TP. Hồ Chí Minh: Kiến tạo không gian văn hóa sống động cho cộng đồng

Hình thành những “thiết chế văn hóa mở” giữa lòng đô thị

TP. Hồ Chí Minh đang đẩy mạnh phát triển hệ sinh thái văn hóa công cộng hướng tới kỷ niệm 50 năm Ngày Sài Gòn - Gia Định chính thức mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ảnh: Thạc Hiếu

Theo Sở Văn hóa và Thể thao TP. Hồ Chí Minh, chào mừng dấu mốc 50 năm Ngày Sài Gòn - Gia Định chính thức, vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2/7/1976 - 2/7/2026), ngành văn hóa đang phối hợp với các đơn vị nghệ thuật triển khai nhiều chương trình biểu diễn với quy mô đa dạng, phần lớn hướng đến phục vụ Nhân dân tại các không gian công cộng và các điểm sinh hoạt văn hóa trên địa bàn.

Bên cạnh các chương trình tại sân khấu chuyên nghiệp với nhiều loại hình như kịch nói, cải lương, xiếc, múa rối hay điện ảnh, thành phố đặc biệt chú trọng đưa nghệ thuật đến gần hơn với cộng đồng thông qua các hoạt động được tổ chức tại công viên, tuyến phố đi bộ, di tích lịch sử và các thiết chế văn hóa.

Theo định hướng tăng cường sự tương tác với người dân và du khách, nhiều chương trình âm nhạc dân tộc, âm nhạc đương đại, Hát Bội, Đờn ca tài tử sẽ được tổ chức thường xuyên tại Đường đi bộ Nguyễn Huệ, khu vực trước Bưu điện Thành phố, Bảo tàng Lịch sử, Bảo tàng Mỹ thuật, Lăng Lê Văn Duyệt cùng nhiều địa điểm văn hóa khác.

TP. Hồ Chí Minh dự kiến tổ chức gần 100 chương trình nghệ thuật tại các không gian công cộng. Ảnh: Thạc Hiếu

Trong năm 2026, TP. Hồ Chí Minh dự kiến tổ chức gần 100 chương trình quảng bá sân khấu truyền thống, âm nhạc dân gian và hiện đại tại các không gian công cộng nhằm phục vụ người dân và du khách.

Đây là nỗ lực nhằm đưa nghệ thuật đến gần hơn với công chúng, đồng thời góp phần bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống và mở rộng không gian hưởng thụ văn hóa cho cộng đồng.

Các hoạt động này được định hướng trở thành những sinh hoạt văn hóa thường xuyên thông qua việc xây dựng kế hoạch dài hạn, bố trí nguồn lực phù hợp, đẩy mạnh xã hội hóa và đa dạng hóa nội dung, gắn với nhu cầu thực tế của người dân. Qua đó, các không gian công cộng từng bước trở thành những “thiết chế văn hóa mở”, tạo nên sức sống mới cho đô thị.

Người dân là trung tâm của đời sống văn hóa đô thị

Không gian công cộng sôi động với sự tham gia của người dân, góp phần lan tỏa đời sống văn hóa đô thị tại TP. Hồ Chí Minh

Theo Sở Văn hóa và Thể thao TP. Hồ Chí Minh, việc tổ chức các hoạt động tại công viên và không gian công cộng đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều cơ quan, đơn vị trong các lĩnh vực an ninh, trật tự, giao thông, môi trường, phòng cháy chữa cháy và quản lý địa bàn. Bên cạnh yêu cầu bảo đảm an toàn cho người tham gia, việc giữ gìn mỹ quan đô thị cũng đặt ra những yêu cầu ngày càng cao trong công tác tổ chức.

Trong bối cảnh đó, vai trò của cộng đồng, các nhóm sáng tạo, nghệ sĩ độc lập và các tổ chức xã hội được đánh giá ngày càng quan trọng trong việc tạo nên sức sống cho các không gian công cộng.

Đây là những lực lượng mang đến sự đa dạng về ý tưởng, cách tiếp cận và các loại hình hoạt động văn hóa mới, góp phần thu hút nhiều đối tượng công chúng tham gia. Thành phố sẽ tiếp tục nghiên cứu các giải pháp nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn để huy động nguồn lực xã hội, khuyến khích sáng tạo và phát huy vai trò đồng hành của cộng đồng trong phát triển đời sống văn hóa đô thị.

Dưới góc độ quản lý nhà nước, người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là chủ thể trung tâm trong việc gìn giữ, khai thác và phát huy giá trị của các không gian công cộng.

TP. Hồ Chí Minh sẽ triển khai Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại khu vực Bến Nhà Rồng. Ảnh: Thạc Hiếu

Một không gian công cộng chỉ thực sự có sức sống khi có sự tham gia tích cực, thường xuyên và có trách nhiệm của người dân. Vai trò đó được thể hiện thông qua việc tham gia các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao; giữ gìn vệ sinh môi trường; bảo vệ tài sản công; thực hiện nếp sống văn minh nơi công cộng và chủ động đóng góp ý kiến cho công tác quản lý, vận hành các không gian này.

Thực tế cho thấy, những nơi có sự gắn kết cộng đồng cao thường hình thành môi trường sinh hoạt văn hóa sôi nổi, an toàn và bền vững hơn. Vì vậy, bên cạnh việc đầu tư cơ sở hạ tầng, thành phố luôn chú trọng nâng cao ý thức công dân, xây dựng văn hóa ứng xử nơi công cộng và khuyến khích người dân tham gia vào quá trình kiến tạo không gian văn hóa chung.

Trong một đô thị lớn như TP. Hồ Chí Minh, chất lượng sống không chỉ được đo bằng các chỉ số kinh tế hay hạ tầng kỹ thuật mà còn được phản ánh qua mức độ tiếp cận và tham gia các hoạt động văn hóa của người dân.

Khi văn hóa hiện diện một cách tự nhiên trong công viên, tuyến phố, khu dân cư hay các thiết chế văn hóa cơ sở, người dân sẽ có thêm cơ hội giao lưu, sáng tạo, giải trí và bồi đắp các giá trị tinh thần. Đây cũng là nền tảng quan trọng để xây dựng TP. Hồ Chí Minh phát triển theo hướng văn minh, hiện đại, nghĩa tình và có chất lượng sống ngày càng cao hơn.

Thạc Hiếu