Trở thành 'thanh niên 3 không' sau khi rải 2.000 CV tìm việc

Nhiều thanh niên tại Anh rơi vào tình trạng "3 không" sau khi tốt nghiệp. Ảnh: Reuters.

Ở tuổi 24, Thomas (sống tại Anh) từng kỳ vọng tấm bằng Đại học Oxford sẽ giúp anh bắt đầu sự nghiệp như nhiều người trẻ khác. Nhưng trái với kỳ vọng, anh phải trải qua hơn một năm thất nghiệp, gửi khoảng 2.000 đơn xin việc nhưng vẫn chưa tìm được vị trí phù hợp.

Những ngày của Thomas dần thu hẹp vào các hoạt động thường nhật. Anh ít ra khỏi nhà, chủ yếu dắt chó đi dạo và mua thực phẩm đông lạnh giá rẻ để tiết kiệm chi phí. Kế hoạch xây dựng sự nghiệp sau tốt nghiệp phải tạm gác lại khi cơ hội việc làm liên tục vuột khỏi tầm tay.

Tốt nghiệp, rồi thành "thanh niên 3 không"

Thomas là một trong những người trẻ được The Guardian đề cập về tình trạng thất nghiệp kéo dài ở thanh niên Anh. Dù có bằng cấp và từng nuôi nhiều tham vọng, anh vẫn gặp khó khăn khi tìm được công việc đầu tiên.

Với những người mới tốt nghiệp, thiếu kinh nghiệm thường là rào cản khi ứng tuyển. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp đặt ra yêu cầu về kỹ năng thực tế ngay ở các vị trí đầu vào. Người trẻ chưa có cơ hội làm việc khó đáp ứng yêu cầu tuyển dụng, còn việc liên tục bị từ chối khiến quá trình tìm kiếm công việc ngày càng kéo dài.

George Bate (phải) tốt nghiệp đại học nhưng không tìm được việc đúng ngành. Ảnh: The Guardian.

George Bate (21 tuổi) cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Sau khi tốt nghiệp ngành Thiết kế trò chơi điện tử, anh không tìm được việc trong lĩnh vực đã học. Nhiều hồ sơ gửi đi nhưng không nhận được phản hồi khiến George phải chuyển hướng sang học lái xe tải hạng nặng.

Việc lựa chọn một nghề khác mở ra khả năng tìm kiếm cơ hội mới, nhưng cũng đồng nghĩa với việc George phải đầu tư thêm thời gian để theo đuổi con đường nghề nghiệp khác với dự định ban đầu. Những năm học đại học không bảo đảm anh có thể làm việc đúng chuyên ngành ngay sau khi tốt nghiệp.

Tại Anh, tình trạng người trẻ không có việc làm, không học tập và không tham gia đào tạo được gọi là NEET, viết tắt của Not in Employment, Education or Training. Trong quý II/2026, nước này có khoảng 981.000 người từ 16 đến 24 tuổi thuộc nhóm này, chiếm 13% dân số cùng độ tuổi.

NEET không đồng nghĩa hoàn toàn với thất nghiệp. Bên cạnh những người đang tìm việc nhưng chưa thành công, nhóm này còn bao gồm người không chủ động tìm việc hoặc không sẵn sàng tham gia thị trường lao động. Một số người đã rời trường học nhưng chưa tìm được hướng đi tiếp theo; số khác tạm dừng cả việc học lẫn làm vì những trở ngại trong cuộc sống.

Sự khác biệt nằm ở nguyên nhân khiến nhóm người này đứng ngoài thị trường lao động. Có người thiếu kỹ năng hoặc kinh nghiệm, có người không tìm được công việc phù hợp với chuyên môn. Cũng có những trường hợp gặp khó khăn về tài chính, sức khỏe tinh thần hoặc điều kiện gia đình, khiến việc tiếp tục học tập và tìm việc trở nên phức tạp hơn.

Một báo cáo về tình trạng NEET tại Anh được The Guardian đề cập cho thấy 6/10 người trẻ thuộc nhóm này chưa từng có việc làm, trong khi tỷ lệ tương ứng vào năm 2005 là 4/10.

