Trục kháng chiến 'trỗi dậy' tiếp sức cho Iran đối đầu Mỹ

Những tuần gần đây, xung đột Trung Đông lan rộng khi các nhóm vũ trang có quan hệ với Iran gia tăng hoạt động tại nhiều khu vực.

Từ UAV tấn công cơ sở dầu mỏ ở Arab Saudi, các vụ cháy tại cảng Ai Cập đến tên lửa nhằm vào căn cứ có quân nhân Mỹ ở Jordan, những diễn biến này cho thấy mạng lưới đồng minh của Tehran đang dần tái hoạt động.

Các nhóm thuộc Trục Kháng chiến từng chịu tổn thất nặng sau chiến dịch quân sự của Israel từ năm 2023. Tuy nhiên, sau gần 3 năm giảm hoạt động, họ đang tập hợp lại.

New York Times dẫn lời 2 quan chức Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết trong lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần hồi tháng 4, các tướng lĩnh Iran bí mật thảo luận với lực lượng dân quân về phương án mở rộng chiến sự và gây sức ép lên Mỹ.

Các chỉ huy đặc nhiệm Quds thuộc IRGC đã tổ chức nhiều cuộc họp trực tuyến với Hezbollah, Houthi và các nhóm vũ trang Hồi giáo dòng Shiite tại Iraq. Chỉ huy và cố vấn Iran cũng được triển khai thực địa để hỗ trợ những lực lượng này.

Mahdi Mohammadi, cố vấn cấp cao cho trưởng đoàn đàm phán Iran, tuyên bố "một trục kháng chiến mới đang hình thành", với Iran cùng các lực lượng đồng minh.

Chiến thuật được cho là tập trung vào tên lửa và UAV nhằm vào các căn cứ có quân nhân Mỹ, nhưng hạn chế nguy cơ đối đầu trực tiếp với Mỹ và Israel.

Theo các chuyên gia, Tehran muốn khiến đối phương phải phân tán nguồn lực mà không tạo cớ cho một cuộc đáp trả quy mô lớn.

Afshon Ostovar, tác giả nghiên cứu về lịch sử Trung Đông, cho rằng một mục tiêu quan trọng của Iran là gây sức ép lên hoạt động xuất khẩu dầu, qua đó tác động đến giá nhiên liệu tại Mỹ và nguồn thu của các đồng minh Washington.

Tại Yemen, lực lượng Houthi tuyên bố sẽ ngăn tàu thuyền Arab Saudi trên biển Đỏ. Nhóm này sau đó tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV.

Hezbollah cũng đang phục hồi sau cuộc đối đầu với Israel. Iran được cho là đã cử các chỉ huy IRGC tham gia hội đồng lãnh đạo lực lượng này.

Tại Iraq, các nhóm dân quân thân Iran tiếp tục duy trì hoạt động dù Baghdad đang thúc đẩy quá trình sáp nhập một số lực lượng vào quân đội chính quy.

Randa Slim, người đứng đầu chương trình Trung Đông thuộc Trung tâm Stimson, nhận định Iran đang tìm cách khẳng định lại ảnh hưởng khi nhận thấy vị thế khu vực bị thu hẹp.

Dù các nhóm có mục tiêu riêng, giới phân tích cho rằng họ cùng tạo thêm sức ép với Washington, qua đó giúp Tehran có thêm đòn bẩy trong cuộc đối đầu với Mỹ.

Việt Hùng