TP. Hồ Chí Minh: Xây dựng hệ thống y tế đa tầng, đa cực, đa trung tâm

Từ phát triển từng bệnh viện đến xây dựng hệ thống y tế mạnh

TP. Hồ Chí Minh đang đứng trước yêu cầu tổ chức lại toàn bộ hệ thống y tế trên địa bàn

Trong nhiều thập niên, sự phát triển của ngành y tế thường được đánh giá qua quy mô bệnh viện, trình độ chuyên môn của đội ngũ y, bác sĩ và khả năng làm chủ các kỹ thuật hiện đại. Cách tiếp cận này đã góp phần tạo nên nhiều thành tựu của ngành y tế Việt Nam nói chung và TP. Hồ Chí Minh nói riêng.

Từ một hệ thống còn nhiều khó khăn sau ngày đất nước thống nhất, TP. Hồ Chí Minh từng bước xây dựng mạng lưới bệnh viện tuyến cuối có trình độ chuyên môn hàng đầu cả nước. Nhiều lĩnh vực như ghép tạng, can thiệp tim mạch, ngoại khoa, hồi sức tích cực, sản phụ khoa, nhi khoa, ung bướu, y học bào thai và cấp cứu trước viện đã đạt trình độ ngang tầm khu vực, khẳng định vai trò trung tâm y tế chuyên sâu của thành phố đối với các tỉnh, thành phía Nam. Bên cạnh nhiệm vụ khám, chữa bệnh, các bệnh viện tuyến cuối còn đảm nhiệm đào tạo nguồn nhân lực, chuyển giao kỹ thuật và hỗ trợ chuyên môn cho nhiều địa phương.

Tuy nhiên, chính sự phát triển mạnh của từng bệnh viện cũng đặt ra yêu cầu thay đổi tư duy quản trị. Khi các cơ sở y tế đều hướng tới mở rộng quy mô, đầu tư kỹ thuật cao, lượng bệnh nhân ngày càng dồn về một số bệnh viện tuyến cuối, trong khi nhiều cơ sở ở khu vực cửa ngõ hoặc địa phương chưa khai thác hết năng lực hiện có. Tình trạng quá tải cục bộ và phân bổ nguồn lực chưa hợp lý theo đó xuất hiện.

Theo Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh, thực tế này cho thấy một bệnh viện mạnh chưa đồng nghĩa với một hệ thống y tế mạnh. Hiệu quả của một cơ sở y tế không chỉ được đo bằng số lượng kỹ thuật chuyên sâu hay các ca bệnh khó được điều trị thành công, mà còn phải được đánh giá qua khả năng đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân trên phạm vi toàn hệ thống. Một bệnh viện có trình độ chuyên môn cao nhưng nếu người dân vẫn phải đi xa, chờ đợi kéo dài hoặc tuyến y tế cơ sở chưa đủ năng lực thì thành tựu ấy vẫn chưa thực sự lan tỏa tới cộng đồng.

Yêu cầu tổ chức lại hệ thống càng trở nên cấp thiết sau khi TP. Hồ Chí Minh hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu. Lần đầu tiên, ngành y tế thành phố quản lý một hệ thống phục vụ hơn 14 triệu người dân trên địa bàn gần 6.800km², bao gồm đô thị đặc biệt, các trung tâm công nghiệp, khu vực nông thôn, vùng biển và hải đảo. Không gian phát triển mới đòi hỏi thành phố phân bổ lại nguồn lực, nâng cao năng lực y tế cơ sở, tăng cường liên kết giữa các tuyến, thay vì tiếp tục tập trung phần lớn nguồn lực chất lượng cao vào khu vực trung tâm như trước đây.

Xây dựng hệ thống y tế đa tầng, đa cực, đa trung tâm

TP. Hồ Chí Minh sẽ xây dựng hệ thống y tế đa tầng, đa cực, đa trung tâm

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, TP. Hồ Chí Minh xác định chiến lược phát triển ngành y tế giai đoạn mới dựa trên ba định hướng trọng tâm: Đa tầng, đa cực và đa trung tâm. Đây là bước chuyển trong tư duy quản trị, hướng tới xây dựng một hệ thống y tế vận hành thống nhất, lấy người dân làm trung tâm, phù hợp với xu hướng chung của nhiều quốc gia và tổ chức y tế quốc tế hiện nay.

