Tổng thống Trump nóng lòng, Triều Tiên không vội

Đáp trả cứng rắn

Đầu tuần này, Tổng thống Trump bất ngờ thu hẹp quy mô cuộc tập trận chung Mỹ - Hàn Quốc, cho rằng chương trình này mang tính “thù địch” với Triều Tiên. Ngày 20/8, ông bày tỏ kỳ vọng sẽ gặp ông Kim vào cuối năm nay.

Theo các nhà quan sát, ông Trump đang rất muốn nối lại đàm phán với Triều Tiên và giành một thắng lợi trên trường quốc tế, trong bối cảnh cuộc chiến ở Iran vẫn bế tắc. Việc ông Trump chủ động tiếp cận Triều Tiên cũng diễn ra trong bối cảnh Bình Nhưỡng đang có quan hệ gần gũi với Nga, qua việc điều quân và cung cấp trang thiết bị hỗ trợ Mátxcơva trong cuộc chiến tại Ukraine.

Reuters dẫn nguồn tin cho biết, ông Trump có thể tới dự Hội nghị cấp cao APEC tại Thâm Quyến, Trung Quốc, vào cuối năm nay. Sự kiện này có thể tạo cơ hội để hai nhà lãnh đạo gặp nhau, nếu Triều Tiên sẵn sàng nối lại tiếp xúc. “Mỹ vẫn để ngỏ khả năng đối thoại với Triều Tiên mà không đặt ra điều kiện tiên quyết. Tổng thống Trump và ông Kim Jong Un sẽ gặp lại nhau vào thời điểm thích hợp”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết.

Trong khi đó, dù ca ngợi “mối quan hệ cá nhân tuyệt vời” giữa ông Kim và ông Trump, phản ứng của Triều Tiên cho thấy nước này tách biệt quan hệ cá nhân giữa hai nhà lãnh đạo với bất kỳ hoạt động tiếp xúc nào giữa Triều Tiên và Mỹ.

“Mối quan hệ cá nhân sẽ không bao giờ được phép làm tổn hại lợi ích an ninh quốc gia hay những nỗ lực tăng cường năng lực quân sự. Nói cách khác, Bình Nhưỡng đang phát tín hiệu rằng ngoại giao cá nhân có giới hạn và sẽ không thể vượt lên trên những ưu tiên chiến lược”, GS Lim Eul-chul, Viện Nghiên cứu Viễn Đông thuộc Đại học Kyungnam (Hàn Quốc), nhận định.

Bà Kim Yo Jong - em gái Chủ tịch Kim Jong Un, cho rằng cuộc tập trận Lá chắn tự do Ukchi, dù thu hẹp, vẫn mang tính gây hấn và chính sách của Mỹ đối với Triều Tiên vẫn thù địch. Bà cũng phủ nhận việc ông Trump và ông Kim có bất kỳ liên lạc nào, dù mô tả quan hệ cá nhân giữa hai nhà lãnh đạo là “tuyệt vời”.

Ngày 20/8, quân đội Hàn Quốc cho biết Triều Tiên đã phóng khoảng 10 tên lửa đạn đạo ra vùng biển ngoài khơi bờ biển phía Đông. Các nhà phân tích cho rằng đây có thể là động thái phản đối cuộc tập trận Mỹ - Hàn.

“Nếu phía Mỹ cố gắng quảng bá những biện pháp họ thực hiện lần này như một dạng ‘thiện chí’, họ sẽ không nhận được câu trả lời mà họ mong muốn”, bà Kim Yo Jong nói trong tuyên bố được hãng thông tấn nhà nước Triều Tiên KCNA đăng tải.

Giai đoạn thăm dò

Theo bà Jenny Town - chuyên gia cao cấp tại Trung tâm Stimson có trụ sở ở Washington, Triều Tiên đã cho thấy rõ những điều kiện có thể khiến một cuộc gặp trở nên khả thi, và đây đều là những yêu cầu rất cao đối với Mỹ.

