'Trùm' bán khống Michael Burry cảnh báo rủi ro chứng khoán Mỹ sụp đổ

Ông Michael Burry - Ảnh: Getty.

Trong lúc thị trường chứng khoán Mỹ liên tục lập kỷ lục mới những phiên gần đây, ông Michael Burry - nhà đầu tư nổi tiếng với dự đoán chính xác về cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 - đã đưa ra cảnh báo về khả năng xảy ra một đợt sụp đổ tương tự như sự kiện "Black Monday" năm 1987.

Ông Burry, người sáng lập Scion Asset Management, đã bày tỏ quan ngại về sự tăng trưởng của chỉ số S&P 500, cho rằng đà tăng này có thể dẫn đến một đợt bán tháo mạnh mẽ.

Trước khi giảm nhẹ trong phiên ngày 5/8, S&P 500 đã đóng cửa ở mức cao kỷ lục trong phiên ngày 4/8. Trong vòng 4 phiên tính đến ngày 4/8, S&P 500 đã tăng 5%.

Về phần mình, chỉ số Dow Jones đến ngày 5/8 đã có 5 phiên lập kỷ lục liên tiếp. Trong khi đó, chỉ số VIX đo lường sự biến động của chứng khoán Mỹ đang ở ngưỡng thấp hơn khoảng 20% so với thời điểm cuối tháng 7.

Trong một bài viết trên nền tảng Substack hôm 4/8, ông Burry nhấn mạnh dù S&P 500 đạt mức cao kỷ lục, đây có thể chỉ là dấu hiệu của một đỉnh cao trước khi thị trường sụp đổ. Ông cho rằng chính xu hướng tăng đang làm cho thị trường trở nên mong manh hơn.

“Ông trùm” bán khống phân tích rằng khi cổ phiếu tăng giá và mức độ biến động giảm xuống, một số quỹ dựa trên quy tắc (rules-based fund) sẽ tăng cường việc sử dụng đòn bẩy, còn các quỹ với chiến lược đầu tư theo sẽ đà đổ thêm tiền vào các tài sản đang tăng giá. Những chuyển động này đồng nghĩa mức độ bán tháo sẽ dữ dội hơn nếu thị trường đảo chiều đột ngột.

Bởi vậy, dù thị trường đang tăng trưởng, Burry cho biết ông vẫn tự tin vào triển vọng dài hạn của các vị thế bán khống mà ông đang theo đuổi. Ông cũng nói sẽ cắt lỗ nếu các giao dịch này đi ngược lại quyết định của mình, đồng thời tiết lộ tất cả các vị thế này đều có lãi trừ vị thế bán khống Nvidia. Các vị thế bán khống của ông Burry trong ngành công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) hiện bao gồm Nvidia, Palantir, Micron, Tesla, Caterpillar, Applied Materials và iShares Semiconductor ETF.

Từ lâu, nhà bán khống lừng danh này đã bày tỏ sự hoài nghi về làn sóng đầu tư AI, cho rằng nhu cầu đối với cơ sở hạ tầng AI đang được thúc đẩy bởi các thỏa thuận tài chính có thể không bền vững.

Sự kiện "Black Monday" (Ngày thứ Hai đen tối) năm 1987 xảy ra vào ngày 19/10 năm đó, khi chỉ số Dow Jones mất 22,6% giá trị chỉ trong một phiên giao dịch, một mức giảm trong ngày chưa từng có trong lịch sử của chỉ số này. Cuộc khủng hoảng nhanh chóng lan ra các thị trường quốc tế, với giao dịch theo chương trình (program trading), sự hoảng loạn lan rộng trong giới đầu tư và thanh khoản mỏng được coi là các yếu tố góp phần khiến bán tháo diễn ra ở khắp nơi.

Trong bài đăng của mình, ông Burry cũng đã trích dẫn phân tích từ ông Jonathan Krinsky, chuyên gia kỹ thuật thị trường của công ty BTIG, cho thấy rằng trong 30 năm qua, chỉ có ba lần khác S&P 500 tăng ít nhất 5% để đạt mức cao kỷ lục, gồm các lần vào tháng 4/1999, tháng 3/2000 và tháng 11/2020.