Mô hình đa tầng được xây dựng để mỗi tuyến y tế thực hiện đúng chức năng và phối hợp chặt chẽ với nhau. Bệnh viện tuyến cuối tập trung điều trị các ca bệnh chuyên sâu, đồng thời giữ vai trò đào tạo nguồn nhân lực, chuyển giao kỹ thuật và dẫn dắt mạng lưới chuyên môn. Các trung tâm y tế khu vực trở thành cầu nối giữa y tế cơ sở với các bệnh viện chuyên khoa, trong khi trạm y tế từng bước chuyển từ thực hiện chủ yếu các chương trình y tế công cộng sang quản lý sức khỏe liên tục cho người dân ngay tại cộng đồng.

Định hướng đa cực hướng tới phân bổ lại nguồn lực, hình thành nhiều cực phát triển y tế chất lượng cao trên toàn địa bàn thay vì tập trung chủ yếu ở khu vực trung tâm. Thành phố tiếp tục đầu tư các bệnh viện cửa ngõ, cơ sở 2 của các bệnh viện chuyên khoa, đa khoa, đồng thời mở rộng năng lực cho các trung tâm y tế khu vực, tạo điều kiện để người dân tiếp cận dịch vụ kỹ thuật cao ngay gần nơi sinh sống, giảm áp lực cho các bệnh viện tuyến cuối.

Với định hướng đa trung tâm, TP. Hồ Chí Minh tập trung xây dựng mạng lưới các trung tâm chuyên sâu về điều trị, đào tạo, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo. Đây được xác định là hạt nhân thúc đẩy phát triển chuyên môn, lan tỏa tri thức và chuyển giao kỹ thuật cho toàn hệ thống, từng bước thu hẹp khoảng cách chất lượng khám, chữa bệnh giữa các khu vực.

Để hiện thực hóa các định hướng này, ngành y tế thành phố đang triển khai đồng bộ nhiều chương trình trọng điểm. Mô hình đội chăm sóc sức khỏe liên tục được mở rộng tại các xã, phường, đặc khu, giúp người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính và các trường hợp yếu thế được theo dõi, quản lý sức khỏe ngay tại cộng đồng. Chương trình khám sức khỏe toàn dân gắn với xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử từng bước tạo lập cơ sở dữ liệu sức khỏe thống nhất, phục vụ theo dõi sức khỏe người dân theo vòng đời.

TP. Hồ Chí Minh triển khai khám sức khỏe định kỳ và lập hồ sơ sức khỏe điện tử miễn phí cho người dân

Song song đó, ngành y tế tiếp tục đẩy mạnh chương trình đưa bác sĩ từ các bệnh viện tuyến cuối về hỗ trợ trung tâm y tế khu vực theo hình thức cầm tay chỉ việc; mở rộng hội chẩn từ xa, đào tạo liên tục và chuyển giao kỹ thuật. Các giải pháp này được kỳ vọng nâng cao năng lực chuyên môn cho y tế cơ sở, giúp người dân tiếp cận dịch vụ chất lượng cao ngay tại địa phương, giảm chi phí, thời gian đi lại và hạn chế tình trạng chuyển tuyến không cần thiết.

Chiến lược xây dựng hệ thống y tế đa tầng, đa cực, đa trung tâm không đơn thuần là mở rộng mạng lưới hay đầu tư thêm cơ sở vật chất. Giá trị cốt lõi của mô hình nằm ở việc kết nối các thành phần của hệ thống thành một chỉnh thể thống nhất, trong đó tri thức được chia sẻ, nguồn lực được điều phối, dữ liệu được liên thông và người bệnh được chăm sóc liên tục trong suốt quá trình phòng bệnh, khám bệnh, điều trị và phục hồi chức năng.

Đây cũng là bước chuyển từ tư duy phát triển từng cơ sở y tế sang phát triển cả hệ thống; từ tối ưu hóa từng bệnh viện sang tối ưu hóa toàn mạng lưới; từ quản lý từng đơn vị sang quản trị đồng bộ toàn ngành. Với định hướng đó, TP. Hồ Chí Minh hướng tới xây dựng một hệ thống y tế hiện đại, công bằng và bền vững, đồng thời tạo nền tảng để phát huy vai trò trung tâm y tế chuyên sâu của cả nước, đáp ứng yêu cầu phát triển của đô thị đặc biệt trong giai đoạn mới.

Thạc Hiếu