TP.HCM thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp và công nghệ

Theo đề án, Quỹ đầu tư mạo hiểm TP.HCM sẽ hoạt động theo mô hình công ty cổ phần với tên gọi Công ty CP Quỹ đầu tư mạo hiểm TP.HCM. Mô hình này cho phép tách bạch rõ ràng giữa quyền sở hữu của Nhà nước và các nhà đầu tư tư nhân với quyền điều hành của đội ngũ chuyên gia đầu tư, từ đó đảm bảo hoạt động đầu tư mang tính chuyên nghiệp và vận hành theo nguyên tắc thị trường.

Quỹ hoạt động trên cơ sở minh bạch, không bảo lãnh vốn Nhà nước và không chịu sự can thiệp hành chính vào các quyết định đầu tư cụ thể. Cơ cấu tổ chức gồm Đại hội đồng cổ đông, HĐQT, Ban kiểm soát, Ban điều hành và Hội đồng đầu tư độc lập. Đồng thời, quỹ sẽ thuê các đơn vị quản lý quỹ hoặc tư vấn đầu tư chuyên nghiệp để triển khai hoạt động đầu tư nhằm đảm bảo hiệu quả cao nhất.

Theo kế hoạch, vốn điều lệ ban đầu của quỹ dự kiến khoảng 500 tỷ đồng khi thành lập vào năm 2026. Trong đó, ngân sách TP.HCM góp 200 tỷ đồng (chiếm 40%) và các nhà đầu tư tư nhân góp 300 tỷ đồng (chiếm 60%).

Trong giai đoạn 2027 - 2035, quỹ sẽ tăng vốn điều lệ linh hoạt hằng năm, hướng tới quy mô tối thiểu 5.000 tỷ đồng vào năm 2035. Trong cơ cấu này, vốn từ khu vực tư nhân dự kiến chiếm khoảng 60% tổng nguồn vốn, tương đương khoảng 3.000 tỷ đồng, còn vốn ngân sách khoảng 2.000 tỷ đồng hoặc thấp hơn.

Quỹ được thiết kế theo cơ chế “vốn mồi”, trong đó mỗi 1 đồng vốn Nhà nước sẽ thu hút ít nhất 2 - 3 đồng vốn từ khu vực tư nhân, qua đó huy động nguồn lực xã hội chiếm trên 60% tổng nguồn vốn đầu tư.

Trụ sở chính của Công ty CP Quỹ đầu tư mạo hiểm TP.HCM dự kiến đặt tại Tòa nhà Trung tâm Khởi nghiệp Sáng tạo Thành phố. Ảnh: Trọng Nhân

Trong giai đoạn 2026 - 2035, quỹ dự kiến đầu tư từ 50 đến 150 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp khoa học - công nghệ và doanh nghiệp sản xuất sản phẩm công nghệ cao. Đồng thời, quỹ đặt mục tiêu hỗ trợ thương mại hóa ít nhất 50 sản phẩm, công nghệ và ươm tạo tối thiểu 5 doanh nghiệp công nghệ quy mô lớn có khả năng niêm yết trên thị trường chứng khoán hoặc thực hiện các thương vụ mua bán - sáp nhập (M&A).

Đối tượng nhận đầu tư là các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp khoa học - công nghệ, doanh nghiệp công nghệ cao và các dự án ươm tạo đã có nguyên mẫu sản phẩm hoặc bằng sáng chế.

Các lĩnh vực ưu tiên bao gồm: trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), blockchain, công nghiệp vi mạch bán dẫn, công nghệ sinh học và y tế kỹ thuật cao, công nghệ vật liệu mới, năng lượng tái tạo, robot và tự động hóa.

Hoạt động đầu tư của quỹ chủ yếu tập trung tại TP.HCM. Tuy nhiên, quỹ cũng có thể xem xét đầu tư vào doanh nghiệp ở các địa phương khác nếu các dự án có cam kết chuyển giao công nghệ, xây dựng cơ sở nghiên cứu - phát triển (R&D) hoặc đóng góp trực tiếp vào chuỗi cung ứng và sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.

Đề án cũng đưa ra cơ chế quản lý đầu tư mang tính đột phá, cho phép áp dụng nguyên tắc “chấp nhận rủi ro có kiểm soát” trong hoạt động đầu tư mạo hiểm. Theo đó, tổng mức tổn thất từ các khoản đầu tư không được vượt quá 50% phần vốn Nhà nước trong một chu kỳ đầu tư.

Bên cạnh đó, đội ngũ quản lý quỹ và người đại diện phần vốn Nhà nước được miễn trừ trách nhiệm dân sự hoặc hành chính đối với các khoản đầu tư thua lỗ nếu rủi ro phát sinh từ nguyên nhân khách quan và quy trình đầu tư được thực hiện đúng quy định.

Theo UBND TP.HCM, việc thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm là bước đi quan trọng nhằm giải quyết bài toán thiếu vốn cho startup, đồng thời thúc đẩy thương mại hóa các kết quả nghiên cứu khoa học.

Hiện hệ sinh thái khởi nghiệp của TP.HCM được đánh giá là năng động nhất cả nước, thu hút gần 50% số startup của Việt Nam. Tuy nhiên, thị trường vẫn thiếu các quỹ đầu tư mạo hiểm nội địa quy mô lớn hoạt động chuyên nghiệp, trong khi nguồn vốn cho startup chủ yếu đến từ nhà đầu tư nước ngoài.

Quỹ đầu tư mạo hiểm TP.HCM được kỳ vọng sẽ đóng vai trò dẫn dắt nguồn lực xã hội, kết nối nghiên cứu khoa học với hoạt động sản xuất – kinh doanh, thúc đẩy kinh tế số và nâng cao năng lực cạnh tranh của thành phố.

Mục tiêu dài hạn của quỹ là góp phần nâng tỷ trọng đóng góp của kinh tế đổi mới sáng tạo và công nghệ cao lên khoảng 20–25% GRDP của TP.HCM vào năm 2030, đồng thời thúc đẩy sự hình thành các doanh nghiệp công nghệ lớn và các trung tâm đổi mới sáng tạo tầm khu vực.

Theo kế hoạch, các cơ quan liên quan của TP.HCM đang hoàn tất thủ tục pháp lý để thành lập doanh nghiệp trong thời gian tới, nhằm đưa Quỹ đầu tư mạo hiểm TP.HCM sớm đi vào hoạt động và hỗ trợ hiệu quả cho hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo của thành phố.

Văn Hùng