TP Hồ Chí Minh khơi thông nguồn lực, tạo động lực mới cho khoa học và công nghệ

Nhiều mô hình mới tạo lực đẩy cho đổi mới sáng tạo

Theo Sở Khoa học và Công nghệ, việc triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW đã tạo chuyển biến rõ nét trong hệ sinh thái khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của TP Hồ Chí Minh.

Theo Nghị quyết 98/2023/QH15, TP Hồ Chí Minh được áp dụng nhiều cơ chế đặc thù về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, gồm chính sách ưu đãi đối với nhân lực khoa học, hỗ trợ không hoàn lại cho dự án khởi nghiệp, miễn, giảm thuế đối với hoạt động khởi nghiệp sáng tạo và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát.

Đáng chú ý, tháng 5/2026, TP Hồ Chí Minh lần đầu lọt Top 100 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu của StartupBlink khi đứng thứ 98, tăng 12 bậc và sớm hơn 4 năm so với mục tiêu dự kiến.

Một trong những hướng đi đáng chú ý là Đề án phát triển mạng lưới Trung tâm đổi mới sáng tạo tầm cỡ quốc tế. Mô hình này hướng tới kết nối doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, quỹ đầu tư và chuyên gia quốc tế; tạo không gian thử nghiệm công nghệ mới, phát triển doanh nghiệp công nghệ và thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Đến nay, thành phố đã tuyển chọn hơn 600 dự án khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, tổ chức hơn 100 chương trình đào tạo cho hơn 4.500 lượt học viên.

Cùng với đó, Quỹ đầu tư mạo hiểm của thành phố đang được hình thành với vốn điều lệ ban đầu 500 tỷ đồng, trong đó ngân sách nhà nước đóng góp 200 tỷ đồng. Thành phố đặt mục tiêu nâng quy mô Quỹ lên 5.000 tỷ đồng vào năm 2035 để hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ tăng trưởng.

Quỹ dự kiến chính thức đi vào hoạt động từ đầu tháng 9/2026. Hơn 50 startup đã được các tổ chức, chuyên gia và nhà đầu tư giới thiệu để kết nối với Quỹ cho thấy nhu cầu lớn về nguồn vốn đầu tư mạo hiểm trong cộng đồng doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.

Đưa công nghệ vào sản xuất, tạo giá trị thực

Thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và tài sản trí tuệ cũng đang được TP Hồ Chí Minh tập trung triển khai. Chương trình thí điểm thương mại hóa kết quả nghiên cứu, tài sản trí tuệ đã thu hút khoảng 80 hồ sơ, sản phẩm đăng ký với tổng kinh phí hơn 500 tỷ đồng, trong đó nguồn vốn ngoài ngân sách chiếm hơn 50%.

TP Hồ Chí Minh cũng đang đổi mới Sàn Giao dịch công nghệ theo hướng lấy nhu cầu của doanh nghiệp làm trung tâm. Thay vì chỉ dừng ở kết nối cung - cầu công nghệ, Sàn được thiết kế để theo sát từng nhu cầu cho đến khi hình thành kết quả cụ thể.

Sàn Giao dịch công nghệ phiên bản mới hiện kết nối gần 25.000 công nghệ và thiết bị cùng hơn 1.100 chuyên gia tư vấn, thu hút trên 191.000 lượt tiếp cận và tương tác. Đã có 40 hợp đồng, thỏa thuận hợp tác được ghi nhận, với tổng giá trị gần 29,8 tỷ đồng.

Những kết quả này cho thấy thị trường khoa học, công nghệ tại TP Hồ Chí Minh đang từng bước chuyển từ mô hình kết nối thông tin sang giao dịch, chuyển giao và tạo giá trị thực cho doanh nghiệp.

Trong lĩnh vực nghiên cứu, thành phố đã phê duyệt 3 tổ chức đủ điều kiện tham gia hình thành và phát triển các Trung tâm nghiên cứu đạt chuẩn quốc tế, triển khai 4 chương trình khoa học và công nghệ trong các lĩnh vực vi mạch, tế bào gốc và vật liệu mới, với tổng kinh phí hơn 200 tỷ đồng.

Gỡ điểm nghẽn thể chế, mở rộng không gian phát triển

Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình triển khai Nghị quyết 57 vẫn còn không ít khó khăn. Theo Sở Khoa học và Công nghệ, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát còn tương đối mới, việc triển khai phụ thuộc vào nhiều cơ quan, bộ, ngành nên chưa theo kịp tốc độ phát triển nhanh của công nghệ.

Hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo cũng đang bước sang giai đoạn phát triển mới, đòi hỏi những cơ chế, chính sách phù hợp và đột phá hơn.

Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được trao đổi với các đại biểu tại hội thảo khoa học.

Từ thực tiễn triển khai, TP Hồ Chí Minh đã ban hành 5 nghị quyết, 2 quyết định và 4 đề án về quản lý nhiệm vụ khoa học và công nghệ, hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ số, doanh nghiệp nhỏ và vừa, thu hút chuyên gia, phát triển công nghệ chiến lược, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và hình thành Quỹ đầu tư mạo hiểm.

Đồng thời, Sở Khoa học và Công nghệ cùng các đơn vị liên quan đã đề xuất 18 cơ chế, chính sách thuộc thẩm quyền của thành phố vào dự thảo Luật Phát triển đô thị, trong đó 11 nội dung thuộc thẩm quyền của HĐND và 7 nội dung thuộc thẩm quyền của UBND thành phố.

Tập trung công nghệ chiến lược, tạo động lực tăng trưởng mới

Với vai trò là trung tâm kinh tế, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo lớn của cả nước, TP Hồ Chí Minh đang định hướng tập trung nguồn lực vào những lĩnh vực có khả năng tạo tác động lan tỏa cao.

Trước mắt, thành phố tập trung hình thành và phát triển khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, khu đô thị khoa học - công nghệ và các tổ chức nghiên cứu mạnh. Đây được xác định là những hạt nhân để thu hút đầu tư, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, nhất là công nghệ lõi, công nghệ nguồn trong các ngành kinh tế chủ lực.

Các lĩnh vực trọng tâm gồm trí tuệ nhân tạo, blockchain, công nghệ sinh học, y sinh, vật liệu và vi mạch bán dẫn.

Theo mục tiêu đề ra, đến năm 2030, TP Hồ Chí Minh phấn đấu có ít nhất 5 trung tâm nghiên cứu, ứng dụng, đổi mới sáng tạo tiệm cận trình độ quốc tế trong các lĩnh vực trọng tâm. Đến năm 2035, thành phố hướng tới trở thành trung tâm nghiên cứu, ứng dụng công nghệ cao của khu vực Đông Nam Á; đến năm 2045 có ít nhất 5 trung tâm nghiên cứu, ứng dụng, đổi mới sáng tạo đạt chuẩn quốc tế trong các lĩnh vực trọng tâm.

Việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, mở rộng kênh dẫn vốn, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và phát triển hạ tầng công nghệ được kỳ vọng sẽ giúp TP Hồ Chí Minh chuyển hóa tiềm năng khoa học, công nghệ thành năng lực cạnh tranh, tạo thêm dư địa tăng trưởng cho doanh nghiệp và nền kinh tế.

Bùi Trung