Triển khai thí điểm mô hình cho người khuyết tật, người yếu thế dựa vào gia đình và cộng đồng

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà thăm hỏi, động viên người khuyết tật tham dự lễ khai trương mô hình.

Ngày 8/7, Ủy ban nhân dân xã Xuân Mai (thành phố Hà Nội) tổ chức lễ khai trương “Mô hình phục hồi chức năng, can thiệp sớm và trợ giúp người khuyết tật, người yếu thế dựa vào gia đình và cộng đồng”.

Tham dự có Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà; lãnh đạo Sở Y tế Hà Nội; đại diện các sở, ban, ngành, chính quyền địa phương, các đơn vị chuyên môn và đông đảo người dân trên địa bàn.

Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Xuân Mai Nguyễn Anh Đức, đề án được xây dựng xuất phát từ chính nhu cầu bức thiết của nhân dân địa phương. Mô hình hoạt động theo nguyên tắc lấy người khuyết tật, người yếu thế làm trung tâm; tận dụng tối đa cơ sở vật chất, nhân lực sẵn có của trạm y tế và hệ thống chính trị cơ sở mà không làm phát sinh tổ chức bộ máy mới. Đối tượng thụ hưởng không chỉ là người khuyết tật mà còn bao gồm trẻ em có nguy cơ chậm phát triển, người cao tuổi suy giảm chức năng, người sau tai biến mạch máu não, người mắc bệnh mạn tính và các trường hợp cần phục hồi chức năng tại cộng đồng.

Theo Kế hoạch, trong giai đoạn thí điểm từ nay đến cuối năm 2026, địa phương phấn đấu đạt chỉ tiêu 100% các thôn được phổ biến kế hoạch; 100% đối tượng đủ điều kiện được lập hồ sơ quản lý cá thể.

Nhằm bảo đảm nguồn lực thực hiện, Ủy ban nhân dân xã dự kiến bố trí nguồn kinh phí ban đầu khoảng 500 triệu đồng từ ngân sách địa phương phục vụ cho công tác điều tra, mua sắm trang thiết bị tối thiểu và nâng cấp cơ sở vật chất, kết hợp với nguồn chi trả của bảo hiểm y tế cùng các nguồn lực xã hội hóa khác.

Các y, bác sĩ khám sàng lọc cho người dân trên địa bàn xã Xuân Mai có nguy cơ và biểu hiện khuyết tật tại lễ khai trương mô hình.

Chủ tịch xã Xuân Mai Nguyễn Anh Đức cho biết thêm, hiện nay, trên địa bàn xã Xuân Mai hiện có khoảng 1.742 người khuyết tật và người yếu thế (chiếm 2,6% dân số toàn xã), trong đó có 758 nữ, tương đương 43,5%. Riêng nhóm người yếu thế có 782 người. Đối với người khuyết tật, địa phương đã xác định mức độ khuyết tật cho gần 1.000 trường hợp, trong đó chủ yếu là người khuyết tật nặng và đặc biệt nặng.

Qua rà soát cho thấy, còn một số lượng lớn người yếu thế có nhu cầu được hỗ trợ chăm sóc sức khỏe và phục hồi chức năng tại cộng đồng, gồm: người cao tuổi suy giảm chức năng vận động; người sau tai biến mạch máu não; người mắc bệnh mạn tính kéo dài; trẻ em rối loạn phát triển hoặc chậm phát triển tâm thần vận động, người bệnh tâm thần giai đoạn ổn định và những người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, hạn chế khả năng tiếp cận các dịch vụ y tế.

Đáng chú ý, khoảng 80% người khuyết tật mới chỉ được tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe thông thường như các nhóm đối tượng khác, trong khi nhu cầu khám sàng lọc, phục hồi chức năng chuyên sâu, can thiệp sớm và quản lý sức khỏe lâu dài vẫn chưa được đáp ứng đầy đủ.

