Tổng thống Trump dọa áp thuế quan 100% lên Canada

Thủ tướng Canada Mark Carney (trái) và Tổng thống Mỹ Donald Trump trong cuộc gặp ở Nhà Trắng vào tháng 5/2025 - Ảnh: Reuters.

Lời cảnh báo này được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Thủ tướng Canada Mark Carney nói rằng trật tự thế giới đang thay đổi.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social vào ngày thứ Bảy vừa rồi (24/1), ông Trump cáo buộc ông Carney đang cố gắng biến Canada thành một "cảng trung chuyển" cho hàng hóa Trung Quốc. Sau nhiều tháng hòa hoãn, ông chủ Nhà Trắng đe dọa khơi mào một cuộc chiến thương mại mới giữa hai quốc gia láng giềng ở Bắc Mỹ.

Canada và Trung Quốc đã đồng ý gỡ bỏ các rào cản thương mại đối với xe điện và hạt cải dầu khi Thủ tướng Carney có cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh vào tuần trước. Chuyến thăm Trung Quốc vừa rồi của ông Carney là một phần trong nỗ lực của Ottawa nhằm đa dạng hóa các mối quan hệ thương mại của Canada trong bối cảnh quan hệ với Mỹ đi xuống - theo tờ báo Financial Times.

Ban đầu, ông Trump đã khuyến khích ông Carney cải thiện quan hệ kinh tế với Trung Quốc, nói rằng “Nếu có thể đạt được thỏa thuận thương mại với Trung Quốc, hãy làm như vậy”. Phát biểu này được ông đưa ra vào hôm 20/1, sau khi Canada và Trung Quốc tuyên bố đạt thỏa thuận về xe điện và hạt cải dầu. Nhưng trong bài đăng vào ngày 24/1, ông Trump đã thay đổi quan điểm.

"Nếu Thủ tướng Carney nghĩ rằng ông ấy sẽ biến Canada thành một cảng trung chuyển cho Trung Quốc để vận chuyển hàng hóa và sản phẩm vào Mỹ, thì ông ấy đã nhầm to”, ông Trump viết trong bài đăng. Ông cũng cảnh báo rằng nếu Canada ký thỏa thuận với Trung Quốc, tất cả hàng hóa và sản phẩm của Canada sẽ ngay lập tức bị áp thuế 100%.

Phản ứng lại lời cảnh báo này của Tổng thống Mỹ, ông Dominic LeBlanc, Bộ trưởng phụ trách thương mại Canada-Mỹ, viết trong một bài đăng trên mạng xã hội X: "Không có chuyện theo đuổi một thỏa thuận thương mại tự do với Trung Quốc". Ông nhấn mạnh rằng những gì đã đạt được chỉ là giải quyết một số vấn đề quan trọng về thuế quan. Ông LeBlanc cũng khẳng định “Canada và Mỹ đã xây dựng một mối quan hệ đối tác đáng kể trong kinh tế và an ninh, và sẽ tiếp tục tập trung vào việc đảm bảo tương lai của mối quan hệ này mang lại lợi ích cho người lao động và doanh nghiệp ở cả hai bên biên giới”.

Những lời đe dọa mới của ông Trump nhằm vào Canada được đưa ra sau một tuần đầy biến động, trong đó ông cảnh báo sẽ áp thuế quan mạnh tay lên các nước châu Âu về vấn đề Greenland, sau đó rút lại. Động thái “quay xe” đó đi theo một mô hình đã diễn ra trong năm đầu tiên của nhiệm kỳ tổng thống này của ông Trump, khi ông thường xuyên đe dọa áp thuế quan trừng phạt - thường là sau khi thị trường tài chính đóng cửa - rồi lại đưa ra các miễn trừ đáng kể, đình chỉ hoặc rút lại hoàn toàn.

Đầu nhiệm kỳ, ông Trump đã cảnh báo sẽ áp các mức thuế lớn lên Canada và Mexico trước khi đưa ra các miễn trừ cho phép hầu hết các giao dịch thương mại giữa Mỹ với các nước này tránh được thuế quan.

Cách đây 4 tháng, ông Trump đã có cuộc gặp với ông Tập Cận Bình tại Hàn Quốc và đàm phán một thỏa thuận đình chiến trong cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung. Ông dự kiến sẽ thăm Trung Quốc vào tháng 4 năm nay và giới quan sát đang kỳ vọng ông sẽ đạt được một thỏa thuận thương mại mới với nhà lãnh đạo Trung Quốc.

Căng thẳng giữa ông Trump và ông Carney cũng đã nổi lên tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ở Davos, Thụy Sỹ. Trong một bài phát biểu, Thủ tướng Canada cho rằng trật tự quốc tế dựa trên luật lệ đang trải qua "sự đứt gãy". Mặc dù ông Carney không đề cập cụ thể, nhưng bài phát biểu được coi là ngầm chỉ trích những thay đổi thất thường trong chính sách của ông Trump. Ông Trump đã phản bác tại WEF, nói rằng"Canada sống nhờ vào Mỹ”.

Trong một bước đi trái với chính sách của Mỹ - quốc gia đã thực tế chặn nhập khẩu xe điện Trung Quốc bằng cách sử dụng thuế quan - Canada đã nhất trí cho nhập khẩu 49.000 xe điện Trung Quốc mỗi năm với mức thuế quan 6,1%, giảm từ 100% trước đó.

Quyết định này có thể làm đổ vỡ các cuộc đàm phán thương mại giữa Mỹ và Canada nhằm rà soát lại thỏa thuận thương mại USMCA 2020 giữa Mỹ, Canada và Mexico. Mỹ lo ngại rằng các công ty Trung Quốc đang sử dụng Mexico làm một điểm chuyển tải hàng hóa nhằm đưa hàng hóa vào Mỹ với mức thuế thấp hơn.

Ông Carney, vị thủ tướng Canada đầu tiên thăm Bắc Kinh trong gần một thập kỷ, đang có những bước đi nhằm tăng cường quan hệ thương mại với thứ hai thế giới như một phần của nỗ lực tăng gấp đôi xuất khẩu sang các nước đối tác không phải Mỹ trong thập kỷ tới.

An Huy