TP Hồ Chí Minh định hình siêu đô thị với 700 km đường sắt

Tuyến Metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) sau hơn một năm chính thức đi vào vận hành thương mại (từ ngày 22/12/2024) đã khẳng định tính hiệu quả vượt bậc.

Ngày 18/6, trong buổi gặp gỡ báo chí, ông Phan Công Bằng, Trưởng Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP Hồ Chí Minh (MAUR) đã cho biết một số thông tin về diện mạo giao thông tương lai của Thành phố qua các dự án metro trọng điểm.

Theo ông Phan Công Bằng, Thành phố đang bước vào giai đoạn mới đầy tham vọng trong lộ trình hiện đại hóa hạ tầng giao thông công cộng. Cụ thể, từ nay đến năm 2030, Thành phố phấn đấu hoàn thành đưa vào khai thác 6 tuyến metro với tổng chiều dài khoảng 187 km. Mục tiêu này tiếp tục được nâng tầm lên 14 tuyến (dài 462 km) vào năm 2035 và hướng tới hoàn thiện mạng lưới đồng bộ gồm 19 tuyến với tổng chiều dài lên tới 700 km vào năm 2045. Hiện tại, MAUR đang trực tiếp làm chủ đầu tư 10 dự án lớn và chủ trì chuẩn bị hàng loạt dự án đường sắt liên vùng quan trọng khác.

Về tình hình thực tế, ông Phan Công Bằng cho biết, tuyến Metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) sau hơn một năm chính thức đi vào vận hành thương mại (từ ngày 22/12/2024) đã khẳng định tính hiệu quả vượt bậc khi hoạt động cực kỳ ổn định và an toàn. Tính từ tháng 1/2025 đến đầu tháng 6/2026, tuyến đã đón nhận hơn 30,35 triệu lượt hành khách. Sự tăng trưởng này vượt ngoài kỳ vọng khi tính riêng từ đầu năm 2026 đến nay, lượng khách đã đạt hơn 10,16 triệu lượt (đạt 103,4% kế hoạch năm). Trong đó, tháng 3/2026 ghi nhận lượng khách kỷ lục với hơn 2,08 triệu lượt khách.

Tính từ tháng 1/2025 đến đầu tháng 6/2026, tuyến Metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) đã đón nhận hơn 30,35 triệu lượt hành khách.

Nhằm nâng cao chất lượng phục vụ, MAUR hiện đang phối hợp chặt chẽ với các đơn vị vận hành thực hiện bảo trì, đồng thời gấp rút triển khai lắp đặt hệ thống thang máy tại các cầu vượt bộ hành kết nối nhà ga trên cao, dự kiến hoàn tất toàn bộ trong năm 2026 để hỗ trợ người cao tuổi và người khuyết tật di chuyển dễ dàng.

Bên cạnh sự thành công của tuyến số 1, tuyến Metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương) cũng ghi nhận những chuyển biến lớn. Sau khi chính thức khởi công, đến nay công tác giải phóng mặt bằng dọc tuyến đã hoàn tất 100%. Các nhà thầu hiện đang khẩn trương triển khai khảo sát địa chất, hoàn thiện thiết kế chi tiết và thi công di dời hệ thống hạ tầng kỹ thuật, phấn đấu hoàn thành toàn bộ công tác này trong quý III/2026.

Tầm nhìn kết nối vùng của mạng lưới metro TP Hồ Chí Minh cũng đang được định hình thông qua hàng loạt dự án đang xúc tiến thủ tục đầu tư. Điển hình là trục giao thông kết nối từ Thành phố mới Bình Dương đến ga Suối Tiên (dài 33 km, 19 nhà ga), tuyến Thủ Dầu Một - TP Hồ Chí Minh và tuyến kết nối đến Vũng Tàu - Bà Rịa - Phú Mỹ.

Tuyến Metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương) đã hoàn tất công tác giải phóng mặt bằng, tiến hành khảo sát địa chất, hoàn thiện thiết kế chi tiết…

Đặc biệt, để đón đầu các siêu dự án hạ tầng quốc gia, Thành phố đang dồn lực đẩy nhanh các bước chuẩn bị đầu tư cho tuyến metro Bến Thành - Thủ Thiêm xuyên lòng sông Sài Gòn (dự kiến sở hữu nhà ga ngầm sâu kỷ lục 33m) nhằm kết nối thẳng đến sân bay quốc tế Long Thành, đồng thời triển khai dự án giải phóng mặt bằng cho tuyến đường sắt chiến lược Bến Thành - Cần Giờ.

Phía Công ty Đại Quang Minh, thành viên Tập đoàn THACO Trường Hải (nhà đầu tư dự án đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành) cho biết, dự án hiện trong giai đoạn hoàn thiện hồ sơ thiết kế FEED. Dự kiến ngày 20/6, hồ sơ sẽ được trình các cơ quan chức năng của TP Hồ Chí Minh và Đồng Nai để thẩm định, làm cơ sở triển khai các bước tiếp theo.

Lãnh đạo MAUR cho biết thêm, mong muốn lớn nhất của Ban Quản lý Đường sắt đô thị khi tổ chức lựa chọn nhà thầu là xây dựng một tuyến metro được thi công hiệu quả, chất lượng và tiến độ để có thể hoàn thành vào năm 2030. Đồng thời, dự án cũng hướng đến việc từng bước nội địa hóa những hạng mục mà doanh nghiệp trong nước có khả năng thực hiện. Việc gia tăng tỷ lệ nội địa hóa không chỉ giúp giảm sự phụ thuộc vào các nhà thầu và chuỗi cung ứng nước ngoài mà còn tạo cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào lĩnh vực đường sắt đô thị - ngành công nghiệp có hàm lượng công nghệ cao và giá trị gia tăng lớn.

Ông Phan Công Bằng chia sẻ, Thành phố đang được kỳ vọng sẽ tạo nên một cú hích lịch sử, không chỉ tháo gỡ bài toán ùn tắc giao thông nội đô mà còn kiến tạo một hệ sinh thái đô thị hiện đại, đưa TP Hồ Chí Minh vững bước trở thành một “siêu đô thị quốc tế” đáng sống trong tương lai gần...

Nguyễn Trường Giang