Trao 'vốn' để người trẻ sáng tạo từ di sản

Từ tủ kính bảo tàng đến “vũ khí cạnh tranh” độc bản

Giữa một thị trường thiết kế đang dần bão hòa bởi các xu hướng và phong cách quốc tế, những yếu tố mang đậm văn hóa địa phương đang chứng minh sức hút mạnh mẽ. Văn hóa truyền thống giờ đây không còn là những khái niệm đóng khung để cất giữ.

Đối với ngành thiết kế mỹ thuật hiện đại, di sản đang trở thành một “vũ khí cạnh tranh” cực kỳ sắc bén. Một họa tiết vân mây, một dáng dấp kiến trúc cổ hay một bảng màu từ tranh dân gian... nếu được chuyển ngữ khéo léo qua góc nhìn của người trẻ, sẽ tạo ra những dấu ấn độc bản và mang lại giá trị thương mại thực tế. Hiểu được mỏ vàng này, rất nhiều nhà thiết kế trẻ mang trong mình tình yêu văn hóa đã thử sức sáng tạo.

Nhóm tác giả giới thiệu tác phẩm "Tòhe+" tại cuộc thi “Theo bước di sản cộng đồng 2025"

Thế nhưng, hành trình đưa di sản vào đời sống lại gặp không ít điểm nghẽn. Rất nhiều ý tưởng đột phá đành phải cất gọn dưới dạng bản vẽ 3D trên máy tính. Rào cản lớn nhất chính là kinh phí. Để làm ra một sản phẩm mẫu (prototype) trong mảng mỹ thuật công nghiệp, thời trang hay bao bì đòi hỏi nguồn vốn sản xuất không hề nhỏ.

Bên cạnh đó, người trẻ đang thiếu một hệ sinh thái đồng bộ. Họ thường phải làm việc đơn độc, thiếu sự kết nối với các làng nghề, nhà xưởng để thương mại hóa sản phẩm.

Hơn nữa, việc tự mày mò tư liệu mà thiếu đi sự tham vấn của các chuyên gia văn hóa cũng dễ dẫn đến rủi ro áp dụng sai lệch, có nguy cơ rơi vào bẫy chiếm dụng văn hóa.

Lời giải bài toán “vốn” và “cộng đồng”

Nhận diện rõ những nút thắt này, "Theo bước di sản cộng đồng 2026" ra đời và định vị như một vườn ươm dự án. Năm nay, cuộc thi chào đón những người trẻ từ 21 - 30 tuổi, là sinh viên các trường mỹ thuật, nhà thiết kế, nhóm sáng tạo độc lập...

Đề bài sáng tạo các ý tưởng/ sản phẩm dựa trên yếu tố di sản vật thể (kiến trúc, hoa văn, chất liệu, kỹ thuật...) của 1 trong 3 cộng đồng di sản: làng nghề gốm Bát Tràng, làng tranh sơn mài Hạ Thái, sản phẩm thủ công của đồng bào Mông ở Chế Cu Nha - Mù Cang Chải.

Điểm khác biệt lớn nhất của chương trình nằm ở cơ cấu hỗ trợ thiết thực. Cụ thể, cuộc thi cung cấp các gói giải thưởng lên tới tổng hơn 50 triệu đồng và cơ hội hợp tác với doanh nghiệp để sản xuất thương mại, giúp ý tưởng của người trẻ thực sự được thành hình.

Cuộc thi hỗ trợ vốn và kết nối hệ sinh thái để các ý tưởng sáng tạo trở thành sản phẩm

Bên cạnh đó, cuộc thi kết nối hệ sinh thái và điền dã thực tế. Những dự án tiềm năng sẽ được bước vào giai đoạn huấn luyện 1-1. Tại đây, các bạn trẻ được làm việc trực tiếp với mạng lưới cố vấn là những chuyên gia văn hóa, nhà thiết kế hàng đầu qua chuyến đi điền dã 5 ngày tại các làng nghề. Các bạn trẻ sẽ được hiệu chỉnh kiến thức và kết nối với những nghệ nhân, nguồn lực sản xuất trong thực tế.

Cuộc thi do TUVA Communication tổ chức, với sự bảo trợ của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội, nhận bài dự thi vòng sơ khảo đến hết ngày 31/7.

Đại diện Ban tổ chức, bà Phạm Minh Hiền chia sẻ: “Chúng tôi tin rằng, cách bảo tồn văn hóa bền vững nhất là để người trẻ được tự do kể lại câu chuyện di sản bằng chính ngôn ngữ thiết kế của thế hệ họ. Việc của chúng tôi là trang bị cho các bạn đủ vốn liếng - cả về tài chính lẫn chuyên môn - để các bạn tự tin hiện thực hóa câu chuyện đó”.

“Theo bước di sản cộng đồng 2026" là sân chơi sáng tạo hưởng ứng Chương trình Phát triển thủ công đương đại trên nền tảng di sản làng nghề trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026. Chương trình nhằm kết nối người trẻ yêu văn hóa và sáng tạo, có đam mê với di sản, với nghệ nhân, làng nghề truyền thống nhằm phát triển những sản phẩm thủ công - thiết kế mang bản sắc văn hóa Việt Nam trong đời sống đương đại.

Thảo Nguyên