Trao đổi thông tin tại lễ ra mắt, Phó Cục trưởng Phòng bệnh (Bộ Y tế) Vương Ánh Dương cho rằng: Việc triển khai mô hình phát hiện sớm, can thiệp sớm và quản lý phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng tại xã Xuân Mai là bước đi cụ thể, nhằm hiện thực hóa chủ trương phát triển hệ thống phục hồi chức năng theo các văn bản chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ; Quyết định số 1709/QĐ-BYT, ngày 12/6/2026 của Bộ trưởng Y tế phê duyệt Chương trình Mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035. Do vậy, để mô hình phát huy hiệu quả, cần đặt người dân làm trung tâm, tăng cường sự phối hợp giữa ngành y tế với giáo dục, an sinh xã hội và chính quyền địa phương. Đồng thời, phát huy vai trò của gia đình và cộng đồng trong chăm sóc, hỗ trợ người khuyết tật, người cao tuổi và các đối tượng cần phục hồi chức năng.

Các đại biểu ấn nút lễ khai trương "Mô hình phục hồi chức năng, can thiệp sớm và trợ giúp người khuyết tật, người yếu thế dựa vào gia đình và cộng đồng".

Song song với đó, cần chú trọng đào tạo, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ y tế cơ sở, nhân viên cộng đồng; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý, theo dõi, đánh giá hiệu quả can thiệp và phát triển các hình thức tư vấn, khám, phục hồi chức năng từ xa. Chính quyền các cấp cần tiếp tục hoàn thiện, xây dựng cơ chế tài chính bền vững để hỗ trợ các dịch vụ phục hồi chức năng tại nhà, nghiên cứu cơ chế chi trả bảo hiểm y tế đối với các dịch vụ chăm sóc tại cộng đồng.

“Việc Hà Nội lựa chọn xã Xuân Mai là một trong những địa phương đầu tiên triển khai thí điểm mô hình, thể hiện sự quan tâm của thành phố, sự vào cuộc của chính quyền địa phương; sự đồng hành của các cơ quan chuyên môn và đội ngũ chuyên gia, mô hình sẽ tiếp tục được hoàn thiện, đánh giá toàn diện để từng bước nhân rộng, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe và phục hồi chức năng cho người dân trên địa bàn Hà Nội nói riêng và trên phạm vi cả nước nói chung thời gian tới”, Phó Cục trưởng Phòng bệnh Vương Ánh Dương nhấn mạnh.

Phát biểu ý kiến tại lễ ra mắt, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà cho biết: Việc triển khai mô hình này mang tính đột phá, với việc các bệnh viện tuyến trên sẽ trực tiếp hỗ trợ chuyên môn, bố trí cán bộ xuống trạm y tế để khám sức khỏe cho người dân; đồng thời đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ y tế cơ sở. Đây là một bước tiến quan trọng để đưa các dịch vụ y tế đến gần người dân hơn, người dân không phải di chuyển xa, không nhất thiết phải lên các bệnh viện tuyến trên mà vẫn được tiếp cận các dịch vụ y tế ngay tại tuyến cơ sở.

Trước số lượng người cần phục hồi chức năng và các đối tượng yếu thế trên địa bàn còn lớn, thành phố xác định phải triển khai mô hình với quyết tâm cao, bảo đảm tinh thần "không để ai bị bỏ lại phía sau". Mô hình cần phát huy hiệu quả trên cơ sở huy động sự tham gia liên ngành, từ ngành y tế, bảo hiểm xã hội, các bệnh viện chuyên sâu, trạm y tế đến các tổ chức, đơn vị đồng hành và nhà tài trợ. Quan trọng hơn, việc triển khai mô hình phải hướng tới hiệu quả thực chất, lấy chất lượng phục hồi chức năng và lợi ích của người dân làm thước đo. Mô hình phải được tổ chức vận hành thực sự hiệu quả, được đánh giá bằng chất lượng phục hồi chức năng và những lợi ích thiết thực mang lại cho người dân.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà và các đại biểu kiểm tra công tác khám sàng lọc nguy cơ khuyết tật cho người dân tại lễ khai trương mô hình.

Sau lễ ra mắt, tại Điểm Y tế Thủy Xuân Tiên (Trạm Y tế xã Xuân Mai), với sự trợ chuyên môn đến từ các Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội; đa khoa Chương Mỹ đã tổ chức khám sàng lọc cho 50 người dân có nguy cơ hoặc biểu hiện khuyết tật nhưng chưa được xác định mức độ khuyết tật; tư vấn sức khỏe, cấp thuốc miễn phí, hướng dẫn tập luyện và thực hiện các kỹ thuật phục hồi chức năng đối với những trường hợp cần can thiệp. Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Vũ Thu Hà đã trao tặng quà cho 10 người khuyết tật có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn.

THÁI SƠN