TP. Hồ Chí Minh: Chuỗi cung ứng thông minh nâng tầm vị thế

Theo TS. Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), sau khi mở rộng không gian phát triển, TP. Hồ Chí Minh có điều kiện hình thành hệ sinh thái công nghiệp - logistics liên kết vùng quy mô lớn. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc, lợi thế cạnh tranh của thành phố không còn nằm ở quy mô thị trường hay chi phí lao động mà phụ thuộc vào năng lực kết nối vùng, chất lượng hạ tầng và khả năng vận hành chuỗi cung ứng thông minh.

Theo ông Cung, không gian kinh tế của TP. Hồ Chí Minh hiện không còn giới hạn trong phạm vi địa giới hành chính. Để giải quyết bài toán logistics và giảm chi phí cho doanh nghiệp, thể chế liên kết vùng cần đi trước một bước. Việc kết nối đồng bộ hạ tầng giao thông, cảng biển, logistics cùng hạ tầng số giữa TP. Hồ Chí Minh và các địa phương trong vùng sẽ tạo nền tảng phân bổ nguồn lực hiệu quả và nâng cao sức cạnh tranh của toàn vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Về thể chế, việc Trung ương định hướng xây dựng Luật Đô thị đặc biệt TP. Hồ Chí Minh cùng với việc triển khai Nghị quyết số 98/2023/QH15, Nghị quyết số 260/2025/QH15, Luật Đầu tư năm 2025 và cơ chế thủ tục đầu tư đặc biệt theo Nghị định số 96/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ tạo bước đột phá về phân cấp, phân quyền, rút ngắn thời gian thực hiện dự án và cải thiện môi trường đầu tư.

Bên cạnh cải cách thể chế, các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số và chuyển đổi xanh cũng cần được triển khai đồng bộ. Theo TS. Nguyễn Đình Cung, các chính sách như giảm tối thiểu 30% tiền thuê đất trong 5 năm đầu, hỗ trợ lãi suất 2%/năm đối với dự án xanh hay các gói tín dụng ưu đãi dài hạn thông qua HFIC sẽ tạo động lực để doanh nghiệp đầu tư công nghệ, áp dụng tiêu chuẩn ESG và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Ở góc độ quản lý, ông Nguyễn Thành Trung, Phó Giám đốc Sở Tài chính TP. Hồ Chí Minh cho biết, mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong năm 2026 đòi hỏi thành phố phải chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, sản xuất thông minh và logistics hiện đại.

Ngoài cải cách thủ tục hành chính, hỗ trợ xuất khẩu và thu hút đầu tư, TP. Hồ Chí Minh đang ưu tiên nguồn lực cho các dự án hạ tầng chiến lược, đồng thời phát triển những không gian kinh tế mới như trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, khu công nghiệp thông minh và hệ thống logistics hiện đại.

Theo ông Trung, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, lợi thế của các nền kinh tế được quyết định bởi mức độ thông minh hóa sản xuất, hiệu quả logistics và khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Mặc dù sở hữu hệ thống cảng biển, sân bay, khu công nghiệp và thị trường lớn, TP. Hồ Chí Minh vẫn đối mặt với những điểm nghẽn về hạ tầng kết nối, chi phí logistics, cơ cấu vận tải và năng lực công nghệ của doanh nghiệp logistics.

“Thành phố đang định hướng xây dựng hệ sinh thái tích hợp giữa sản xuất thông minh, logistics hiện đại và khu thương mại tự do; phát triển các trung tâm logistics đạt chuẩn quốc tế, chuỗi cung ứng xanh và ứng dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo trong quản lý, vận hành”, ông Trung cho biết.

Ở góc độ phát triển công nghiệp, ông Nguyễn Trung Tín, Phó Trưởng Ban Quản lý các KCX-KCN TP. Hồ Chí Minh (Hepza) nhận định, xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu cùng yêu cầu chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới mô hình phát triển khu công nghiệp theo hướng sinh thái, thông minh và có khả năng thích ứng cao.

Sau khi mở rộng địa giới, TP. Hồ Chí Minh có điều kiện hình thành hệ sinh thái công nghiệp - logistics - công nghệ cao mang tính liên kết vùng. Sự kết nối này sẽ tạo chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ nghiên cứu, sản xuất đến logistics và xuất khẩu, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút các tập đoàn FDI chiến lược.

Theo ông Tín, Hepza đang xây dựng đề án chuyển đổi các khu chế xuất, khu công nghiệp theo tiêu chuẩn sinh thái và thông minh; ưu tiên thu hút các ngành công nghệ cao, bán dẫn, tự động hóa, trung tâm dữ liệu và công nghiệp hỗ trợ có giá trị gia tăng lớn. Đồng thời, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước, phát triển hạ tầng logistics và thúc đẩy chuyển đổi số để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đến năm 2050, TP. Hồ Chí Minh định hướng phát triển 105 khu công nghiệp với tổng diện tích hơn 49.000 ha, tập trung vào các ngành công nghệ cao, công nghiệp xanh và lĩnh vực có hàm lượng tri thức lớn. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố cần tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng, giảm chi phí logistics, nâng cao năng suất lao động và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang mô hình sản xuất thông minh, bền vững. Khi thể chế, hạ tầng và chính sách hỗ trợ được triển khai đồng bộ, thành phố sẽ có nền tảng để trở thành trung tâm công nghiệp - logistics hiện đại của khu vực và là điểm đến hấp dẫn của dòng vốn FDI chất lượng cao.

Thanh Tuyết