Trí thức trẻ đưa khoa học xã hội phụng sự phát triển đất nước

Đoàn thanh niên Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam hưởng ứng Tháng Thanh niên năm 2026. Ảnh: Diệu Thúy/TTXVN

Bản lĩnh, khát vọng và tinh thần cống hiến

Ở góc độ công tác Đoàn, Thạc sĩ Nguyễn Thanh Bình, Văn phòng Đoàn Thanh niên Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam nhìn nhận khi thanh niên được xác định là lực lượng xung kích của kỷ nguyên mới, mỗi nhiệm vụ hằng ngày dù nhỏ nhất cũng cần được nhìn nhận trong mối liên hệ mật thiết với sự phát triển chung của quốc gia. Điều quan trọng là mỗi người phải trả lời được câu hỏi: Tri thức mình học được sẽ phục vụ ai, mang lại giá trị gì và trong bao lâu.

Thạc sĩ Nguyễn Thanh Bình nhận thấy, việc làm chủ các phương pháp nghiên cứu mới, khai thác dữ liệu mở và tìm kiếm những phát kiến có giá trị bền vững chính là cách để thế hệ trẻ khẳng định vị thế của mình trong dòng chảy của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Tại Văn phòng Đoàn Thanh niên Viện, công tác Đoàn và phong trào thanh niên được triển khai đồng bộ, chú trọng giáo dục chính trị tư tưởng, học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Bên cạnh đó, Văn phòng Đoàn Thanh niên Viện đã phát huy tinh thần: “Kiên định - Sáng tạo - Gương mẫu - Tiên phong - Rèn đức - Luyện tài - Hội nhập - Phát triển”do thanh niên Viện Hàn lâm phát động, đặc biệt phát huy tinh thần tiên phong, gương mẫu, tích cực tham gia các nhiệm vụ chính trị, chuyên môn; xây dựng tổ chức Đoàn vững mạnh, đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, thực sự trở thành môi trường rèn luyện, cống hiến và trưởng thành của thanh niên...Theo Thạc sĩ Nguyễn Thanh Bình, đối với cán bộ Văn phòng Đoàn Thanh niên Viện, đây thực sự là sự gợi mở về khung giá trị nhân văn cần thiết để thanh niên trẻ định hướng quá trình chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và dấn thân vào quá trình khởi nghiệp khoa học.

Thạc sĩ Nguyễn Thanh Bình nhận định, cốt lõi của chuyển đổi số nằm ở việc thay đổi tư duy làm việc, cải tiến quy trình, giảm bớt các thủ tục rườm rà nhằm nâng cao hiệu quả phục vụ nhân dân và cộng đồng. Đồng thời, việc nâng cao trình độ chuyên môn, đặc biệt là kỹ năng ngoại ngữ và năng lực nghề nghiệp, là điều kiện tiên quyết để cán bộ trẻ thích ứng với môi trường làm việc quốc tế ngày càng mở rộng. Năng lực cá nhân không chỉ phục vụ cho những mục tiêu ngắn hạn mà còn quyết định khả năng hội nhập và đóng góp của thanh niên Việt Nam trên trường quốc tế.

"Dù công nghệ có thay đổi nhanh chóng và nhiều công việc có thể bị thay thế bởi máy móc nhưng tri thức sâu sắc và tinh thần dấn thân vì cộng đồng vẫn là những giá trị cốt lõi không gì thay thế được. Khi những yếu tố này được phát huy mạnh mẽ, thanh niên Viện Hàn lâm không chỉ thích ứng với yêu cầu của thời đại mới mà còn chủ động tham gia vào quá trình kiến tạo tương lai của đất nước một cách bền bỉ và đầy trách nhiệm", Thạc sĩ Nguyễn Thanh Bình bày tỏ.

