TP.HCM cảnh báo những nguy cơ từ thực phẩm mùa nắng nóng

Việc bảo quản không đúng cách dễ khiến thức ăn đường phố nhiễm vi khuẩn trong mùa nóng.

Tại TP.HCM, nhiều tuyến đường, cổng trường học và khu dân cư đông đúc, các hàng quán bán thức ăn sẵn hoạt động nhộn nhịp, nhất là vào giờ cao điểm. Tuy nhiên, trong điều kiện thời tiết nắng nóng kéo dài, việc bảo quản thực phẩm không đảm bảo hoặc nguồn gốc nguyên liệu không rõ ràng có thể làm gia tăng nguy cơ ngộ độc thực phẩm và các rối loạn tiêu hóa.

Liên tiếp các vụ ngộ độc

Chỉ trong vòng một tháng, TP.HCM liên tiếp ghi nhận các vụ nghi ngộ độc thực phẩm liên quan đến bánh mì, một món ăn đường phố phổ biến.

Đầu tháng 3, ngành y tế thành phố ghi nhận 22 trường hợp phải đến bệnh viện khám và điều trị sau khi ăn bánh mì tại một tiệm trên đường Phan Văn Trị (phường Hạnh Thông). Các bệnh nhân xuất hiện những triệu chứng điển hình của ngộ độc thực phẩm như đau bụng, nôn ói, tiêu chảy và sốt.

Gần đây nhất, một vụ nghi ngộ độc quy mô lớn cũng được ghi nhận tại phường Vũng Tàu khi nhiều người nhập viện sau khi ăn bánh mì tại một cơ sở kinh doanh trên đường Đồ Chiểu. Theo thống kê của ngành y tế, tổng cộng 108 người phải nhập viện điều trị với các biểu hiện rối loạn tiêu hóa cấp tính.

Kết quả xét nghiệm bước đầu cho thấy nhiều mẫu bệnh phẩm của bệnh nhân dương tính với vi khuẩn Salmonella. Sau khi vụ việc xảy ra, cơ quan chức năng đã tiến hành kiểm tra cơ sở kinh doanh liên quan, lấy mẫu thực phẩm để xét nghiệm và tạm ngưng hoạt động của cửa hàng để phục vụ công tác điều tra.

Nhiều người nhập viện sau khi ăn bánh mì ở phường Vũng Tàu. Ảnh: BVCC.

Theo PGS.TS Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM, đặc trưng của mùa nắng nóng là nhiệt độ và độ ẩm cao, tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn sinh sôi. Nếu thực phẩm không được bảo quản cẩn thận, chúng rất dễ bị ô nhiễm hoặc ôi thiu.

Bà Lan cho biết thời tiết nóng bức khiến nhiều người ngại nấu ăn tại nhà và thường chọn mua thức ăn sẵn. Tuy nhiên, các loại thực phẩm bày bán ngoài trời, không được bảo quản đúng cách hoặc không đảm bảo vệ sinh có thể trở thành nguồn gây ngộ độc.

“Trong bất kỳ tình huống nào cũng phải ăn chín, uống chín. Thời điểm này không nên sử dụng những món tái hoặc sống vì vi khuẩn phát triển rất nhanh. Ngay cả người có sức đề kháng tốt vẫn có thể bị ngộ độc thực phẩm nếu chủ quan”, bà Lan khuyến cáo.

PGS.TS Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM. Ảnh: Duy Hiệu.

Bà Lan cho biết các món như gỏi cá sống, thịt bò tái hoặc thực phẩm chưa nấu chín kỹ tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc cao trong mùa nắng nóng. Người dân nên uống nước đun sôi hoặc nước đóng chai đảm bảo chất lượng, đồng thời lưu ý nguồn gốc và vệ sinh của đá dùng kèm đồ uống.

Ngoài ra, thực phẩm nên được mua tại cơ sở uy tín, có nguồn gốc rõ ràng và bảo quản đúng cách. Trong thời tiết nóng, thức ăn dễ hư hỏng chỉ sau vài giờ nên cần sử dụng sớm, hạn chế để lâu trong tủ lạnh hoặc qua đêm.

Cách lựa chọn, chế biến và bảo quản thực phẩm an toàn

Để giảm nguy cơ ngộ độc thực phẩm trong mùa nắng nóng, người dân được khuyến nghị ưu tiên lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng khi mua sắm. Các sản phẩm nên được mua tại siêu thị, cửa hàng uy tín hoặc các chợ truyền thống đảm bảo điều kiện vệ sinh.

