TP.HCM dùng AI và GIS truy quét thực phẩm bẩn Tết Bính Ngọ 2026

Trước ngưỡng cửa Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, một chiến dịch bảo vệ sức khỏe cộng đồng chưa từng có tiền lệ tại TP.HCM đã chính thức được kích hoạt. Không chỉ dừng lại ở các đoàn thanh tra truyền thống, thành phố lần đầu tiên triển khai “vũ khí” công nghệ gồm ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và hệ thống thông tin địa lý (GIS) để thiết lập một gọng kìm thép, quyết tâm làm sạch thị trường thực phẩm từ gốc đến ngọn.

Với GIS, cơ quan chức năng của TP.HCM có thể nắm bắt chính xác tọa độ, nguồn gốc và tuyến đường của các phương tiện vận chuyển nông sản vào các chợ đầu mối - Ảnh: minh họa

Khi AI và GIS trở thành “thám tử” thực phẩm

Trong kế hoạch kiểm tra việc chấp hành pháp luật trong lĩnh vực an toàn thực phẩm dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ và mùa Lễ hội Xuân 2026, UBND TP.HCM đã thông qua chương trình kiểm tra liên ngành với quy mô và cường độ đặc biệt lớn. Đây được xem là lời giải cho bài toán quản lý thực phẩm vốn luôn đầy áp lực mỗi dịp lễ, Tết. Chiến dịch không chỉ căn cứ Luật An toàn thực phẩm hiện hành mà còn bám sát các chỉ đạo mới nhất của Bộ Y tế và Chính phủ về tăng cường đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Mục tiêu tối thượng của đợt ra quân lần này là kiểm soát an toàn thực phẩm trong toàn bộ giai đoạn trước, trong và sau Tết Bính Ngọ cùng mùa Lễ hội Xuân 2026. Thành phố tập trung đánh giá việc chấp hành pháp luật của các cơ sở sản xuất, nhập khẩu và kinh doanh dịch vụ ăn uống. Cơ quan chức năng khẳng định sẽ không nhân nhượng với bất kỳ hành vi sản xuất, kinh doanh thực phẩm giả, thực phẩm kém chất lượng nào, đặc biệt là các mặt hàng có nguy cơ gây ngộ độc tập thể hoặc ngộ độc rượu do methanol.

Điểm nhấn mang tính bước ngoặt và gây chú ý nhất trong kế hoạch năm nay chính là việc đưa các công nghệ kiểm nghiệm tiên tiến vào thực tiễn. Lần đầu tiên trong lịch sử quản lý an toàn thực phẩm tại Việt Nam, các đoàn kiểm tra được hỗ trợ bởi AI để phân tích dữ liệu rủi ro. Hệ thống này đóng vai trò như một “bộ não” phân tích các dấu hiệu bất thường trong chuỗi cung ứng, từ đó đưa ra cảnh báo sớm đối với những lô hàng có nguy cơ cao, giúp lực lượng chức năng kịp thời can thiệp.

Song song đó, hệ thống GIS được ứng dụng để giám sát toàn bộ lộ trình vận chuyển thực phẩm từ các tỉnh, thành về TP.HCM. Với GIS, cơ quan chức năng có thể nắm bắt chính xác tọa độ, nguồn gốc và tuyến đường của các phương tiện vận chuyển nông sản vào các chợ đầu mối. Sự kết hợp giữa AI, GIS và các thiết bị xét nghiệm nhanh di động tạo nên một hàng rào kỹ thuật hiện đại, giúp nâng cao hiệu quả kiểm tra các nhóm sản phẩm có nguy cơ mất an toàn cao mà không gây gián đoạn quá mức cho hoạt động lưu thông hàng hóa hợp pháp.

Quyết liệt xử lý, minh bạch kết quả

Chiến dịch không dàn trải lực lượng mà tập trung “đánh” vào các mắt xích trọng yếu nhất của chuỗi cung ứng. Các đoàn liên ngành sẽ tăng cường kiểm soát các cơ sở sản xuất quy mô lớn, đơn vị nhập khẩu, trung tâm thương mại và hệ thống siêu thị. Đặc biệt, các chợ đầu mối nông sản, thực phẩm – được xem là “dạ dày” của thành phố – sẽ được giám sát chặt chẽ 24/7 nhằm ngăn chặn từ xa hàng hóa không rõ nguồn gốc hoặc đã hết hạn sử dụng.

Danh mục sản phẩm nằm trong diện kiểm soát bao gồm các mặt hàng thiết yếu dịp Tết như thịt và các sản phẩm từ thịt, rượu bia, đồ uống có cồn, nước giải khát, bánh mứt kẹo, cùng rau, củ, quả. Các cơ sở dịch vụ ăn uống, từ nhà hàng đến bếp ăn tập thể, đều phải trải qua các đợt kiểm tra nghiêm ngặt về điều kiện vệ sinh, chất lượng sản phẩm và nguồn gốc nguyên liệu. Cơ quan chức năng cũng sẽ siết chặt việc đăng ký bản công bố sản phẩm, đồng thời chấn chỉnh hoạt động quảng cáo thực phẩm theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

UBND TP.HCM đã giao quyền chủ động cho trưởng các đoàn kiểm tra trong việc lấy mẫu và chỉ định các chỉ tiêu kiểm nghiệm, căn cứ tình hình thực tế tại hiện trường. Kinh phí cho toàn bộ hoạt động được đảm bảo từ ngân sách thành phố, thể hiện sự đầu tư nghiêm túc của chính quyền đối với công tác bảo vệ sức khỏe người dân.

Về mặt pháp lý, chiến dịch được triển khai trên cơ sở hệ thống các luật, nghị định sửa đổi, bổ sung về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn thực phẩm. Sở An toàn thực phẩm khẳng định mọi hành vi vi phạm sẽ bị lập hồ sơ, xử lý ngay. Với các vụ việc nghiêm trọng hoặc vượt thẩm quyền, hồ sơ sẽ được chuyển cơ quan tư pháp để truy cứu trách nhiệm theo quy định pháp luật, bảo đảm tính răn đe cao nhất.

Với sự hỗ trợ mạnh mẽ của AI và GIS, người dân TP.HCM hoàn toàn có cơ sở kỳ vọng vào một mùa Tết Bính Ngọ an toàn, lành mạnh, nơi mỗi bữa cơm sum họp được bảo vệ bởi những “lá chắn” công nghệ thông minh.

Hồ Quang