Điều kiện của Bình Nhưỡng có thể bao gồm những thay đổi lớn trong chính sách của Mỹ với Triều Tiên, nhằm loại bỏ các yếu tố mà Bình Nhưỡng coi là thù địch; chấp nhận Triều Tiên là quốc gia hạt nhân hoặc ít nhất tuyên bố phi hạt nhân hóa không còn là mục tiêu của Washington.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong Un trong cuộc gặp tại Singapore năm 2018. (Ảnh: AP)

“Ông Trump sẵn sàng đáp ứng những điều kiện đó đến mức nào để đạt được cuộc gặp trong khung thời gian mà ông vừa đặt ra vẫn là câu hỏi bỏ ngỏ”, bà Town nói.

Trong khi đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ khẳng định Washington “vẫn cam kết phi hạt nhân hóa hoàn toàn Triều Tiên”.

Ông Trump từng gặp trực tiếp ông Kim vào các năm 2018 và 2019, nhưng không đạt được kết quả nào. Kể từ đó, ông Trump nhiều lần gọi Triều Tiên là “cường quốc hạt nhân”, dù chính quyền của ông vẫn kêu gọi Bình Nhưỡng phi hạt nhân hóa và không chính thức công nhận Triều Tiên là quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân.

Hiện tại, ông Kim có vẻ có ít động lực hơn để gặp ông Trump so với nhiệm kỳ đầu của nhà lãnh đạo Mỹ. Triều Tiên hiện có quan hệ gần gũi với Trung Quốc và Nga, trong khi trao đổi thương mại với hai nước này hỗ trợ nền kinh tế Triều Tiên.

“Triều Tiên có những lựa chọn khác và đang vun đắp quan hệ với những quốc gia không đòi hỏi họ phải hy sinh điều gì, mà chỉ mang lại lợi ích cho cả hai bên”, bà Town nói. Chuyên gia này nhận định: “Có rất ít động lực để ông Kim vội vàng quay lại đàm phán và chấp nhận nhượng bộ bất cứ điều gì, chưa nói đến những vấn đề mà ông coi là then chốt đối với năng lực phòng thủ của đất nước”.

Văn phòng Tổng thống Hàn Quốc lên án việc Triều Tiên phóng hơn 10 tên lửa đạn đạo tầm ngắn trong ngày 20/8, và chỉ đạo quân đội duy trì trạng thái sẵn sàng chiến đấu cao độ trong thời gian diễn ra các cuộc tập trận chung với Mỹ.

Tuy nhiên, ông Hong Min – chuyên gia cấp cao tại Viện Thống nhất quốc gia Hàn Quốc, cho rằng phản ứng của Triều Tiên dường như được tính toán để vẫn để ngỏ khả năng ngoại giao, đặc biệt qua tuyên bố của bà Kim Yo Jong.

“Mục tiêu cốt lõi của họ có vẻ là thôi thúc Mỹ có lập trường mềm dẻo hơn. Tuyên bố của bà Kim Yo Jong dường như không phải là bác bỏ đối thoại, mà là nỗ lực định hướng cách nhìn của ông Trump, định hình nhận thức của ông về Triều Tiên và tạo nền tảng cho khả năng đàm phán Mỹ - Triều trong tương lai”, ông Hong nói. Chuyên gia này cho rằng Bình Nhưỡng cố tình không nhắc đến Iran, nhằm tránh gây khó chịu cho ông Trump.

Tuyên bố của bà Kim Yo Jong cũng đặc biệt chỉ trích Nhật Bản, trong bối cảnh Tokyo đang thắt chặt quan hệ an ninh với Washington và Seoul. Ông Hong cho rằng Bình Nhưỡng đang gợi ý về một khuôn khổ quan hệ Mỹ - Triều trong đó Hàn Quốc bị gạt ra ngoài lề, còn Nhật Bản chủ yếu bị coi là đối thủ quân sự. “Quan hệ Mỹ - Triều có thể đang bước vào giai đoạn hai bên thăm dò và phát tín hiệu lẫn nhau”, ông nói.

PV