Trả lại vỉa hè: Bài toán chưa có lời giải

Lối đi bộ bị “xóa sổ” giữa phố đông

Tại nhiều tuyến phố trung tâm ở Nghệ An, tình trạng vỉa hè bị chiếm dụng làm nơi dừng, đỗ phương tiện đã trở nên phổ biến. Không gian vốn dành cho người đi bộ ngày càng bị thu hẹp, thậm chí ở nhiều vị trí gần như không còn, khi hàng loạt ô tô, xe máy ngang nhiên chiếm trọn lối đi.

Khảo sát thực tế cho thấy, trên các tuyến đường như Nguyễn Sỹ Sách, Lê Hồng Phong, Nguyễn Thị Minh Khai, Quang Trung, Lê Nin…, phương tiện đỗ nối tiếp nhau, phủ kín phần lớn diện tích vỉa hè. Không ít đoạn, xe cộ xếp thành hàng dài từ đầu đến cuối tuyến, khiến người đi bộ không còn khoảng trống để di chuyển.

Đáng nói, nhiều phương tiện không chỉ dừng lại trên vỉa hè mà còn lấn chiếm xuống lòng đường, làm thu hẹp mặt đường vốn đã hạn chế. Tình trạng này diễn ra phổ biến tại các khu vực tập trung đông dân cư, cơ sở kinh doanh, bệnh viện, trường học, gây áp lực lớn lên hạ tầng giao thông đô thị.

Tình trạng ô tô đỗ kín vỉa hè đã diễn ra trong nhiều năm tại các đô thị ở Nghệ An.

Việc vỉa hè bị biến thành các điểm đỗ xe tự phát không chỉ làm xấu đi diện mạo đô thị mà còn cho thấy những bất cập trong công tác quản lý trật tự đô thị tại một số địa bàn.

Dù đã tồn tại trong thời gian dài, song đến nay, tình trạng này vẫn chưa được xử lý triệt để, trở thành một “điểm nghẽn” kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống và an toàn của người dân.

Người đi bộ “liều mình” xuống lòng đường

Khi vỉa hè không còn là lối đi, người dân buộc phải tràn xuống lòng đường để di chuyển, trực tiếp đối mặt với dòng phương tiện đang lưu thông. Thực trạng này diễn ra hàng ngày tại nhiều tuyến phố, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông, đặc biệt trong các khung giờ cao điểm.

Chị Nguyễn Thị Trâm, thường xuyên đi bộ qua khu vực trung tâm, cho biết việc phải di chuyển dưới lòng đường khiến chị luôn trong trạng thái bất an. Theo chị, vào thời điểm đông phương tiện, việc len lỏi, né tránh xe máy, ô tô trở nên rất khó khăn, chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể dẫn đến va chạm.

Không chỉ ảnh hưởng đến người đi bộ, tình trạng dừng, đỗ xe thiếu trật tự còn làm gia tăng áp lực lên hệ thống giao thông đô thị. Khi một phần lòng đường bị chiếm dụng, mặt đường bị thu hẹp, các phương tiện di chuyển chậm lại, dễ phát sinh ùn tắc cục bộ, nhất là tại khu vực gần bệnh viện, chợ, trường học - nơi có mật độ người và phương tiện lớn.

Thực tế cho thấy, chỉ cần một vài phương tiện dừng, đỗ sai quy định cũng có thể gây ách tắc cả tuyến đường. Trong khi đó, ý thức chấp hành của một bộ phận người tham gia giao thông còn hạn chế, sẵn sàng đỗ xe tùy tiện để phục vụ nhu cầu cá nhân, bất chấp quy định và những hệ lụy đối với cộng đồng.

Cần giải pháp đồng bộ

Trước thực trạng trên, các lực lượng chức năng tại Nghệ An đã nhiều lần tổ chức ra quân xử lý vi phạm, lập lại trật tự hành lang an toàn giao thông. Tại một số địa bàn như phường Vinh Phú, các đợt cao điểm được triển khai với sự tham gia của nhiều lực lượng, tập trung giải tỏa tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường tại các khu vực phức tạp.

Tuy nhiên, kết quả đạt được vẫn chưa mang tính bền vững. Sau mỗi đợt ra quân, tình trạng dừng, đỗ xe sai quy định nhanh chóng tái diễn, cho thấy việc xử lý mới dừng ở giải pháp tình thế, thiếu cơ chế kiểm soát thường xuyên và lâu dài.

Phương tiện đỗ lấn chiếm vỉa hè và một phần lòng đường, gây cản trở giao thông.

Theo phản ánh của người dân và một số tài xế, nguyên nhân của thực trạng này không chỉ xuất phát từ ý thức chấp hành mà còn liên quan đến sự thiếu hụt hạ tầng bãi đỗ xe. Khi nhu cầu dừng, đỗ phương tiện gia tăng nhưng không có đủ điểm đỗ hợp pháp, việc tận dụng vỉa hè trở thành lựa chọn mang tính “đối phó”, kéo theo nhiều hệ lụy.

Trao đổi về vấn đề này, ông Phan Huy Chương, Phó Ban chuyên trách Ban An toàn giao thông tỉnh Nghệ An cho rằng, tình trạng lấn chiếm vỉa hè là biểu hiện rõ nét của áp lực ngày càng lớn đối với hạ tầng giao thông đô thị.

Những năm gần đây, số lượng phương tiện cá nhân, đặc biệt là ô tô, gia tăng nhanh, trong khi hệ thống hạ tầng, nhất là bãi đỗ xe công cộng, chưa được đầu tư đồng bộ, đã khiến nhiều tuyến phố trung tâm rơi vào tình trạng quá tải.

Cũng theo ông Chương, tại các phường thuộc khu vực thành phố Vinh cũ nơi tập trung đông dân cư, cơ quan, trường học và hoạt động kinh doanh, dịch vụ - lưu lượng phương tiện lớn, nhu cầu dừng, đỗ xe luôn ở mức cao.

Trong bối cảnh đó, việc một bộ phận người dân tận dụng vỉa hè làm nơi đỗ xe diễn ra khá phổ biến, làm gia tăng nguy cơ mất trật tự đô thị và an toàn giao thông.

Đại diện Ban An toàn giao thông tỉnh Nghệ An nhấn mạnh, nếu không có các giải pháp tổng thể, từ hoàn thiện hạ tầng đến tăng cường quản lý và nâng cao ý thức chấp hành, tình trạng lấn chiếm vỉa hè sẽ còn tiếp diễn, thậm chí có xu hướng phức tạp hơn trong thời gian tới.

Để khắc phục, bên cạnh việc duy trì kiểm tra, xử lý vi phạm theo hướng thường xuyên, liên tục, cần đẩy mạnh quy hoạch, đầu tư hệ thống bãi đỗ xe tập trung, bãi đỗ xe công cộng phù hợp với thực tế. Đồng thời, nâng cao ý thức chấp hành của người dân cũng là yếu tố then chốt nhằm lập lại trật tự đô thị.

Việc trả lại vỉa hè cho người đi bộ không chỉ là yêu cầu về bảo đảm an toàn giao thông, mà còn là tiêu chí phản ánh mức độ văn minh của đô thị.

Khi kỷ cương được siết chặt, hạ tầng được đầu tư đồng bộ và ý thức cộng đồng được nâng lên, bài toán lấn chiếm vỉa hè mới có thể được giải quyết một cách căn cơ, bền vững.

Xuân Thao