Trạm y tế - điểm đầu tiên trong hành trình chăm sóc sức khỏe định kỳ cho người dân

Bác sĩ khám sức khỏe cho người dân tại phường Phú Thượng, Hà Nội.

Đưa hoạt động khám sức khỏe đến gần dân

Việc Bộ Y tế ban hành kế hoạch khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí mỗi năm một lần cho người dân đã đặt ra yêu cầu thay đổi cách tổ chức cung ứng dịch vụ y tế tại cơ sở. Trọng tâm của mô hình này là đưa hoạt động khám sức khỏe về gần dân nhất, lấy trạm y tế xã làm điểm tổ chức chính, đồng thời linh hoạt triển khai khám lưu động khi cần thiết.

Theo kế hoạch, Sở Y tế các tỉnh, thành phố có trách nhiệm phối hợp với các ngành liên quan rà soát, lập danh sách người dân trên địa bàn, xây dựng lộ trình khám theo nhóm đối tượng ưu tiên và tổ chức thực hiện tại các trạm y tế hoặc cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đủ điều kiện. Điều này đồng nghĩa với việc trạm y tế, vốn lâu nay chủ yếu thực hiện tiêm chủng, chăm sóc ban đầu, sẽ đảm nhiệm thêm nhiệm vụ khám sức khỏe định kỳ toàn dân.

Việc lựa chọn trạm y tế xã làm địa điểm ưu tiên không phải ngẫu nhiên. Đây là tuyến y tế gần dân nhất, nắm rõ nhân khẩu, tình hình sức khỏe cộng đồng và có lợi thế trong việc tiếp cận, vận động người dân tham gia khám. Khi danh sách người dân được lập theo từng thôn, tổ dân phố, việc bố trí lịch khám theo khung giờ, theo nhóm tuổi, nhóm nguy cơ sẽ trở nên khả thi hơn, hạn chế tình trạng tập trung đông người hoặc bỏ sót đối tượng.

Trạm y tế xã sẽ là điểm tổ chức chính để khám sức khỏe định kỳ.

Tại trạm y tế, người dân có thể được thực hiện các nội dung khám cơ bản theo hướng dẫn chuyên môn như đo huyết áp, kiểm tra chỉ số đường huyết, cân nặng, chiều cao, đánh giá nguy cơ bệnh không lây nhiễm, sàng lọc một số bệnh phổ biến theo nhóm tuổi. Những thông tin này đủ để phân loại sức khỏe ban đầu, phát hiện sớm yếu tố nguy cơ và tư vấn hướng xử trí tiếp theo.

Quan trọng hơn, khi khám tại trạm y tế quen thuộc, người dân đặc biệt là người cao tuổi, phụ nữ, trẻ em, sẽ cảm thấy thuận tiện, ít e ngại, không phải di chuyển xa đến bệnh viện tuyến trên. Điều này góp phần nâng cao tỷ lệ tham gia khám định kỳ, vốn là yếu tố quyết định thành công của chương trình.

Linh hoạt tổ chức khám lưu động

Thực tế cho thấy, không phải trạm y tế nào cũng có đủ trang thiết bị, nhân lực để thực hiện đầy đủ các nội dung khám sàng lọc theo yêu cầu. Kế hoạch đã tính đến tình huống này khi cho phép chính quyền địa phương và ngành y tế bố trí cơ sở đủ điều kiện hỗ trợ chuyên môn hoặc tổ chức các điểm khám lưu động ngay tại trạm y tế xã.

Mô hình này có thể được triển khai bằng cách đưa bác sĩ, điều dưỡng từ trung tâm y tế hoặc bệnh viện đa khoa đến trạm y tế theo lịch định sẵn, mang theo trang thiết bị cần thiết để thực hiện khám sàng lọc. Nhờ đó, người dân vẫn được khám ngay tại địa bàn cư trú mà không phải di chuyển, trong khi vẫn bảo đảm yêu cầu chuyên môn.

Khám lưu động cũng đặc biệt phù hợp với các xã miền núi, vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện đi lại khó khăn. Việc tổ chức các "đợt khám tập trung" ngay tại trạm y tế hoặc nhà văn hóa thôn sẽ giúp bao phủ được nhiều đối tượng trong thời gian ngắn, giảm chi phí và công sức cho người dân.

Linh hoạt tổ chức khám lưu động khi trạm chưa đủ điều kiện.

Một yêu cầu quan trọng đặt ra cho các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh tham gia chương trình là phải phân nhóm đối tượng ưu tiên và sắp xếp lịch khám phù hợp. Danh sách người dân do địa phương rà soát sẽ là căn cứ để xây dựng kế hoạch chi tiết theo từng ngày, từng buổi, từng nhóm tuổi.

Cách làm này giúp tránh tình trạng dồn người đến khám cùng thời điểm, gây quá tải cho trạm y tế, đồng thời bảo đảm mỗi người dân được khám đầy đủ, tư vấn kỹ lưỡng. Đối với những trường hợp phát hiện dấu hiệu bất thường, trạm y tế sẽ hướng dẫn chuyển đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phù hợp để tiếp tục theo dõi, điều trị.

Trạm y tế, nơi lưu giữ và cập nhật hồ sơ sức khỏe của người dân sẽ có cái nhìn tổng thể về tình trạng sức khỏe cộng đồng trên địa bàn.

Nam Nguyên