trận với các đơn vị phòng không khác, tổ hợp Tor-M1 đã thể hiện đầy đủ đặc tính kỹ chiến thuật và tỏ ra nổi trội so với vũ khí thế hệ cũ.

Không có gì ngạc nhiên khi Quân đội Trung Quốc đã đặt mua thêm một lô Tor-M1 nữa vào năm 1999. Tổng cộng từ năm 1997 đến năm 2001, Nga đã cung cấp cho đối tác 35 hệ thống Tor-M1, cũng như đầy đủ cơ số tên lửa dẫn đường đi kèm.

Trong những năm thuộc thập niên 1990 - 2000, chiến lược của Bắc Kinh đó là trước tiên cố gắng sao chép một lượng lớn công nghệ nước ngoài và sau đó nếu có thể, tiến hành cải tiến đặc điểm của chúng.

Trường hợp điển hình được ghi nhận với hệ thống Tor-M1. Vào đầu những năm 2000, các nhà thiết kế vũ khí Trung Quốc bắt đầu phát triển một tổ hợp tên lửa phòng không tầm ngắn mới dựa trên nguyên mẫu của Nga.

Sau đó các chuyên gia quân sự Trung Quốc tuyên bố rằng lý do bắt đầu công việc thiết kế vũ khí mới là do những khó khăn trong hoạt động tác chiến ban đêm.

Theo thông báo, tổ hợp Tor-M1 không có thiết bị nhìn đêm tích hợp, điều này đã khiến Quân đội Trung Quốc quyết định hiện đại hóa triệt để hệ thống phòng không của Nga.

Trong nhiều năm, các kỹ sư hàng đầu thuộc Tập đoàn Khoa học Công nghiệp Hàng không Vũ trụ Trung Quốc (CASIC) đã miệt mài nghiên cứu nền tảng cơ khí, bệ phóng thẳng đứng, thuật toán tìm kiếm mục tiêu và phần mềm tổng thể của hệ thống Tor-M1.

Quá trình nghiên cứu và phát triển hệ thống phòng không tầm ngắn của Trung Quốc kéo dài khoảng 10 năm và hoàn thành vào năm 2015, khi Bắc Kinh chính thức tuyên bố hoàn thiện tổ hợp HQ-17 (Hongqi-17 hoặc Red Flag-17).

Hệ thống tên lửa phòng không mới này có vẻ ngoài khá giống Tor-M1 của Nga. Tuy nhiên theo phía Trung Quốc, họ đã "cải thiện đáng kể khả năng của tổ hợp" và cũng phát triển khung gầm bánh xích cơ động cao dành riêng cho phiên bản HQ-17.

Tiếp đó một phiên bản bánh lốp dành cho xuất khẩu của hệ thống phòng không HQ-17 cũng được phát triển và lần đầu tiên ra mắt tại Triển lãm Hàng không Chu Hải vào năm 2018, đánh dấu quá trình “thiết kế ngược” đã bước lên một tầm cao mới.

Việt Dũng