Triển khai Nghị quyết 72 và bài toán y tế gần dân với AI của ngành y tế An Giang

Để hiểu rõ hơn về lộ trình này, phóng viên Báo Sức khỏe và Đời sống đã có cuộc trò chuyện với Giám đốc Sở Y tế An Giang PGS.TS.BS Trần Quang Hiền.

PV: Thưa ông, khi nói đến ứng dụng AI trong y tế, nhiều người nghĩ ngay đến kỹ thuật cao ở bệnh viện tuyến trên. An Giang tiếp cận vấn đề này như thế nào?

PGS.TS.BS Trần Quang Hiền: Cách tiếp cận của chúng tôi tương đối khác. Nếu chỉ nhìn AI như một công nghệ hỗ trợ chẩn đoán hình ảnh hay điều trị kỹ thuật cao ở tuyến tỉnh, tuyến trung ương thì sẽ bỏ qua phần lớn giá trị của nó.

PGS.TS.BS Trần Quang Hiền, Giám đốc Sở Y tế An Giang.

Với An Giang, AI trước hết phải phục vụ y tế cơ sở. Địa bàn tỉnh rộng, dân cư phân bố không đồng đều, nhu cầu khám chữa bệnh ban đầu rất lớn. Nếu AI không giúp nâng chất lượng chẩn đoán ban đầu, quản lý bệnh mạn tính, theo dõi sức khỏe cộng đồng thì việc đầu tư sẽ thiếu hiệu quả.

Nói cách khác, chúng tôi coi AI là công cụ hỗ trợ cho bác sĩ tuyến cơ sở làm việc tốt hơn, chứ không phải là "đồ chơi công nghệ" chỉ dành cho bệnh viện lớn.

PV: Vậy đâu là những bài toán cụ thể mà ngành y tế An Giang kỳ vọng AI có thể giải quyết trong thời gian tới?

PGS.TS.BS Trần Quang Hiền: Chúng tôi đặt ra có ba nhóm bài toán lớn.

Thứ nhất, là hỗ trợ chuyên môn. AI có thể tham gia phân tích hình ảnh X-Quang, siêu âm, điện tim ở mức sàng lọc ban đầu. Điều này đặc biệt quan trọng với trạm y tế xã, nơi bác sĩ thường phải "đọc" rất nhiều dữ liệu nhưng lại thiếu sự hỗ trợ từ các chuyên khoa sâu.

Thứ hai, là quản lý bệnh mạn tính và dự phòng. An Giang cũng như nhiều địa phương khác đang đối mặt với sự gia tăng của tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch. AI có thể giúp phân tích dữ liệu sức khỏe, cảnh báo sớm nguy cơ, hỗ trợ bác sĩ theo dõi bệnh nhân theo thời gian dài.

Thứ ba, là dự báo và quản lý y tế cộng đồng. Khi có dữ liệu đủ lớn và đủ sạch, AI có thể hỗ trợ dự báo xu hướng dịch bệnh, giúp ngành y tế chủ động hơn trong phân bổ nguồn lực, thay vì chỉ phản ứng khi dịch đã bùng phát.

PV: Nhiều chuyên gia cho rằng, muốn ứng dụng AI hiệu quả thì dữ liệu là yếu tố sống còn. An Giang đang chuẩn bị nền tảng này ra sao?

PGS.TS.BS Trần Quang Hiền: Ngành Y tế An Giang xác định đây là điểm mấu chốt. Không có dữ liệu tốt thì AI chỉ dừng lại ở khẩu hiệu.

Hiện nay, ngành y tế An Giang đang tập trung xây dựng hệ thống dữ liệu y tế liên thông, trong đó sổ sức khỏe điện tử được coi là nền tảng cốt lõi. Mục tiêu là mỗi người dân có một hồ sơ sức khỏe xuyên suốt vòng đời, từ y tế cơ sở đến bệnh viện tuyến tỉnh.

Dữ liệu này không chỉ phục vụ khám chữa bệnh mà còn tích hợp với bảo hiểm y tế, tiêm chủng, quản lý bệnh mạn tính. Khi dữ liệu được chuẩn hóa và liên thông, AI mới có "nguyên liệu" để học và hỗ trợ ra quyết định.

Tôi nhấn mạnh rằng, chuyển đổi số không phải để thay thế con người, mà để giúp con người làm việc chính xác và hiệu quả hơn.

PV: Trong thực tế, nhân lực y tế cơ sở còn hạn chế về kỹ năng sử dụng công nghệ. Đây có phải là rào cản lớn khi triển khai AI?

PGS.TS.BS Trần Quang Hiền: Đúng là một thách thức, nhưng không phải rào cản không vượt qua được.

Chúng tôi không đặt vấn đề mỗi bác sĩ, điều dưỡng phải hiểu sâu về thuật toán hay lập trình. Điều quan trọng là họ biết sử dụng công cụ một cách đúng đắn, hiểu giới hạn của AI và không phụ thuộc máy móc.

Trong lộ trình triển khai, đào tạo kỹ năng số cho nhân viên y tế được xác định là nhiệm vụ song hành. Trước mắt là kỹ năng sử dụng bệnh án điện tử, sổ sức khỏe điện tử, sau đó mới đến các công cụ hỗ trợ AI ở mức phù hợp.

AI chỉ là công cụ hỗ trợ quyết định. Trách nhiệm chuyên môn cuối cùng vẫn thuộc về bác sĩ.

PV: Có ý kiến lo ngại rằng ứng dụng AI có thể làm gia tăng bất bình đẳng y tế giữa các vùng. Quan điểm của ông về vấn đề này như thế nào?

PGS.TS.BS. Trần Quang Hiền: Nếu triển khai không đúng cách, lo ngại đó là có cơ sở. Nhưng nếu làm đúng, AI lại là công cụ thu hẹp khoảng cách.

Một trạm y tế xã ở vùng sâu nếu được hỗ trợ bởi hệ thống AI kết nối với bác sĩ tuyến trên thì chất lượng chẩn đoán ban đầu có thể cải thiện rõ rệt. Người dân không cần đi xa chỉ để làm những xét nghiệm cơ bản.

Vấn đề không nằm ở công nghệ, mà ở cách phân bổ và mục tiêu sử dụng. Với An Giang, ưu tiên của chúng tôi là đưa công nghệ về nơi gần dân nhất.

Chúng tôi xác định rằng, AI không đứng độc lập, mà nằm trong chiến lược chung xây dựng hệ thống y tế công bằng, chất lượng và hiệu quả.

Y tế cơ sở là nền tảng. Y tế chuyên sâu là mũi nhọn. Chuyển đổi số và AI là công cụ hỗ trợ để hai trụ cột này vận hành trơn tru hơn.

Chúng tôi không kỳ vọng AI giải quyết mọi vấn đề trong ngày một ngày hai. Điều quan trọng là đi từng bước chắc chắn, bắt đầu từ dữ liệu, từ con người, từ những nhu cầu rất cụ thể của người dân.

PV: Trân trọng cảm ơn ông.

Anh Tuệ