Thực phẩm tươi sống cần được lựa chọn kỹ, tránh những sản phẩm có mùi lạ, màu sắc bất thường, dập nát hoặc rỉ dịch. Đối với thực phẩm đóng gói sẵn, người tiêu dùng cần đọc kỹ nhãn mác, kiểm tra hạn sử dụng và điều kiện bảo quản.

Các loại thực phẩm như thịt, cá, trứng, sữa và đồ ăn chín được xem là nhóm dễ hư hỏng nhất nếu không được bảo quản đúng cách. Đây cũng là môi trường thuận lợi để vi khuẩn phát triển mạnh trong điều kiện thời tiết nóng.

Đối với các cơ sở sản xuất, chế biến và kinh doanh thực phẩm, việc kiểm soát nguồn nguyên liệu đầu vào cần được thực hiện chặt chẽ. Nguyên liệu phải có hóa đơn, chứng từ rõ ràng để đảm bảo truy xuất nguồn gốc khi cần thiết.

Trong quá trình chế biến, các cơ sở cần tuân thủ nghiêm ngặt quy định vệ sinh an toàn thực phẩm, bao gồm cơ chế “kiểm thực ba bước”, tức kiểm tra thực phẩm khi nhập hàng, trước khi chế biến và sau khi nấu. Đồng thời, các đơn vị phải lưu mẫu thức ăn để phục vụ công tác kiểm tra, xét nghiệm khi xảy ra sự cố.

Thực phẩm tươi sống được sơ chế, nấu chín kỹ trước khi sử dụng. Ảnh: Tạo bởi AI.

Bên cạnh đó, việc vệ sinh cá nhân và dụng cụ chế biến cũng đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa ô nhiễm thực phẩm. Người chế biến cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng trước khi nấu ăn và sau mỗi lần gián đoạn công việc.

Các bề mặt chế biến như bếp, thớt, dao, chén đĩa phải được vệ sinh sạch sẽ. Dụng cụ dùng cho thực phẩm sống và chín cần tách riêng để tránh nhiễm khuẩn chéo.

Thức ăn sau khi chế biến cần được che đậy cẩn thận để tránh ruồi muỗi và côn trùng xâm nhập. Đồng thời, chỉ sử dụng nước sạch để rửa thực phẩm và nấu ăn, tránh dùng nước có mùi lạ hoặc chưa qua xử lý.

Đối với rau củ và thực phẩm tươi sống, người dân nên rửa kỹ bằng nước sạch hoặc nước muối loãng trước khi chế biến. Tất cả thực phẩm, đặc biệt là thịt, cá và trứng, cần được nấu chín kỹ trước khi sử dụng.

Trong khâu bảo quản, tủ lạnh là nơi lý tưởng để lưu trữ thực phẩm dễ hư hỏng, tuy nhiên cần sắp xếp đúng cách. Thịt sống và hải sản nên được để riêng, tránh tiếp xúc với rau củ quả để hạn chế lây nhiễm chéo.

Thức ăn đã nấu chín cần được đậy kín và bảo quản trong hộp đựng an toàn như thủy tinh, inox hoặc nhựa đạt chuẩn. Các chuyên gia khuyến cáo không nên để thức ăn chín ở nhiệt độ thường quá hai giờ vì vi khuẩn có thể phát triển nhanh trong điều kiện nóng.

Ngoài ra, thực phẩm đã rã đông không nên cấp đông lại vì dễ làm giảm chất lượng và tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.

Để chủ động phòng ngừa nguy cơ mất an toàn thực phẩm trong mùa nắng nóng, TP.HCM đang tăng cường kiểm tra, giám sát các cơ sở sản xuất, chế biến và kinh doanh thực phẩm, đặc biệt tại bếp ăn tập thể, dịch vụ ăn uống và các điểm bán thức ăn đường phố.

Song song đó, thành phố cũng đẩy mạnh công tác truyền thông nhằm nâng cao nhận thức của người dân về lựa chọn, chế biến và bảo quản thực phẩm an toàn. Các thông tin khuyến cáo được phổ biến qua nhiều kênh như trang thông tin điện tử, mạng xã hội, hệ thống loa phát thanh và các ấn phẩm tuyên truyền.

Ngành chức năng cũng khuyến khích người dân chủ động thông báo cho cơ quan quản lý khi phát hiện các cơ sở kinh doanh thực phẩm không đảm bảo điều kiện vệ sinh hoặc bán thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu để kịp thời xử lý.

Theo đại diện Sở An toàn thực phẩm TP.HCM, việc tuân thủ các nguyên tắc an toàn thực phẩm không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe mỗi cá nhân mà còn góp phần xây dựng môi trường tiêu dùng an toàn cho cộng đồng.

Nguyễn Thuận