Tranh cãi lệnh cấm vàng mã đúng Rằm tháng 7, ngành công nghiệp tỷ đô bị đe dọa

Ngày 20/8/2026, 8 cơ quan quản lý của huyện Hành Dương, thuộc TP Hành Dương, tỉnh Hồ Nam (Trung Quốc) cùng ban hành một thông cáo liên tịch. Văn bản này quy định cấm sản xuất, kinh doanh và đốt vàng mã trong phạm vi huyện thành, đồng thời xếp loại hàng hóa này là "vật phẩm mê tín dị đoan phong kiến".

Phạm vi cấm bao gồm khu vực rộng lớn trong thành phố, từ phía Đông đến Bí Phai Bài Phường, phía Bắc đến đường Xuyên Sơn Tây Lộ, thậm chí cả khu vực nhà tang lễ. 

Các biện pháp thực thi được triển khai mạnh mẽ, như:

Cấm đốt tại nơi công cộng: Cấm rải, đốt vàng mã và sử dụng pháo nổ trên đường phố, vỉa hè, công viên và khu dân cư. Lực lượng quản lý đô thị tăng cường tuần tra, xử phạt hành chính tại chỗ.

Lệnh cấm sản xuất, buôn bán và đốt vàng mã tại huyện Hành Dương đang gây tranh cãi giữa quan điểm bảo vệ môi trường và bảo tồn văn hóa truyền thống. Ảnh: Baidu

Siết chặt sản xuất, kinh doanh: Các đoàn thanh tra liên ngành kiểm tra, đình chỉ và tiêu hủy các xưởng sản xuất vàng mã trái phép.

Kiểm soát bán lẻ: Các siêu thị, cửa hàng bị cấm bày bán vàng mã. Hàng hóa bị tịch thu và xử phạt tài chính nghiêm khắc.

‘Cú sốc’ cho chuỗi cung ứng

Đằng sau lệnh cấm là một ngành công nghiệp khổng lồ. Theo số liệu từ các báo cáo nghiên cứu thị trường, quy mô thị trường vật phẩm tang lễ và đồ cúng của Trung Quốc đã vượt mốc 120 tỷ NDT (khoảng 400.000 tỷ đồng). Con số này bao gồm toàn bộ chuỗi cung ứng từ sản xuất, bán buôn đến bán lẻ các mặt hàng tế lễ.

Thủ phủ của ngành này nằm ở thôn Mễ Bắc Trang, huyện Hùng, tỉnh Hà Bắc - nơi được mệnh danh là "làng mai táng số một Trung Quốc". Nơi đây từ lâu được biết đến là một trong những trung tâm sản xuất, kinh doanh đồ mai táng lớn nhất nước, với giá trị sản xuất hàng năm ước tính lên tới hơn 10 tỷ NDT.

Dù chỉ áp dụng tại địa phương, động thái của Hành Dương cho thấy những thay đổi trong chính sách quản lý hoạt động đốt và kinh doanh vàng mã có thể tiếp tục gây sức ép lên các cơ sở sản xuất, kinh doanh mặt hàng này.

Các xưởng sản xuất vàng mã tại địa phương đứng trước nguy cơ đình chỉ hoạt động và tiêu hủy “tang vật”. Điều này ảnh hưởng trực tiếp tới sinh kế của hàng nghìn lao động trong ngành. 

Theo thống kê từ các nguồn dữ liệu doanh nghiệp, toàn Trung Quốc hiện có khoảng 179.000 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực đồ mai táng, với hơn 36.000 doanh nghiệp mới được đăng ký trong năm 2024.

Lệnh cấm tại Hành Dương tác động tới hoạt động sản xuất, kinh doanh vàng mã và các sản phẩm tế lễ. Ảnh: Baidu

Các cửa hàng tạp hóa, siêu thị và tiệm vàng mã tại Hành Dương buộc phải ngừng kinh doanh mặt hàng này hoặc đối mặt với nguy cơ bị tịch thu hàng hóa và phạt nặng. 

Nhiều tiểu thương phụ thuộc vào nguồn thu từ vàng mã trong các dịp lễ như rằm tháng 7, Tết Thanh Minh và Tết Nguyên Đán đang đứng trước nguy cơ mất thu nhập.

Tranh cãi gay gắt

Lệnh cấm nhanh chóng châm ngòi cho những tranh cãi dữ dội trên mạng xã hội Trung Quốc. Có hai luồng ý kiến trái chiều.

Nhiều người cho rằng đốt vàng mã gây ô nhiễm không khí, tiềm ẩn nguy cơ hỏa hoạn và là hủ tục lãng phí. Ngoài ra, việc sản xuất vàng mã in hình tiền thật từ lâu đã vi phạm pháp luật Trung Quốc.

Tuy nhiên, không ít người cho rằng đốt vàng mã là phong tục truyền thống thể hiện đạo hiếu và tưởng nhớ tổ tiên. Họ đặt câu hỏi: "Dựa vào tiêu chí nào để xác định đó là mê tín dị đoan? Nếu vàng mã bị coi là mê tín thì Tết Nguyên Đán hay Tết Thanh Minh sẽ được định danh thế nào?"

Câu chuyện tại Hành Dương là dấu hiệu cho thấy xu hướng siết chặt quản lý ngành vàng mã tại Trung Quốc. Trước đó, năm 2024, thành phố Nam Thông, tỉnh Giang Tô, cũng từng ban hành quy định cấm sản xuất, kinh doanh một số sản phẩm tang lễ mang tính mê tín, gây tranh luận trong dư luận.

Tuy nhiên, thị trường vàng mã vẫn là một "mỏ vàng" với tiềm năng lớn. Các doanh nghiệp đang tìm cách thích ứng bằng cách phát triển các sản phẩm thân thiện với môi trường hoặc tìm kiếm thị trường mới, như xuất khẩu sang các nước phương Tây.

Thực tế, vàng mã Trung Quốc đã xuất hiện trên các nền tảng thương mại điện tử toàn cầu như Amazon, eBay và Etsy từ nhiều năm nay. Tại đây, chúng được biết đến với cái tên "Ancestor Money" (Tiền Tổ tiên) hay "Joss Paper" (Giấy tiền) và thường được đóng gói cùng hướng dẫn sử dụng bằng tiếng Anh để giải thích ý nghĩa và cách thức thực hiện nghi lễ. 

Nhiều người tiêu dùng phương Tây áp dụng phong tục này như một cách để tưởng nhớ người đã khuất và tìm kiếm sự an ủi tinh thần, thậm chí coi đó là một phương thức để "thu hút may mắn và tài lộc". 

Mức độ phổ biến của xu hướng này được phản ánh qua sự bùng nổ của các video hướng dẫn trên TikTok và YouTube.

Theo Tiêu Tương Thần Báo, Website Huyện Hành Dương, QQ News

Tử Huy