Trao quyền linh hoạt trong sử dụng nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học

Giờ thực hành của sinh viên Trường ĐH Công nghiệp và Thương mại Hà Nội. Ảnh: Website nhà trường.

Bộ GD&ĐT vừa công bố dự thảo Thông tư quy định tiêu chuẩn, điều kiện, chế độ làm việc, bổ nhiệm và xếp lương đối với nhân sự hỗ trợ trong cơ sở giáo dục đại học để lấy ý kiến rộng rãi trước khi ban hành.

Thời gian bố trí linh hoạt theo yêu cầu của nhiệm vụ chuyên môn

Một trong những điểm nhấn của dự thảo Thông tư là, đề xuất quy định thời gian làm việc của nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học trong năm học là 44 tuần (tương đương 1.760 giờ hành chính) để thực hiện hoạt động nghề nghiệp, gồm: hỗ trợ giảng dạy, thực hiện hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, học tập, bồi dưỡng, thực hành, thí nghiệm và các hoạt động chuyên môn khác, được xác định theo học kỳ hoặc năm học sau khi trừ số ngày nghỉ theo quy định.

Cùng với đó, dự thảo quy định nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học làm việc theo chế độ 40 giờ trong một tuần, thời gian bố trí linh hoạt theo yêu cầu của nhiệm vụ chuyên môn, trong trường hợp cần thiết phải thực hiện vào thời gian cuối tuần hoặc ngoài giờ hành chính.

Theo PGS.TS Trần Xuân Trường – Hiệu trưởng Trường Đại học Mỏ - Địa chất, việc dự thảo quy định nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học làm việc theo chế độ 40 giờ/tuần, đồng thời cho phép bố trí thời gian làm việc linh hoạt theo yêu cầu nhiệm vụ chuyên môn là phù hợp với thực tiễn hoạt động của các cơ sở giáo dục đại học hiện nay.

Khác với nhiều đơn vị hành chính thông thường, PGS.TS Trần Xuân Trường cho rằng, hoạt động của trường đại học diễn ra liên tục và đa dạng. Bên cạnh công tác đào tạo, các trường còn triển khai nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế, tuyển sinh, kiểm định chất lượng, tổ chức hội nghị, hội thảo, các chương trình phục vụ người học và doanh nghiệp. Nhiều hoạt động diễn ra ngoài giờ hành chính hoặc vào cuối tuần để phù hợp với lịch học, lịch làm việc của giảng viên, sinh viên và đối tác. Vì vậy, nếu áp dụng “cứng nhắc” sẽ khó đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Điểm đáng chú ý của dự thảo là vẫn bảo đảm tổng thời gian làm việc 40 giờ mỗi tuần nhưng trao quyền chủ động cho cơ sở giáo dục đại học trong việc sắp xếp thời gian làm việc của đội ngũ nhân sự hỗ trợ.

Cách tiếp cận này phù hợp với tinh thần tự chủ đại học, giúp các trường chủ động bố trí nhân lực theo từng giai đoạn cao điểm như: tuyển sinh, nhập học, tổ chức sự kiện, bảo vệ luận án hay các chương trình hợp tác quốc tế mà không làm phát sinh thêm bộ máy.

Tuy nhiên, để quy định đi vào cuộc sống và tạo sự đồng thuận, Hiệu trưởng Trường Đại học Mỏ - Địa chất cho rằng, cần quy định rõ nguyên tắc bố trí thời gian làm việc linh hoạt, bảo đảm công khai, minh bạch, không làm tăng tổng thời gian lao động và không ảnh hưởng đến quyền lợi chính đáng của người lao động. Trường hợp phải làm việc vào buổi tối, ngày nghỉ hoặc cuối tuần cần có cơ chế bố trí nghỉ bù hoặc thực hiện chế độ theo quy định của pháp luật lao động.

Việc linh hoạt về thời gian làm việc không có nghĩa là tăng khối lượng công việc hay kéo dài thời gian lao động, mà hướng đến sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực, đáp ứng tốt hơn yêu cầu phục vụ người học và nâng cao chất lượng quản trị đại học. Nếu được triển khai với cơ chế rõ ràng, đây sẽ là một bước tiến phù hợp với xu hướng quản trị đại học hiện đại.

Bộ GD&ĐT cho biết, Dự thảo cũng quy định căn cứ đặc thù ngành đào tạo, lĩnh vực nghiên cứu và điều kiện tổ chức thực hiện, người đứng đầu cơ sở giáo dục đại học quy định cụ thể việc phân bổ thời gian làm việc đối với từng nhóm nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học.

Việc giao cho người đứng đầu cơ sở giáo dục đại học quy định cụ thể việc phân bổ thời gian làm việc của từng nhóm nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với thực tiễn.

Hiện nay, các cơ sở giáo dục đại học có quy mô, ngành đào tạo, lĩnh vực nghiên cứu và điều kiện hoạt động khác nhau, việc phân cấp giúp cơ sở chủ động xây dựng chế độ làm việc phù hợp với nhu cầu thực tế thay vì áp dụng một quy định cứng nhắc cho tất cả các trường.