Sau mỗi lần như vậy, thị trường đi theo những hướng không giống nhau. 6 tháng sau đợt tăng tháng 3/2000, S&P 500 giảm 3%, nhưng 6 tháng sau đợt tăng tháng 11/2020, chỉ số tăng gần 18%.

"Ba điểm dữ liệu không có ý nghĩa thống kê”, ông Krinsky nói với trang Inc. Tuy nhiên, ông cho rằng đã có đủ dấu hiệu cảnh báo tương tự như giai đoạn 1999-2000 và sự sụt giảm gần đây của cổ phiếu AI có thể chưa kết thúc.

Các công ty bị ông Burry bán khống cổ phiếu vẫn đang báo cáo tăng trưởng lợi nhuận khả quan, mang lại lý do cho các nhà đầu tư mua vào.

Đồng sáng lập kiêm CEO của Palantir, ông Alex Karp, gọi kết quả kinh doanh quý 2/2026 của công ty là "khác thường”, với doanh thu tăng 93% và doanh số thương mại tại Mỹ tăng 149%. Cổ phiếu của công ty đã tăng 29,5% trong phiên giao dịch ngày 4/8.

Người sáng lập kiêm CEO của Nvidia, ông Jensen Huang, đã gọi việc xây dựng các nhà máy AI là "sự mở rộng cơ sở hạ tầng lớn nhất trong lịch sử loài người." Doanh thu quý gần nhất của Nvidia tăng 85%, trong đó doanh thu trung tâm dữ liệu tăng 92%.

Diễn biến chỉ số S&P 500 trong 1 năm qua - Nguồn: Trading Economics.

So sánh với năm 1987, ông Burry cho rằng sự tương đồng của thị trường hiện nay nằm ở vòng lặp tự mạnh lên - như đã phân tích ở trên - làm sâu sắc thêm cuộc khủng hoảng năm đó.

Ông Campbell Harvey, giáo sư tài chính tại Đại học Duke, cho rằng ông Burry đang nhận thấy một sự tương đồng thực sự: khi mức độ biến động trên thị trường tăng lên, các quỹ có chiến lược đầu tư xung lực và nhắm mục tiêu biến động phải bán ra cổ phiếu. Nhưng vị giáo sư lưu ý thêm rằng không giống như các chiến lược sao chép quyền chọn được sử dụng vào năm 1987, việc bán của quỹ này hiện nay thường chậm lại thay vì tăng tốc khi biến động tiếp tục tăng.

Ông Robert Whaley, Giáo sư danh dự tại Đại học Vanderbilt, người đã phát triển chỉ số VIX ban đầu, tỏ ra hoài nghi hơn. "Một cuộc khủng hoảng thị trường kiểu 1987 là không thể xảy ra," ông Whaley nói với Inc. Ông nói rằng các sàn giao dịch vào năm 1987 không thể xử lý khối lượng mà các nhà đầu tư yêu cầu, trong khi các thị trường ngày nay có thể xử lý khối lượng "lớn hơn hàng nghìn lần”.

Một sự lặp lại chính xác của sự kiện "Black Monday" cũng có thể được ngăn chặn bởi các bộ ngắt mạch được đưa vào sử dụng sau cuộc khủng hoảng đó. Trước 3h25 chiều mỗi phiên giao dịch chứng khoán ở Phố Wall, các mức giảm 7% và 13% của S&P 500 có thể kích hoạt việc dừng giao dịch toàn thị trường trong 15 phút, còn mức giảm 20% sẽ kết thúc luôn phiên giao dịch đó.

Dù tin vào các vị thế bán khống của mình, ông Burry cho rằng "bán khống không dành cho tất cả mọi người”. "Tôi phải bán khống. Hầu hết mọi người không nên”, ông viết trong bài đăng.

Bình Minh