Tranh luận về oxit nhôm châu Âu xuất khẩu sang Nga bất ngờ nóng lên vì một bức thư

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Ủy ban châu Âu (EC) vừa đề xuất gói trừng phạt thứ 21 nhằm vào Nga kể từ khi xung đột tại Ukraine bùng phát năm 2022. Tuy nhiên, oxit nhôm vẫn chưa nằm trong danh mục bị hạn chế.

Trong bức thư, các nghị sĩ cho rằng, việc bỏ sót mặt hàng này là “một sai lầm nghiêm trọng” cần sớm được điều chỉnh. Nhóm này lập luận đã xuất hiện những bằng chứng rõ ràng cho thấy oxit nhôm tinh luyện tại nhà máy Aughinish Alumina của Ireland được chuyển tới các cơ sở luyện kim ở vùng Siberia của Nga.

Theo các nghị sĩ, đây là nguyên liệu đầu vào quan trọng phục vụ sản xuất nhiều loại khí tài quân sự như máy bay không người lái hay tên lửa mà Moscow đang sử dụng tại Ukraine.

Bức thư do nghị sĩ Hà Lan Bart Groothuis khởi xướng đã nhận được sự ủng hộ từ nhiều khuynh hướng chính trị khác nhau. Các bên ký tên đề nghị EC phối hợp với doanh nghiệp trong khu vực để chuyển hướng lượng oxit nhôm của Aughinish sang thị trường nội khối thông qua cơ chế hợp tác công tư.

Trước đó, các thể chế EU coi đây chủ yếu là vấn đề thuộc thẩm quyền của Ireland sau khi Dublin mở cuộc điều tra về hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp này.

Tuy nhiên, trong chuyến thăm Ireland gần đây, bà Kaja Kallas đã kêu gọi chính phủ sớm làm rõ các nghi vấn liên quan, nhất là khi nước này chuẩn bị đảm nhận chức Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU trong nửa cuối năm.

Số liệu từ Cơ quan Thống kê Trung ương Ireland cho thấy, 83% lượng oxit nhôm xuất khẩu của nước này được chuyển tới Nga. Dù vậy, Aughinish Alumina bác bỏ con số trên, cho rằng đây là sai sót về thống kê và khẳng định tỷ lệ thực tế chỉ khoảng 45%.

Các nghị sĩ thừa nhận, Aughinish đang cung cấp khoảng 30% nhu cầu oxit nhôm của châu Âu, vì vậy việc cắt giảm nguồn hàng có thể tạo ra tác động kinh tế đáng kể.

Tuy nhiên, họ cho rằng, đây là sự phụ thuộc mà Nga đã chủ động tạo dựng, tương tự cách Moscow từng sử dụng khí đốt như một công cụ gây sức ép.

Nhóm nghị sĩ đề xuất EU học theo cách tiếp cận của Mỹ đối với sự phụ thuộc vào đất hiếm từ Trung Quốc, gồm đánh giá lại năng lực tinh luyện oxit nhôm của châu Âu, bảo đảm các hợp đồng tiêu thụ dài hạn cho doanh nghiệp nội khối và đưa oxit nhôm vào gói trừng phạt thứ 22 dự kiến được xem xét sau kỳ nghỉ hè.

Hiện các cơ quan của EU vẫn chờ kết quả điều tra từ phía Ireland trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.

Tuy nhiên, nếu chưa có biện pháp xử lý phù hợp, mặt hàng oxit nhôm nhiều khả năng sẽ trở thành một trong những nội dung đáng chú ý của vòng trừng phạt tiếp theo nhằm vào Nga.

(theo Euronews)

Trung Anh