Trung Đông đẩy nhanh các tuyến xuất khẩu thay thế, giảm phụ thuộc vào Hormuz

Iraq đang chuẩn bị xuất khẩu dầu thô và naphtha thông qua cảng Baniyas của Syria bên bờ Địa Trung Hải, mở rộng một giải pháp khẩn cấp được hình thành sau khi việc đóng cửa eo biển Hormuz làm gián đoạn các tuyến xuất khẩu chủ lực của nước này và khiến các kho chứa dầu nhanh chóng đầy lên.

Theo Reuters, các quan chức Iraq cho biết chiến lược này sẽ được duy trì ngay cả khi hoạt động vận tải qua Hormuz trở lại bình thường. Chỉ riêng điều đó cũng đã nói lên rất nhiều điều.

Thông thường, Iraq xuất khẩu khoảng 3,6 triệu thùng dầu mỗi ngày, trong đó khoảng 3,4 triệu thùng/ngày trước đây được vận chuyển qua các cảng ở khu vực vịnh Ba Tư phía nam. Khi Hormuz gần như bị phong tỏa hồi đầu năm nay, một trong những nhà khai thác dầu lớn nhất của OPEC bất ngờ nhận ra mức độ phụ thuộc quá lớn của mình vào một rủi ro mà trong nhiều thập kỷ các nhà hoạch định chính sách vẫn xem là kịch bản khó xảy ra.

Những lô dầu thô đầu tiên xuất khẩu qua Syria dự kiến sẽ bắt đầu ngay từ tháng 7 với sản lượng khoảng 50.000 thùng/ngày. Trong khi đó, dầu nhiên liệu đã được vận chuyển bằng xe tải tới cảng Baniyas để xuất sang các thị trường châu Âu và châu Phi. Syria cũng đang mở rộng cơ sở hạ tầng tại cảng và xây dựng thêm các khu vực tiếp nhận hàng hóa nhằm đáp ứng khối lượng xuất khẩu ngày càng tăng.

Động thái này là một phần của xu hướng rộng lớn hơn đang hình thành trên khắp Trung Đông.

Ả Rập Xê-út đã dựa đáng kể vào tuyến đường ống Đông - Tây trong thời gian Hormuz bị gián đoạn. UAE đang thúc đẩy kế hoạch mở rộng năng lực xuất khẩu nằm ngoài eo biển này. Iraq cũng đang nghiên cứu nhiều tuyến vận chuyển khác nhau thông qua Syria và Thổ Nhĩ Kỳ. Trên toàn khu vực, các quốc gia xuất khẩu năng lượng đang đầu tư mạnh vào các phương án thay thế thay vì tiếp tục giả định rằng Hormuz sẽ luôn thông suốt.

Và những diễn biến gần đây cũng không giúp củng cố niềm tin của thị trường.

Mặc dù giới đầu tư ban đầu hoan nghênh việc Hormuz mở cửa trở lại, thực tế nhanh chóng cho thấy bức tranh phức tạp hơn. Các cuộc đàm phán dự kiến diễn ra vào thứ Sáu tại Thụy Sĩ đã bị hoãn trước khi bắt đầu. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cảnh báo các tàu thuyền không nên đi vào eo biển với lý do Washington đã vi phạm thỏa thuận vừa được ký kết. Trong khi đó, các công ty vận tải dầu vẫn tỏ ra thận trọng, chưa sẵn sàng nhanh chóng đưa tàu quay trở lại tuyến hàng hải được xem là nhạy cảm nhất thế giới về mặt địa chính trị.

Kết quả là Trung Đông đang ngày càng tập trung vào việc xây dựng các tuyến xuất khẩu dự phòng, giảm phụ thuộc vào một điểm nghẽn chiến lược duy nhất và tăng khả năng chống chịu trước các cú sốc địa chính trị trong tương lai.

Bình An