TPHCM siết an toàn thực phẩm bữa ăn học đường trong mùa nắng nóng

Kiểm soát xuyên suốt, không chỉ trong "tháng cao điểm"

Chia sẻ bên lề Lễ phát động Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026 (sáng 16/4), Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TPHCM Phạm Khánh Phong Lan cho biết, trong bối cảnh nguy cơ mất an toàn thực phẩm gia tăng vào mùa nắng nóng, Thành phố đặc biệt ưu tiên kiểm soát bữa ăn học đường – lĩnh vực nhạy cảm, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe học sinh.

Theo đó, TPHCM đã triển khai kế hoạch liên tịch với ngành giáo dục, duy trì kiểm soát an toàn thực phẩm trong trường học xuyên suốt năm, không chỉ riêng Tháng hành động. Công tác tập huấn được tổ chức liên tục cho cán bộ, giáo viên và các đơn vị cung cấp suất ăn, đặc biệt vào dịp hè.

Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TPHCM Phạm Khánh Phong Lan chia sẻ với báo chí bên lề Lễ phát động Tháng hành động vì an toàn thực phẩm diễn ra sáng nay (16/4).

Song song đó, các đoàn kiểm tra được tăng cường tại trường học và các cơ sở cung cấp suất ăn. Đáng chú ý, mới đây, 307 cơ sở cung cấp suất ăn cho trường học đã ký cam kết với Sở An toàn thực phẩm TPHCM về việc tuân thủ quy định và chịu trách nhiệm toàn diện đối với sản phẩm cung cấp.

Lãnh đạo Sở nhấn mạnh, cam kết không đồng nghĩa với bảo đảm tuyệt đối, bởi chỉ cần một mắt xích lỏng lẻo trong chuỗi cung ứng cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Do đó, yêu cầu đặt ra là kiểm soát chặt chẽ toàn bộ quy trình, từ nguyên liệu đầu vào đến chế biến và phân phối.

Tuy vậy, cũng cần nhìn nhận khách quan khi phần lớn các đơn vị cung cấp suất ăn hiện nay vẫn duy trì tốt chất lượng và an toàn thực phẩm, cung cấp ổn định cho nhiều trường học trên địa bàn.

Không chỉ xử phạt, trọng tâm là phòng ngừa

Theo Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TPHCM, Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026 diễn ra từ 15/4 đến 15/5, với chủ đề tập trung vào bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng chống ngộ độc trong dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố.

Tuy nhiên, bà nhấn mạnh, công tác bảo đảm an toàn thực phẩm phải được thực hiện thường xuyên, liên tục, không chờ đến "tháng cao điểm". Tháng 4 chỉ là mốc để tăng cường hành động và tổng kết, rút kinh nghiệm.

Siết quản lý chất lượng bữa ăn học đường trong tháng nắng nóng là cần thiết. Ảnh: SGGP.

Ba nhóm giải pháp trọng tâm được xác định gồm: Tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân và người kinh doanh; Đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra, công khai vi phạm; Chủ động phòng ngừa ngộ độc thực phẩm.

Trong đó, phòng ngừa được xem là yếu tố then chốt. Mục tiêu không phải là xử lý khi sự cố xảy ra, mà là ngăn chặn từ sớm các nguy cơ có thể dẫn đến ngộ độc.

Thực tế từ đầu năm 2026 đến nay cho thấy, TPHCM và nhiều địa phương vẫn ghi nhận các vụ nghi ngờ, thậm chí xác định ngộ độc thực phẩm. Điều này đặt ra yêu cầu phải tiếp tục siết chặt quản lý, nhất là trong điều kiện thời tiết nắng nóng – yếu tố thuận lợi cho vi khuẩn phát triển.

Thức ăn đường phố: Khó quản nhưng không thể buông

Bên cạnh bữa ăn học đường, thức ăn đường phố cũng là lĩnh vực được đặc biệt lưu ý. Theo đánh giá của cơ quan quản lý, đây là khu vực "càng nhỏ càng khó quản", do đặc thù kinh doanh nhỏ lẻ, phân tán.

Việc xử phạt không phải lúc nào cũng dễ dàng và chưa chắc đã mang lại hiệu quả răn đe tuyệt đối. Nhiều trường hợp vi phạm như không sử dụng găng tay, vừa chế biến vừa cầm tiền… vẫn tồn tại, dù mức phạt có thể lên đến vài triệu đồng.

Hiện nay, công tác quản lý thức ăn đường phố được phân cấp chủ yếu cho cấp phường, xã. Sở An toàn thực phẩm đóng vai trò phối hợp, giám sát. Trên thực tế, phần lớn trường hợp được nhắc nhở, hướng dẫn thay vì xử phạt.

Theo đánh giá của cơ quan quản lý, thức ăn đường phố là một phần văn hóa đô thị, không thể cấm đoán, mà cần quản lý theo hướng nâng cao an toàn.. Ảnh: TCDL.

Tín hiệu tích cực là ý thức của người bán đã có cải thiện, thể hiện qua việc giữ gìn vệ sinh quầy hàng, sử dụng găng tay, dụng cụ gắp thức ăn… Tuy nhiên, để nâng cao hiệu quả, cần sự chung tay của cộng đồng.

Theo đó, người tiêu dùng được khuyến cáo "quay lưng" với những hàng quán không bảo đảm vệ sinh. Đây được xem là cách tạo áp lực thị trường, buộc người bán phải thay đổi để giữ khách.

Lãnh đạo Sở cũng khẳng định, thức ăn đường phố là một phần văn hóa đô thị, không thể cấm đoán, mà cần quản lý theo hướng nâng cao an toàn.

Truyền thông cần cân bằng, tránh gây hoang mang

Một vấn đề khác được đặt ra là vai trò của truyền thông trong việc phản ánh các vụ việc liên quan đến an toàn thực phẩm. Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TPHCM đánh giá cao sự vào cuộc nhanh nhạy của báo chí, thậm chí có những trường hợp thông tin đến cơ quan quản lý sớm.

Tuy nhiên, bà cũng lưu ý việc đưa tin cần cân bằng, tránh lặp lại quá mức một vụ việc, gây tâm lý hoang mang trong cộng đồng. Có trường hợp, từ một vụ nghi ngờ ngộ độc ban đầu, thông tin lan rộng khiến số người đi khám tăng đột biến.

Bên cạnh phản ánh tiêu cực, báo chí được kỳ vọng tăng cường truyền thông tích cực, hướng dẫn người dân cách lựa chọn, bảo quản và sử dụng thực phẩm an toàn.

Về lâu dài, giải pháp căn cơ vẫn là kiểm soát từ nguồn nguyên liệu. Thực phẩm an toàn phải bắt đầu từ nông sản, thực phẩm tươi sống – đầu vào của mọi bữa ăn, từ gia đình đến hàng quán và trường học.

Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026 được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến rõ nét, nhưng quan trọng hơn, theo cơ quan quản lý, là duy trì được ý thức và hành động thường xuyên của toàn xã hội, để mỗi bữa ăn – đặc biệt là bữa ăn học đường – thực sự an toàn.

Đỗ Bá