Quy định này đồng thời phát huy quyền tự chủ của cơ sở giáo dục đại học, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu đặc thù của từng ngành, lĩnh vực, thuận lợi cho việc điều chỉnh liên quan tới nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học khi có thay đổi.

Hoạt động tư vấn tuyển sinh của Trường Đại học Mỏ - Địa chất tại Ngày hội tư vấn lựa chọn nguyện vọng xét tuyển.

Đề xuất xếp lương căn cứ theo vị trí việc làm và nhu cầu thực tế

Thay vì áp dụng các quy định riêng lẻ cho từng chức danh, TS Hoàng Xuân Hiệp – Hiệu trưởng Trường ĐH Công nghiệp và Thương mại Hà Nội ghi nhận, dự thảo quy định khung pháp lý chung về tiêu chuẩn đạo đức, trình độ và chế độ làm việc cho toàn bộ nhóm nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học. Điều này bảo đảm tính thống nhất, xuyên suốt về quy định pháp lý.

Đề xuất của dự thảo quy định việc bổ nhiệm và xếp lương căn cứ theo vị trí việc làm và nhu cầu thực tế của cơ sở giáo dục đại học, thay vì chủ yếu dựa vào bằng cấp hay thâm niên là định hướng phù hợp với xu thế quản trị đại học hiện đại và yêu cầu đổi mới cơ chế sử dụng nhân lực.

TS Hoàng Xuân Hiệp cho rằng, trong môi trường giáo dục đại học, mỗi vị trí việc làm có yêu cầu rất khác nhau về năng lực chuyên môn, kỹ năng quản trị và mức độ chịu trách nhiệm.

Vì vậy, việc bổ nhiệm và trả lương cần gắn với giá trị công việc, hiệu quả thực hiện nhiệm vụ và mức độ đóng góp của từng cá nhân, thay vì áp dụng cách tiếp cận mang tính bình quân.

Theo TS Hoàng Xuân Hiệp, cơ chế mới sẽ tạo điều kiện để các trường đại học chủ động xây dựng đội ngũ nhân sự phù hợp với chiến lược phát triển, nhất là trong bối cảnh tự chủ đại học ngày càng được đẩy mạnh. Các trường có thể mạnh dạn thu hút nhân lực chất lượng cao, kể cả những chuyên gia có nhiều kinh nghiệm thực tiễn từ doanh nghiệp, viện nghiên cứu hoặc các tổ chức quốc tế, thay vì bị ràng buộc bởi những tiêu chí cứng về thâm niên.

Bên cạnh đó, việc trả lương theo vị trí việc làm cũng góp phần tạo động lực để đội ngũ viên chức không ngừng nâng cao năng lực, chủ động đổi mới phương pháp làm việc và nâng cao hiệu quả thực thi nhiệm vụ. Khi thu nhập gắn với trách nhiệm và kết quả công việc, mỗi cá nhân sẽ có thêm động lực cống hiến, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng quản trị và hiệu quả hoạt động của cơ sở giáo dục đại học.

Để chính sách phát huy hiệu quả khi được thông qua, PGS.TS Trần Xuân Nhĩ – nguyên Thứ trưởng Bộ GD&ĐT, Phó Chủ tịch Hiệp hội các trường đại học cho rằng, các cơ sở giáo dục đại học cần xây dựng hệ thống vị trí việc làm khoa học, tiêu chí bổ nhiệm và đánh giá minh bạch, khách quan, bảo đảm công bằng giữa các nhóm chức danh. Cùng với đó, cần hoàn thiện cơ chế đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ theo sản phẩm đầu ra, tránh tình trạng hình thức hoặc cảm tính trong bố trí, sử dụng và đãi ngộ nhân sự.

Theo PGS.TS Trần Xuân Nhĩ, việc chuyển từ tư duy trả lương theo bằng cấp, thâm niên sang trả lương theo vị trí việc làm và hiệu quả cống hiến không chỉ tạo động lực cho người lao động mà còn là điều kiện quan trọng để các trường đại học nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tăng sức cạnh tranh và đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Theo dự thảo Thông tư, viên chức đã được bổ nhiệm vào chức danh trợ giảng hoặc nghiên cứu viên theo quy định cũ sẽ được rà soát, sắp xếp lại theo vị trí việc làm mới nếu đáp ứng đủ tiêu chuẩn.

Dự kiến, Thông tư sau khi được ban hành sẽ có tác động sâu, rộng, nâng cao vị thế nghề nghiệp của đội ngũ nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học, bảo đảm cơ hội phát triển kĩ năng, bảo đảm quyền lợi tài chính, phân định rõ nhiệm vụ, tránh chồng chéo, tạo cơ sở để đánh giá mức độ hoàn thành công việc một cách khách quan.

Minh Phong