Trà sư kể chuyện quê hương

Trà sư Sương Mai pha trà trong không gian trà thất.

Cơ duyên với vùng đất chè

Trong ký ức tuổi thơ của chị Mai, hình ảnh quen thuộc nhất là những buổi sáng người lớn trong gia đình quây quần bên ấm trà nóng. Cô bé Mai khi ấy thường được giao nhiệm vụ rửa ấm, chuẩn bị chén trước mỗi buổi thưởng trà của người lớn. Năm 2002, chị nhận học bổng sang Nhật Bản học tập về dinh dưỡng. Quãng thời gian sống và học tập ở nước ngoài giúp chị có cơ hội tiếp cận thêm với văn hóa trà của nhiều quốc gia. Từ đó, niềm yêu thích dành cho trà ngày càng lớn dần.

Bước ngoặt đến vào năm 2010 khi chị gặp anh Bùi Đức Hùng, người con của vùng chè xã Văn Hán. Những lần cùng chồng về quê, chị bắt đầu làm quen với những đồi chè xanh mát trải dài, với những buổi sáng người dân lên nương từ khi mặt trời chưa ló rạng và với những câu chuyện đời thường của những người gắn bó với nghề làm chè.

Càng tìm hiểu, chị Mai càng thấm thía rằng, phía sau từng búp chè xanh là cả một hành trình lao động bền bỉ. Đó là những mùa vụ phụ thuộc vào thời tiết, đôi bàn tay chai sần vì nắng gió hay kinh nghiệm được tích lũy, truyền lại qua nhiều thế hệ. Những chuyến đi đến các vùng chè ngày một nhiều hơn. Chị gặp gỡ người dân, tìm hiểu quy trình sản xuất, theo dõi từng công đoạn từ chăm sóc, thu hái đến chế biến. Có những ngày chị ngồi hàng giờ trong xưởng chè chỉ để nghe người làm nghề kể chuyện về cây chè và cuộc sống của họ. “Càng đi nhiều, tôi càng thấy điều làm mình gắn bó không chỉ là cây chè, mà là những con người sống cùng cây chè”, chị Mai nói.

Khoảng thời gian đó, điều khiến chị trăn trở là dù chè Thái Nguyên đã có chỗ đứng trên thị trường, nhưng nhiều người mới chỉ biết đến sản phẩm mà chưa hiểu nhiều về vùng đất làm ra loại chè đặc sản ấy. Họ biết đến hương vị của trà Thái Nguyên, nhưng chưa hẳn biết đến những con người đứng phía sau mỗi chén trà.

Từ những suy nghĩ ấy, chị bắt đầu đặt ra cho mình một câu hỏi: Làm thế nào để những câu chuyện về người làm chè, về văn hóa trà Thái Nguyên được nhiều người biết đến hơn? Đó cũng là lúc hành trình gắn bó lâu dài với cây chè Thái Nguyên của chị Mai thực sự bắt đầu.

Đưa văn hóa trà thành bản sắc

Sau thời gian thử sức với việc kinh doanh chè, năm 2014, chị Mai cùng chồng quyết định dành toàn bộ thời gian để tập trung phát triển doanh nghiệp về chè. Thương hiệu Trà Sương Mai được xây dựng từ những vùng nguyên liệu tại các xã Văn Hán, Đồng Hỷ, Tân Cương. Quy trình sản xuất từng bước được chuẩn hóa, công nghệ chế biến từ Nhật Bản được đưa vào nhằm giữ lại tối đa hương vị tự nhiên của chè Thái Nguyên. Trà Sương Mai cũng trở thành đơn vị được cấp chứng nhận chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn cho toàn bộ quy trình từ vùng nguyên liệu đến chế biến và đóng gói.

Chị Mai trò chuyện cũng người làm chè ở địa phương.

Với chị Mai, chất lượng sản phẩm mới chỉ là nền tảng. Điều chị quan tâm hơn cả là làm sao để người thưởng thức hiểu được những giá trị phía sau mỗi chén trà. Bởi, giá trị của trà không chỉ nằm ở hương thơm hay vị đắng chát, ngọt hậu, mà còn là hành trình từ đồi chè đến chén trà.

Từ đó, các chương trình trải nghiệm vùng chè được chị Mai tổ chức. Thay vì chỉ thưởng thức sản phẩm, du khách được trực tiếp đến vùng nguyên liệu, tự tay hái chè, tìm hiểu quy trình chế biến và gặp gỡ những người làm nghề. Chị Ma Thị Hồng Điệp, một du khách đến từ Hà Nội, cho hay: Trước đây, tôi chỉ biết uống trà và cảm nhận hương vị của trà. Sau chuyến trải nghiệm tại vùng chè Thái Nguyên, tôi đã hiểu hơn về công việc những người làm chè và lý do cây chè có vị trí đặc biệt trong đời sống của người dân nơi đây.

Không dừng lại ở những đồi chè, chị Mai còn xây dựng các không gian văn hóa trà. Trong những phòng trà nhỏ ở Thái Nguyên, Hà Nội, Ninh Bình, Lào Cai… những buổi thưởng trà và thiền trà được tổ chức thường xuyên, trở thành nơi gặp gỡ của những người yêu trà từ khắp mọi nơi.

Ở đó, câu chuyện không chỉ xoay quanh hương vị của trà. Từ chén trà, người ta nói với nhau về lịch sử vùng chè, về văn hóa ứng xử, về cách con người kết nối với nhau giữa nhịp sống hiện đại. Theo chị Mai, trà từ lâu đã vượt ra ngoài ý nghĩa của một loại đồ uống. Trong nhiều gia đình Á Đông, chén trà là lời chào khách, là khởi đầu của một cuộc trò chuyện và cũng là khoảng thời gian để con người sống chậm lại giữa những bộn bề thường nhật.

Những năm học tập và làm việc ở nước ngoài giúp chị nhận ra rằng nhiều quốc gia đã thành công trong việc đưa văn hóa trà trở thành một phần bản sắc được thế giới biết đến. Việt Nam cũng có những vùng nguyên liệu nổi tiếng và sản phẩm được đánh giá cao, điều còn thiếu chỉ là những câu chuyện đủ sức chạm tới cảm xúc của công chúng.

Chị Mai bộc bạch: Tôi vẫn hay nói vui rằng khi còn ở trên đồi là chè, khi đóng gói mang đi bán vẫn là chè. Nhưng khi được pha trong chén nước nóng, nó trở thành trà. Và từ đó bắt đầu những câu chuyện về con người, về cách đối đãi với nhau và về những giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Chiều muộn, nắng dần buông xuống những triền chè ở Văn Hán. Người phụ nữ từng là “người ngoài” của xứ trà vẫn tiếp tục những chuyến đi quen thuộc giữa những đồi chè xanh. Gần 16 năm kể từ ngày bén duyên với vùng đất này, chị vẫn kiên trì với công việc mình đã chọn: kết nối con người với trà và kể những câu chuyện về chè Thái Nguyên bằng chính những trải nghiệm đời thường. Bởi với chị Mai, khi người ta hiểu hơn về vùng đất và con người làm ra chén trà ấy, giá trị của chè Thái Nguyên sẽ còn được lan tỏa xa hơn những gì một sản phẩm đơn thuần có thể mang lại.

Khánh Huyền