Trung Quốc có thể có tỷ lệ sinh thấp nhất thế giới nếu không mạnh tay khuyến sinh

Các em nhỏ tham gia chương trình giữ trẻ đang học một bài cổ vũ tại trung tâm hoạt động ở thành phố Triệu Thông, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc. Triệu Thông đã triển khai chương trình giữ trẻ miễn phí cho các bậc phụ huynh đi làm cần người trông trẻ trong giờ làm việc. Ảnh: Tân Hoa Xã

Các học giả Trung Quốc cảnh báo tỷ lệ sinh của nước này có thể sớm rơi xuống mức thấp nhất thế giới nếu chính phủ không mạnh tay hơn, đồng thời cho rằng khoản trợ cấp hiện nay chỉ như “muối bỏ bể”.

Bắc Kinh cần tăng đáng kể quy mô trợ cấp chăm sóc trẻ em trên toàn quốc để ngăn cuộc khủng hoảng sinh đẻ ngày càng nghiêm trọng, theo các học giả Trung Quốc. Họ cảnh báo tỷ lệ sinh của nước này có thể sớm đứng cuối thế giới nếu không có những biện pháp quyết liệt.

Các chuyên gia cho rằng Trung Quốc nên tham khảo Singapore và Hàn Quốc – hai quốc gia châu Á cũng đang đối mặt với những thách thức nhân khẩu học nghiêm trọng và đã tăng cường các chính sách khuyến sinh nhằm đảo ngược xu hướng.

Bắc Kinh năm ngoái đã triển khai trợ cấp chăm sóc trẻ em trên toàn quốc, theo đó mỗi gia đình có thể nhận tổng cộng 10.800 NDT (1.600 USD) cho mỗi trẻ. Tuy nhiên, các học giả cho rằng mức hỗ trợ cần cao hơn rất nhiều mới đủ sức khuyến khích người dân sinh thêm con.

James Liang, doanh nhân và chuyên gia nhân khẩu học, đề xuất gói trợ cấp 62.000 NDT cho mỗi trẻ, cho rằng chính sách này có thể giúp tỷ lệ sinh của Trung Quốc tăng 25% trong vài năm tới.

Trong khi đó, chuyên gia nhân khẩu học độc lập He Yafu cho rằng mỗi trẻ cần được hỗ trợ ít nhất 72.000 NDT, tức cao hơn 6 lần gói trợ cấp hiện tại, để giúp các gia đình giảm bớt gánh nặng chi phí nuôi con.

Những lời kêu gọi trên được đưa ra sau khi Singapore công bố gói hỗ trợ mới dành cho cha mẹ, trong khi số liệu sinh tại Hàn Quốc cho thấy các chính sách khuyến sinh của nước này đang bắt đầu tạo ra những tín hiệu tích cực.

Hôm thứ Tư, cơ quan chức năng Hàn Quốc cho biết tổng số trẻ sinh ra trong tháng 6, quý II và 6 tháng đầu năm đều đạt mức cao nhất trong các giai đoạn tương ứng kể từ gần 7 năm qua.

Vài ngày trước đó, Singapore công bố gói hỗ trợ trẻ em mới, cung cấp tối đa 62.000 đô la Singapore (48.750 USD) cho mỗi trẻ, trong nỗ lực đảo ngược tỷ lệ sinh đang suy giảm.

Năm ngoái, Hàn Quốc ghi nhận tổng tỷ suất sinh 0,8 – mức thấp nhất thế giới, dù đã tăng so với những năm trước. Theo hai chuyên gia, tỷ lệ tương ứng của Singapore và Trung Quốc lần lượt là 0,87 và 1,0.

Tổng tỷ suất sinh là số con trung bình mà một phụ nữ được dự kiến sinh trong suốt cuộc đời. Mức 1,0 thấp hơn rất nhiều so với ngưỡng thay thế 2,1 – mức cần thiết để duy trì quy mô dân số ổn định.

“Nếu Trung Quốc không tăng cường đáng kể các chính sách hỗ trợ sinh đẻ, tỷ lệ sinh của nước này nhiều khả năng sẽ thấp hơn Hàn Quốc và Singapore trong vài năm tới, qua đó đứng ở vị trí thấp nhất thế giới”, Liang, Chủ tịch điều hành Trip.com và đồng sáng lập Viện Nghiên cứu Dân số YuWa, cảnh báo.