Nâng cao chất lượng hoạt động tư vấn chính sách

Thạc sĩ Phạm Thị Phương Anh, Bí thư Chi đoàn Viện Dân tộc học và Tôn giáo học (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam). Ảnh: Diệu Thúy/TTXVN

Trước yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ trẻ của Viện Hàn lâm nói chung và các Viện chuyên ngành nói riêng là phải không ngừng đổi mới sáng tạo phương pháp nghiên cứu, nâng cao năng lực phân tích, dự báo, tăng cường tính liên ngành, Thạc sĩ Phạm Thị Phương Anh, Bí thư Chi đoàn Viện Dân tộc học và Tôn giáo học cho rằng, đổi mới sáng tạo không chỉ nằm ở công nghệ hay kỹ thuật mà còn ở tư duy, phương pháp và cách thức tiếp cận vấn đề. Những vấn đề lớn của đất nước hiện nay như: Chuyển đổi số, phát triển kinh tế tri thức, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa hay quản trị xã hội trong bối cảnh toàn cầu hóa… đều cần được tiếp cận bằng những luận cứ khoa học sâu sắc, có tính phản biện và định hướng chính sách.

Riêng với Viện Dân tộc học và Tôn giáo học, cán bộ trẻ cần chủ động xây dựng kế hoạch nâng cao trình độ, coi việc học tập, nghiên cứu, công bố khoa học là yêu cầu bắt buộc trong môi trường nghiên cứu chuyên nghiệp; đồng thời đổi mới tư duy, tiếp tục tạo ra những đột phá mới trong việc nâng cao chất lượng hoạt động tư vấn chính sách, đóng góp thiết thực vào sự nghiệp phát triển đất nước.

Là một hạt nhân tích cực của Đoàn thanh niên Viện Hàn lâm, Thạc sĩ Phạm Thị Phương Anh cùng Chi đoàn Viện Dân tộc học và Tôn giáo học triển khai nhiều hoạt động sôi nổi, gắn chặt chuyên môn với công tác Đoàn trong Tháng Thanh niên. Điển hình như Chi đoàn tiến hành khảo sát sâu tại xã Ia Chim - một xã ở phía Tây của tỉnh Quảng Ngãi để tìm hiểu về mối quan hệ giữa người dân các tộc người thiểu số tại đây, chú trọng vào người Gia-rai và người Ba-na, với hệ thống chính trị địa phương... Theo Thạc sĩ Phạm Thị Phương Anh, trong bối cảnh thế giới biến động từng giờ, thanh niên Viện Dân tộc học và Tôn giáo học tăng cường liên kết giữa nghiên cứu khoa học với hoạch định chính sách, với hoạt động tư vấn, phản biện xã hội, góp phần cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc xây dựng chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước.

Thạc sĩ Phạm Thị Phương Anh cho rằng, đối với đội ngũ cán bộ trẻ, điều này đòi hỏi không chỉ giỏi về chuyên môn mà còn phải có khả năng đến được thực tiễn, hiểu được đời sống xã hội, từ đó đề xuất những kiến nghị có giá trị, khả thi và sát với nhu cầu phát triển của đất nước. Hiện các đoàn viên Viện Dân tộc học và Tôn giáo học đã tích cực tham gia các khóa tập huấn về trí tuệ nhân tạo (AI), xây dựng hệ cơ sở dữ liệu và ứng dụng các công cụ phân tích hiện đại. Thay vì chỉ dựa vào kinh nghiệm truyền thống, đội ngũ nghiên cứu trẻ của Viện đã bước đầu hình thành tư duy làm việc dựa trên dữ liệu và bằng chứng khoa học, từ đó đưa ra những kiến nghị chính sách có tính khả thi cao, sát với nhu cầu phát triển của xã hội.

Từ những chia sẻ của các cán bộ trẻ, tinh thần của Tháng Thanh niên tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho thấy yêu cầu đối với thanh niên hiện nay đã được cụ thể hóa: Dù làm công tác nghiên cứu, quản lý hay hậu cần, mỗi người trẻ đều có thể tự nâng cao năng lực để đóng góp bằng những hành động thiết thực nhất.

Diệu Thúy - Thanh Hương (TTXVN)