Triển khai chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí: Bảo đảm công khai, minh bạch và quyền lợi của người bệnh

Trước đó, ngày 25-5-2026, Bộ Y tế đã ban hành Thông tư số 16/2026/TT-BYT quy định việc thực hiện chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí cho các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh để điều trị cho người bệnh. Văn bản này nhằm bảo đảm dòng thuốc hỗ trợ được vận hành một cách công khai, minh bạch, an toàn và hiệu quả. Đồng thời, các chỉ định điều trị phải đúng chuyên môn và hướng trọn vẹn vào việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người bệnh.

Khám sức khỏe miễn phí cho người dân. Ảnh: Phạm Hùng

Theo hướng dẫn, chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí sẽ được triển khai dựa trên văn bản thỏa thuận ký kết giữa cơ sở kinh doanh dược và cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Tuy nhiên, Thông tư quy định quá trình hỗ trợ phải bảo đảm không thu tiền của người dân, tuyệt đối không đính kèm bất kỳ điều kiện thương mại ràng buộc nào đối với người bệnh. Đặc biệt, nguồn thuốc tài trợ không được làm tác động đến việc lựa chọn phương pháp điều trị của thầy thuốc, bảo đảm việc chỉ định sử dụng thuốc luôn hợp lý, an toàn và đạt hiệu quả cao nhất.

Để đưa thuốc miễn phí vào sử dụng, Bộ Y tế đưa ra các tiêu chuẩn rất chặt chẽ về mặt chuyên môn. Thuốc nằm trong chương trình bắt buộc phải được lưu hành hợp pháp tại thị trường Việt Nam. Khi bác sĩ tiến hành chỉ định và kê đơn, nội dung này phải phù hợp tuyệt đối với hướng dẫn sử dụng thuốc đã được Bộ Y tế phê duyệt, hoặc tuân thủ đúng hướng dẫn chẩn đoán, điều trị và các tài liệu chuyên môn liên quan. Ngoài ra, các cơ sở y tế chỉ được phép triển khai chương trình khi có phạm vi hoạt động chuyên môn phù hợp với chỉ định sử dụng của loại thuốc đó.

Một trong những điểm đổi mới, mang tính then chốt của Thông tư số 16/2026/TT-BYT là quy định: Quỹ BHYT sẽ không thanh toán đối với số lượng thuốc hỗ trợ miễn phí đã sử dụng cho những người bệnh có thẻ BHYT. Quy định này được ban hành nhằm bảo đảm quản lý đúng bản chất của nguồn thuốc viện trợ, hỗ trợ miễn phí, ngăn chặn triệt để tình trạng thanh toán trùng lặp, từ đó bảo đảm tính minh bạch trong sử dụng thuốc và tối ưu hóa công tác quản lý quỹ bảo hiểm y tế.

Nhằm hiện thực hóa mục tiêu công bằng, Thông tư quy định rõ trách nhiệm của các bệnh viện, cơ sở y tế trong việc công khai đầy đủ thông tin về chương trình và chủ động ban hành quy trình nội bộ. Y bác sĩ có nghĩa vụ tư vấn kỹ lưỡng cho người bệnh về phác đồ điều trị, hiệu quả, các nguy cơ hoặc tác dụng không mong muốn có thể xảy ra, cũng như các khoản chi phí phát sinh ngoài phần thuốc đã được hỗ trợ.

Về phía người bệnh, việc tham gia chương trình dựa trên tinh thần hoàn toàn tự nguyện. Người bệnh phải tự nguyện đăng ký, ký vào Phiếu đăng ký tự nguyện tham gia chương trình và có trách nhiệm tuân thủ nghiêm chỉnh các quy định về nhận, sử dụng thuốc. Đáng chú ý, nếu xảy ra trường hợp phải ngừng sử dụng thuốc hoặc người bệnh không tiếp tục tham gia chương trình, người bệnh hoặc người nhà có trách nhiệm thông báo ngay cho bác sĩ điều trị, đồng thời hoàn trả lại toàn bộ số thuốc đã được cấp phát nhưng chưa sử dụng.

Đối với các chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí đã được Bộ trưởng Bộ Y tế phê duyệt trước ngày Thông tư 16/2026/TT-BYT có hiệu lực và vẫn còn thời hạn, văn bản mới nêu rõ cho phép tiếp tục thực hiện cho đến khi hết thời hạn đã phê duyệt nhằm bảo đảm người bệnh không bị gián đoạn quá trình điều trị. Dù vậy, các chương trình này vẫn phải áp dụng ngay các quy định mới liên quan đến công tác quản lý, sử dụng thuốc, chế độ báo cáo, lưu trữ hồ sơ và trách nhiệm thực hiện.

Thông tư số 16/2026/TT-BYT sẽ chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 10-7-2026, thay thế hoàn toàn cho Thông tư số 31/2018/TT-BYT ngày 30-10-2018 trước đây.

Mai Hoa