TP Hồ Chí Minh hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO công nhận Địa đạo Củ Chi là Di sản Thế giới

Theo Kế hoạch thực hiện Chương trình Bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn Thành phố giai đoạn 2026-2030 vừa được UBND TP Hồ Chí Minh ban hành, địa phương sẽ tăng cường bảo tồn các giá trị văn hóa, lịch sử đặc sắc và biến di sản thành nguồn lực cốt lõi để thúc đẩy phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo.

Chương trình này cũng sẽ được đẩy mạnh hơn trong quá trình mở rộng không gian phát triển, đặc biệt để chào đón các cột mốc trọng đại như 50 năm Ngày Sài Gòn - Gia Định mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2026), 330 năm hình thành Thành phố (2028) và 100 năm Ngày thành lập Đảng (2030).

Trong kế hoạch, Thành phố đặc biệt nhấn mạnh đến việc hoàn thiện hồ sơ Địa đạo Củ Chi trình UNESCO công nhận là Di sản Thế giới, đồng thời xây dựng kế hoạch quản lý theo các tiêu chuẩn quốc tế nhằm bảo tồn giá trị nổi bật toàn cầu của di tích.

Du khách tham quan Địa đạo Củ Chi.

Trước đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng đã yêu cầu TP Hồ Chí Minh khẩn trương hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO công nhận Địa đạo Củ Chi là Di sản Thế giới.

Địa đạo Củ Chi là hệ thống hầm ngầm dài hơn 250 km, cách trung tâm Thành phố khoảng 70 km, được xây dựng hoàn toàn bằng sức người với những công cụ thô sơ. Công trình này phản ánh sự sáng tạo, tinh thần kiên cường và khả năng thích ứng phi thường của người dân Củ Chi trong điều kiện chiến tranh khốc liệt.

Tháng 12/2015, Địa đạo Củ Chi được công nhận là Di tích Quốc gia đặc biệt. Đến năm 2020, UBND TP Hồ Chí Minh giao cơ quan chức năng phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng hồ sơ trình UNESCO công nhận là Di sản Thế giới.

Bảo tàng Chứng tích chiến tranh tại TP Hồ Chí Minh.

Cũng trong Chương trình Bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn Thành phố giai đoạn 2026-2030, Thành phố yêu cầu đến năm 2030, địa phương sẽ hoàn thành bảo tồn, tu bổ 100% di tích quốc gia đặc biệt và tối thiểu 70% di tích quốc gia, cấp thành phố đang có nhu cầu cấp thiết.

Hàng loạt dự án mang tính biểu tượng sẽ được đồng loạt triển khai như tu bổ Nhà hát Thành phố, khu lưu niệm Chủ tịch Tôn Đức Thắng tại Ba Son, phục dựng di tích Trại Đa Vít, tôn tạo căn cứ Minh Đạm, di tích đường Hồ Chí Minh trên biển và nhiều địa chỉ lịch sử quan trọng khác.

Song song đó, Thành phố tiếp tục rà soát, kiểm kê để phấn đấu đến năm 2030 có khoảng 70 công trình, địa điểm được xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa; đề nghị nâng cấp 5 di tích lên cấp quốc gia và 2 di tích quốc gia lên cấp quốc gia đặc biệt.

Đối với hệ thống di sản văn hóa phi vật thể, mục tiêu đến năm 2030 là hoàn thành kiểm kê và ban hành danh mục di sản trên toàn địa bàn sau khi sắp xếp đơn vị hành chính. Thành phố kỳ vọng có từ 3 đến 5 di sản được lập hồ sơ đề nghị đưa vào Danh mục quốc gia, đồng thời có 50-70% di sản đã được ghi danh cấp quốc gia sẽ có đề án quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị một cách chuyên nghiệp.

Ngoài ra, Thành phố cũng yêu cầu xây mới, mở rộng và nâng cấp Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh, Bảo tàng Mỹ thuật, Bảo tàng Chứng tích chiến tranh, Bảo tàng Tôn Đức Thắng, Bảo tàng Côn Đảo cùng các không gian trưng bày chuyên đề dành riêng cho học sinh, sinh viên.

Bảo tàng Tôn Đức Thắng dự kiến được mở rộng và nâng cấp.

Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2026 sẽ hoàn thành số hóa 100% hồ sơ khoa học của các di sản cấp quốc gia, quốc gia đặc biệt và di sản thế giới; tiến tới số hóa toàn bộ di sản cấp thành phố vào năm 2027. Trải nghiệm của người dân và du khách sẽ được nâng tầm thông qua hệ thống tham quan trực tuyến, ứng dụng công nghệ thực tế số, vé điện tử và thuyết minh đa ngôn ngữ tại các bảo tàng.

TP Hồ Chí Minh cũng khẳng định sẽ chú trọng mở rộng hợp tác quốc tế, tổ chức các hoạt động quảng bá di sản Việt Nam tại các sự kiện toàn cầu và triển khai các cuộc triển lãm lưu động ở nước ngoài, qua đó khẳng định và nâng cao vị thế của Thành phố trên bản đồ văn hóa và du lịch thế giới.

Nguyễn Trường Giang