Khi chưa có công việc đầu tiên, người trẻ cũng khó tích lũy kinh nghiệm để đáp ứng yêu cầu của nhà tuyển dụng. Nếu thiếu cơ hội thực tập, đào tạo nghề hoặc tư vấn hướng nghiệp, họ có thể mất nhiều thời gian hơn để tìm được vị trí phù hợp. Một khoảng nghỉ ngắn sau tốt nghiệp vì thế có nguy cơ kéo dài ngoài dự tính.

Cả xã hội cần hỗ trợ

Không phải người trẻ nào đứng ngoài cuộc đua học tập và việc làm cũng chủ động lựa chọn cuộc sống nhàn rỗi. Nhiều người vẫn muốn đi làm nhưng không biết bắt đầu từ đâu, trong khi những người khác chưa tìm được hướng đi phù hợp sau khi rời trường học.

Ở Anh, tỷ lệ NEET có sự khác biệt giữa các địa phương. Dữ liệu được Centre for Cities phân tích cho thấy tại 10 thành phố và thị trấn nhỏ, tỷ lệ người 16-24 tuổi thuộc nhóm này đạt trung bình 15,7%, cao hơn mức 13,9% tại 9 thành phố lớn nhất. Đáng chú ý, Blackpool ghi nhận tỷ lệ 21,2%.

Nhiều địa phương có ít lựa chọn nghề nghiệp, khiến người trẻ loay hoay tìm kiếm cơ hội cho bản thân. Ảnh: The Guardian.

Những khác biệt này đặt ra vấn đề về khả năng tiếp cận cơ hội việc làm và đào tạo. Tại các địa phương có ít lựa chọn nghề nghiệp, người trẻ có thể gặp khó khăn khi tìm việc phù hợp hoặc tham gia chương trình học nghề. Chi phí đi lại, điều kiện kinh tế gia đình và khả năng tiếp cận dịch vụ hỗ trợ cũng có thể ảnh hưởng đến quyết định tiếp tục học tập hay tìm việc.

Bàn về vấn đề này, Viện Phát triển nhân sự và nhân lực Anh (CIPD) chỉ ra khoảng cách giữa quá trình đào tạo và yêu cầu tuyển dụng, đặc biệt là khi người trẻ thiếu kinh nghiệm thực tế và cơ hội tiếp cận các lộ trình học nghề. Tổ chức này đề xuất tăng cường đào tạo kỹ năng, mở rộng cơ hội vừa học vừa làm và tạo điều kiện để thanh niên tích lũy kinh nghiệm ngay từ khi còn đi học.

Nhìn chung, việc hỗ trợ người trẻ không thể chỉ dừng ở yêu cầu họ chủ động tìm việc. Bên cạnh nỗ lực cá nhân, họ cần được tiếp cận các chương trình hướng nghiệp phù hợp, đào tạo gắn với nhu cầu tuyển dụng và cơ hội việc làm đầu vào.

Với gia đình, việc tìm hiểu những khó khăn khiến con chưa thể tiếp tục học tập hoặc đi làm cũng quan trọng hơn việc chỉ gây áp lực về thời điểm phải có công việc.

Trong khi đó, tiến sĩ Deirdre Hughes, Giám đốc điều hành CareerChat UK, cho rằng tình trạng NEET không chỉ xuất phát từ nỗ lực của mỗi cá nhân mà còn phản ánh những hạn chế trong hệ thống hỗ trợ hướng nghiệp.

Bà nhấn mạnh hoạt động tư vấn cần được triển khai từ sớm và duy trì liên tục tại trường học, cơ sở đào tạo và cộng đồng, giúp người trẻ hiểu năng lực bản thân, nắm bắt thông tin thị trường lao động và chuẩn bị cho quá trình tìm việc.

“Muốn giúp người trẻ quay lại học tập và làm việc, chúng ta cần cải thiện hoạt động hướng nghiệp, mở rộng cơ hội đào tạo và tạo điều kiện để người trẻ tiếp cận thị trường lao động”, tiến sĩ Hughes nói.

Thái An