Tiền mặt có thể là chìa khóa để thúc đẩy tỷ lệ sinh

Theo Liang, các khoản hỗ trợ tiền mặt là một trong những yếu tố quan trọng giúp số ca sinh tại Hàn Quốc gần đây phục hồi.

Năm 2021, trợ cấp chăm sóc trẻ em của Hàn Quốc tương đương khoảng 1,6% GDP bình quân đầu người. Con số này tăng lên 2,7% vào năm 2022 và đạt 4,8% vào năm 2025, ông cho biết.

Để đạt mức hỗ trợ tương đương Hàn Quốc năm 2025, Trung Quốc cần trợ cấp 855 NDT mỗi tháng cho mỗi trẻ cho đến khi trẻ 6 tuổi, tương đương tổng cộng khoảng 62.000 NDT mỗi trẻ, Liang tính toán.

Theo nghiên cứu của ông, chính sách này có thể đưa tổng tỷ suất sinh của Trung Quốc lên 1,25 trong vài năm tới.

Năm ngoái, Trung Quốc bắt đầu cấp trợ cấp chăm sóc trẻ em 3.600 NDT mỗi năm cho mỗi trẻ sinh từ ngày 1/1/2025, kéo dài đến khi trẻ tròn 3 tuổi. Như vậy, mỗi trẻ có thể nhận tối đa 10.800 NDT. Một số chính quyền địa phương cũng đã triển khai các chương trình trợ cấp riêng.

Tuy nhiên, chuyên gia nhân khẩu học He Yafu cho rằng những khoản tiền này chỉ là “muối bỏ bể” nếu đặt cạnh chi phí nuôi dưỡng một đứa trẻ. Ông đề xuất mức trợ cấp ít nhất 1.000 NDT mỗi tháng cho mỗi trẻ cho đến khi 6 tuổi.

Theo ông He, gói hỗ trợ mới của Singapore được đưa ra trong bối cảnh nước này có nguy cơ vượt Hàn Quốc để trở thành quốc gia có tỷ lệ sinh thấp nhất thế giới trong năm nay.

Ông cho rằng diễn biến này đáng để Trung Quốc đặc biệt lưu tâm khi nước này cũng đang đối mặt với những thách thức nhân khẩu học ngày càng nghiêm trọng.

Trung Quốc mất hơn một nửa số trẻ sinh ra trong một thập niên

Trong 10 năm qua, số trẻ được sinh ra mỗi năm tại Trung Quốc đã giảm hơn một nửa, từ gần 18 triệu trẻ vào năm 2016 xuống dưới 8 triệu vào năm 2025.

Theo số liệu chính thức, dân số Trung Quốc cũng đã giảm mỗi năm kể từ khi đạt đỉnh vào năm 2021.

Ông He cho rằng những nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tỷ lệ sinh thấp tại các quốc gia Đông Á có nhiều điểm tương đồng.

“Những nút thắt cốt lõi phía sau tỷ lệ sinh thấp ở các quốc gia Đông Á rất giống nhau: chi phí nuôi con quá cao, cạnh tranh giáo dục khốc liệt và nguồn cung dịch vụ chăm sóc trẻ em không đủ”, ông nói.

Theo chuyên gia này, gánh nặng sinh con cần được giảm cả về chi phí tài chính lẫn thời gian, trong đó có việc tăng đáng kể trợ cấp chăm sóc trẻ em và mở rộng mạnh các dịch vụ chăm sóc trẻ có chất lượng, giá phải chăng và dễ tiếp cận.

Điều này cho thấy bài toán dân số của Trung Quốc không còn đơn thuần là câu chuyện “thưởng tiền để sinh con”. Khi chi phí nhà ở, giáo dục, chăm sóc trẻ và thời gian dành cho gia đình ngày càng lớn, một khoản trợ cấp tương đối nhỏ có thể khó đủ để thay đổi quyết định sinh con của các gia đình trẻ.

Nếu muốn đảo ngược xu hướng, Trung Quốc có thể phải đối mặt với một bài toán khó hơn nhiều: không chỉ hỗ trợ người dân sinh con, mà phải khiến việc nuôi một đứa trẻ trở nên ít tốn kém và ít rủi ro hơn trong dài hạn.

Theo SCMP

Huyền Chi