Trung Quốc củng cố vị thế nhà đầu tư điện lớn nhất Bangladesh

Nhà máy điện Mặt Trời ở Khu tự trị Nội Mông, Trung Quốc. Ảnh: THX/TTXVN

Theo Nikkei Asia, Ngân hàng Bangladesh cho biết tính đến tháng 3, Trung Quốc là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất trong ngành điện nước này với lượng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tích lũy 1,18 tỷ USD, tương đương 34% tổng FDI 3,46 tỷ USD của lĩnh vực. Trung Quốc đã vượt Singapore để vươn lên vị trí dẫn đầu, trong khi Singapore hiện chiếm 28,5% tổng vốn FDI.

Dù phần lớn vốn Trung Quốc vẫn tập trung vào nhiên liệu hóa thạch, nhưng năng lượng tái tạo đang nhanh chóng trở thành hướng đầu tư mới. Trung tâm Đối thoại Chính sách Bangladesh (CPD) cho biết Trung Quốc đóng góp hơn 50% tổng vốn đầu tư vào lĩnh vực năng lượng tái tạo của nước này trong năm ngoái.

Cơ hội từ cuộc khủng hoảng năng lượng

Bangladesh từ lâu phải đối mặt với tình trạng thiếu năng lượng và chi phí nhiên liệu cao. Những vấn đề này gần đây trở nên nghiêm trọng hơn do biến động địa chính trị và sự cố tại một nhà ga khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), trong khi việc phụ thuộc ngày càng lớn vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu khiến hệ thống năng lượng dễ bị tổn thương.

Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp Trung Quốc đang tìm kiếm cơ hội mở rộng hoạt động tại Bangladesh.

Chính phủ nước này cũng đưa ra nhiều ưu đãi nhằm thu hút đầu tư, trong đó có miễn, giảm thuế và thuế nhập khẩu đối với một số thiết bị phục vụ ngành năng lượng.

“Ai cũng thấy nhu cầu năng lượng của Bangladesh đang tăng lên và các nguồn năng lượng thay thế đã trở thành ưu tiên rõ ràng”, ông Ashik Chowdhury, Chủ tịch điều hành Cơ quan Phát triển Đầu tư Bangladesh, nhận định.

Theo ông, với thế mạnh về hạ tầng điện, năng lượng mặt trời, hệ thống lưu trữ, thiết bị và triển khai dự án, các doanh nghiệp Trung Quốc có nhiều lợi thế để tham gia thị trường Bangladesh. Hiện năng lượng tái tạo mới chiếm khoảng 5,4% tổng công suất phát điện của quốc gia này.

Từ nhiệt điện than đến điện mặt trời, điện gió

Các turbine gió ở ngoài khơi tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc. Ảnh: THX/TTXVN

Đầu tư Trung Quốc vào ngành điện Bangladesh bắt đầu tăng mạnh từ năm 2016, sau chuyến thăm của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Các dự án ban đầu chủ yếu tập trung vào nhiệt điện than, lưới điện và hệ thống truyền tải, trong đó có Nhà máy Nhiệt điện Payra công suất 1.320 MW, do Công ty Phát điện Tây Bắc Bangladesh và Tổng công ty Nhập khẩu & Xuất khẩu Máy móc Trung Quốc (CMC) hợp tác phát triển.

Những năm gần đây, dòng vốn bắt đầu mở rộng sang năng lượng tái tạo khi Trung Quốc ngày càng chiếm ưu thế về công nghệ trong lĩnh vực này. Hai công ty trên đã thành lập liên doanh Công ty TNHH Năng lượng tái tạo Bangladesh-Trung Quốc (BCRECL).

Trong lĩnh vực điện mặt trời, các doanh nghiệp Trung Quốc đã phát triển hoặc tham gia các dự án tại Sirajganj, Pabna và Mymensingh. Một số dự án khác ở Maheshkhali, Jamalpur và Kurigram đang được triển khai. Ở lĩnh vực điện gió, các dự án đáng chú ý gồm cơ sở điện gió Payra và nhà máy điện gió Cox's Bazar, trong đó dự án tại Cox's Bazar đã vận hành.

Ông Masudul Islam, Giám đốc tài chính BCRECL, cho biết việc phát triển các dự án năng lượng tái tạo quy mô lớn đòi hỏi nguồn vốn đáng kể, trong khi khả năng huy động tài chính trong nước còn hạn chế. Đây là một trong những lý do khiến doanh nghiệp Bangladesh tìm đến đối tác Trung Quốc.

Bên cạnh nguồn vốn, công nghệ cũng là yếu tố quan trọng. Bangladesh hiện chưa sản xuất quy mô lớn phần lớn thiết bị cho các dự án điện mặt trời và điện gió, nên vẫn phải nhập khẩu nhiều linh kiện từ Trung Quốc.

Thiếu đất, thiếu vốn

Đầu tháng 7, Bangladesh thông qua loạt chính sách mới nhằm thúc đẩy năng lượng tái tạo, gồm ưu đãi thuế cho các nhà sản xuất và cung cấp điện mặt trời, giảm thuế đối với một số thiết bị, miễn thuế giá trị gia tăng cho hoạt động phát điện và miễn một số loại thuế, phí đối với hàng hóa phục vụ năng lượng tái tạo.

Tuy nhiên, đất đai vẫn là một trong những trở ngại lớn nhất. Phần lớn quỹ đất Bangladesh đã được sử dụng cho nông nghiệp, nhà ở hoặc công nghiệp, trong khi các dự án điện mặt trời quy mô lớn cần diện tích đáng kể. Chính phủ đang xem xét tận dụng đất công chưa sử dụng hoặc sử dụng chưa hết thông qua mô hình hợp tác công - tư.

Theo ActionAid Bangladesh, để đạt mục tiêu nâng tỷ trọng năng lượng tái tạo lên 20% vào năm 2030, nước này có thể cần tới 980 triệu USD đầu tư mỗi năm, chưa tính chi phí cho hệ thống lưu trữ điện và hiện đại hóa lưới điện. Con số này có thể tăng lên 1,46 tỷ USD mỗi năm trong giai đoạn 2031-2040 để hướng tới tỷ trọng 30% vào năm 2041.

Ông Khondaker Golam Moazzem, Giám đốc nghiên cứu tại CPD, cho rằng khủng hoảng năng lượng Bangladesh có thể giảm trong ngắn hạn nhưng khó được giải quyết bền vững nếu nước này không chuyển đổi mạnh sang năng lượng tái tạo.

Theo ông, Bangladesh cần giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, đồng thời tận dụng thế mạnh của Trung Quốc trong lĩnh vực năng lượng sạch để thu hút đầu tư, mở rộng hợp tác công nghệ và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi năng lượng.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc