TP.HCM triển khai Luật Thương mại điện tử, thúc đẩy thị trường số phát triển bền vững

Ngày 24/7, dưới sự chỉ đạo của UBND TP.HCM, Sở Công Thương TP.HCM phối hợp với Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số – Bộ Công Thương, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM cùng các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức Hội nghị triển khai Luật Thương mại điện tử với chủ đề “Xây dựng hệ sinh thái thương mại điện tử an toàn, minh bạch”.

Hội nghị là hoạt động trọng tâm của thành phố nhằm đưa các quy định mới vào thực tiễn, đồng thời tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, sàn thương mại điện tử và các đơn vị công nghệ.

Ông Bùi Tá Hoàng Vũ – Giám đốc Sở Công thương TP.HCM phát biểu tại hội nghị.

Thương mại điện tử Việt Nam ước đạt khoảng 40 tỷ USD

Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025; Chính phủ đã ban hành Nghị định số 248/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật và Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Luật tại Quyết định số 776/QĐ-TTg.

Ông Bùi Tá Hoàng Vũ – Giám đốc Sở Công thương TP.HCM cho biết, Luật Thương mại điện tử có phạm vi tác động rộng và tính chất phức tạp cùng hệ thống các quy định đi kèm. Đạo luật này tác động trực tiếp đến tư duy, tập quán kinh doanh cũng như hành vi tiêu dùng hằng ngày của người dân và doanh nghiệp.

Theo ông Vũ, hiện nay, kinh tế số và thương mại điện tử đang phát triển rất mạnh. Năm 2025, quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam ước đạt khoảng 40 tỷ USD, trong đó riêng TP.HCM đạt khoảng 12 tỷ USD, với tốc độ tăng trưởng duy trì ở mức hai con số. Riêng năm 2025, thương mại điện tử của thành phố tăng trên 30% và xu hướng này tiếp tục được duy trì trong năm nay.

Với quy mô thị trường ngày càng lớn cùng sự tham gia đông đảo của doanh nghiệp và người tiêu dùng, đây là lĩnh vực mang lại nhiều cơ hội phát triển. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả, doanh nghiệp cần nắm vững quy định pháp luật, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, cạnh tranh lành mạnh, bảo đảm chất lượng hàng hóa, dịch vụ và không lợi dụng môi trường số để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật.

“Thương mại điện tử là lĩnh vực có tốc độ thay đổi rất nhanh. Hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn và các công cụ quản lý vẫn đang tiếp tục được hoàn thiện. Vì vậy, việc hiểu đúng quy định để thực hiện đúng là mục tiêu quan trọng”, ông Vũ chia sẻ.

Nhiều hành vi vi phạm ngày càng tinh vi

Bà Phạm Đắc Mỵ Trân - Quyền Trưởng phòng Thông tin điện tử, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM – cho hay, cùng với sự bùng nổ của thương mại điện tử và các nền tảng số, hoạt động quảng cáo trực tuyến đã trở thành một động lực quan trọng thúc đẩy tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, môi trường này cũng đang chứng kiến nhiều hành vi vi phạm ngày càng tinh vi, gây ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng và làm xói mòn niềm tin vào thị trường.

Theo bà Trân, một trong những hành vi vi phạm xuất hiện nhiều nhất thời gian qua là quảng cáo trá hình dưới dạng chia sẻ trải nghiệm hoặc review cá nhân, đặc biệt thông qua người nổi tiếng, KOL, KOC và người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội.

Những nội dung này thường được thể hiện dưới dạng đánh giá khách quan hoặc trải nghiệm thực tế nhưng thực chất là quảng cáo có trả phí, không công khai rõ tính chất thương mại, khiến người tiêu dùng dễ hiểu nhầm.

Một ví dụ được nêu là việc quảng bá kẹo Kera với những nội dung như sản phẩm bổ sung chất xơ, dinh dưỡng cho tất cả mọi người, trong mỗi viên chứa nhiều loại rau củ quả cùng vitamin.

Theo bà Trân, kiểu quảng cáo này vẫn xuất hiện khá phổ biến trên không gian mạng, dễ tạo ra nhận thức sai lệch về công dụng của sản phẩm và làm suy giảm niềm tin của người tiêu dùng.

Bên cạnh quảng cáo trá hình, cơ quan quản lý cũng ghi nhận nhiều trường hợp nói quá công dụng hoặc cam kết hiệu quả tuyệt đối, tập trung nhiều ở nhóm thực phẩm chức năng, thuốc và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe.

Những thông điệp như "ăn một viên kẹo bằng cả đĩa rau" hay quảng cáo thực phẩm chức năng với cam kết "uống là khỏi", "hiệu quả 100%" là những nội dung dễ vi phạm quy định về quảng cáo.

Ngoài ra, các hành vi như quảng cáo sản phẩm khi chưa được phép lưu hành, lợi dụng hình ảnh và uy tín của cá nhân để gây hiểu lầm, hay quảng cáo có nội dung vi phạm thuần phong mỹ tục, chuẩn mực đạo đức xã hội cũng nằm trong nhóm vi phạm phổ biến.

Theo bà Trân, trong bối cảnh thương mại điện tử tiếp tục tăng trưởng nhanh, quảng cáo số không chỉ cần đáp ứng mục tiêu kinh doanh mà còn phải gắn với trách nhiệm xã hội và bảo vệ người tiêu dùng.

Việc minh bạch thông tin, công khai bản chất quảng cáo, kiểm chứng nội dung trước khi phát hành và tuân thủ các quy định pháp luật sẽ góp phần xây dựng môi trường thương mại điện tử lành mạnh, đồng thời nâng cao niềm tin của người tiêu dùng đối với doanh nghiệp và các nền tảng số.

Theo bà, minh bạch không còn là yêu cầu về tuân thủ pháp luật mà đang trở thành lợi thế cạnh tranh đối với doanh nghiệp trong nền kinh tế số, khi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến tính xác thực của thông tin và trách nhiệm của các chủ thể tham gia quảng cáo trên môi trường trực tuyến.

Đại biểu chia sẻ về Luật Thương mại điện tử.

Cần thực hiện đầy đủ nghĩa vụ kê khai, nộp thuế

Thượng tá Hồ Thọ Hải - Phó Trưởng Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an TP.HCM - cho biết, cùng với sự phát triển nhanh của thương mại điện tử, các loại tội phạm và hành vi vi phạm pháp luật cũng dịch chuyển lên không gian mạng, lợi dụng các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội và công nghệ số để thực hiện hành vi phạm tội, làm gia tăng nguy cơ mất an ninh, an toàn trong hoạt động thương mại điện tử.

Theo Thượng tá Hải, qua công tác quản lý nhà nước, đấu tranh và xử lý các vụ việc liên quan đến thương mại điện tử, lực lượng Công an nhận thấy nhiều tổ chức, doanh nghiệp, nhà bán hàng, KOC, người sáng tạo nội dung và cá nhân kinh doanh trên môi trường số vẫn chưa nhận thức đầy đủ các rủi ro pháp lý trong quá trình hoạt động. Trong đó, vi phạm quy định về thuế đối với các cá nhân hoạt động thương mại điện tử không đăng ký chủ thể kinh doanh là một trong những vấn đề cần đặc biệt lưu ý.

Thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm cho thấy cơ quan Công an đã khởi tố, điều tra nhiều cá nhân, tổ chức hoạt động trong lĩnh vực thương mại điện tử. Đáng chú ý, nhiều trường hợp không phải là các đối tượng kinh doanh bất hợp pháp mà là những cá nhân có hoạt động kinh doanh ổn định, doanh thu lớn nhưng chưa thực hiện hoặc cố tình không thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ pháp lý về kê khai và nộp thuế theo quy định.

Điển hình, cơ quan Công an phát hiện khởi tố, bắt tạm giam bà Trần Thị Lệ Thu (sinh năm 1985, trú phường Thắng Nhì, TP. Vũng Tàu, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũ) tội trốn thuế. Kết quả điều tra ban đầu cho thấy bà Thu sử dụng mạng xã hội facebook có tên “Trần Thu” và “Shop Trần Thu Vũng Tàu”, thường xuyên livestream vào buổi trưa và tối hằng ngày để bán mỹ phẩm, quần áo, đồ gia dụng. Từ tháng 1/2020 đến tháng 5/2025, doanh số kinh doanh lên đến hơn 72 tỷ đồng, nhưng bà Thu không đăng ký và kê khai thuế.

Theo Thượng tá Hải, điều đáng tiếc là phần lớn các trường hợp này đều có hoạt động kinh doanh hiệu quả, tạo được nguồn thu nhập ổn định và xây dựng được uy tín trên thị trường. Tuy nhiên, chỉ vì không thực hiện đúng các nghĩa vụ pháp luật, thành quả kinh doanh nhiều năm đã phải đánh đổi bằng trách nhiệm hình sự, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến bản thân, gia đình và hoạt động kinh doanh.

Để hạn chế rủi ro pháp lý, Thượng tá Hải khuyến nghị, các cá nhân tham gia hoạt động thương mại điện tử cần chủ động rà soát hoạt động kinh doanh của mình để thực hiện đăng ký doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh khi thuộc trường hợp pháp luật quy định; đồng thời thực hiện đầy đủ nghĩa vụ kê khai, nộp thuế đối với các khoản thu nhập phát sinh.

Trường hợp còn vướng mắc về trình tự, thủ tục hoặc nghĩa vụ thuế, các cá nhân cần chủ động liên hệ cơ quan Thuế hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền để được hướng dẫn, bảo đảm hoạt động kinh doanh tuân thủ đúng quy định của pháp luật và hạn chế các rủi ro pháp lý.

Bên cạnh vấn đề về thuế, Công an TP.HCM cũng lưu ý các chủ thể tham gia thương mại điện tử cần quan tâm đến việc bảo vệ dữ liệu cá nhân của khách hàng; tuân thủ các quy định về thu thập, lưu trữ, sử dụng và chia sẻ dữ liệu; đồng thời chủ động phòng ngừa các hành vi giả mạo trên không gian mạng nhằm lừa đảo khách hàng.

Theo Công an TP.HCM, phần lớn những rủi ro và vi phạm trong hoạt động thương mại điện tử hiện nay không xuất phát từ việc cố ý vi phạm pháp luật mà do chưa nhận thức đầy đủ các quy định hoặc chưa kịp thời điều chỉnh phương thức quản lý, kinh doanh phù hợp với sự phát triển nhanh của môi trường số. Vì vậy, việc chủ động tìm hiểu và tuân thủ các quy định của pháp luật ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp, nhà bán hàng, KOL/KOC và các chủ thể tham gia thương mại điện tử hạn chế rủi ro pháp lý, bảo vệ uy tín, thương hiệu và tạo nền tảng cho sự phát triển ổn định, bền vững.

Đại biểu tham dự hội nghị.

Luật Thương mại điện tử đưa ra nhiều quy định mới

Ông Nguyễn Hữu Tuấn - Giám đốc Trung tâm phát triển Thương mại điện tử và Công nghệ số (Bộ Công thương) cho biết, Luật Thương mại điện tử đã đưa ra nhiều quy định mới nhằm nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường.

Một trong những điểm đáng chú ý là yêu cầu các nền tảng thương mại điện tử công khai tiêu chí ưu tiên hiển thị, thuật toán sắp xếp sản phẩm, đồng thời tăng cường quản lý hoạt động livestream bán hàng thông qua quy định về xác thực tài khoản và quy trình xử lý vi phạm.

Theo ông Tuấn, luật cũng yêu cầu các nền tảng phải gỡ bỏ nội dung vi phạm trong vòng 24 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu của cơ quan chức năng, đồng thời chủ động áp dụng các bộ lọc từ khóa để ngăn chặn hàng giả, hàng nhập lậu và các nội dung vi phạm trước khi hiển thị đến người dùng.

Đối với các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới có giao diện tiếng Việt hoặc phát sinh từ 100.000 giao dịch mỗi năm tại Việt Nam, luật quy định phải có pháp nhân được ủy quyền tại Việt Nam và thực hiện ký quỹ tối thiểu 20 tỷ đồng tại ngân hàng trong nước nhằm bảo đảm nghĩa vụ thuế cũng như trách nhiệm bồi thường cho người tiêu dùng.

Một điểm mới khác là từ ngày 1/1/2027, tất cả người bán hàng và người livestream trên các nền tảng trung gian sẽ phải thực hiện xác thực danh tính điện tử (e-KYC). Luật cũng phân loại rõ bốn nhóm nền tảng thương mại điện tử, gồm nền tảng kinh doanh trực tiếp, nền tảng trung gian, mạng xã hội có hoạt động thương mại điện tử và các nền tảng tích hợp (Super App), qua đó áp dụng cơ chế quản lý phù hợp với từng mô hình.

Bên cạnh việc siết chặt quản lý, Luật Thương mại điện tử cũng bổ sung nhiều quy định nhằm bảo vệ nhà bán hàng và thúc đẩy phát triển kinh tế số. Theo đó, các sàn thương mại điện tử không được tự ý khóa tài khoản mà phải thông báo trước ít nhất 5 ngày; việc điều chỉnh phí hoặc thay đổi chính sách cũng phải được thông báo trước tối thiểu 20 ngày.

Nhà bán hàng được quyền truy cập, lưu trữ dữ liệu giao dịch trong thời hạn 3 năm, kể cả khi tài khoản đã bị khóa. Đồng thời, Nhà nước sẽ có các chính sách hỗ trợ chuyển đổi số, đào tạo kỹ năng và kết nối hạ tầng cho các nhóm yếu thế như hộ kinh doanh khởi nghiệp, hợp tác xã nông sản, doanh nhân nữ, người khuyết tật và đồng bào dân tộc thiểu số.

Hồ Trinh