Tổng thống Donald Trump sa thải toàn bộ lãnh đạo cơ quan giám sát bầu cử Mỹ

Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa thực hiện một động thái gây nhiều tranh cãi khi chấm dứt nhiệm kỳ của ba thành viên cuối cùng thuộc Ủy ban Hỗ trợ Bầu cử Mỹ (Election Assistance Commission - EAC), khiến cơ quan liên bang độc lập này không còn bất kỳ ủy viên đương nhiệm nào chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026.

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trong cuộc họp báo vào ngày diễn ra hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo NATO tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ, ngày 8 tháng 7 năm 2026. (Ảnh: REUTERS)

Theo REUTERS, Nhà Trắng xác nhận hai ủy viên do đảng Dân chủ đề cử đã bị sa thải, trong khi một ủy viên thuộc đảng Cộng hòa đã từ chức cùng ngày. Trước đó, thành viên còn lại của ủy ban đã rời vị trí từ tháng 4, đồng nghĩa với việc EAC hiện rơi vào tình trạng không còn ban lãnh đạo.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh chính quyền Trump đang thúc đẩy vai trò của chính phủ liên bang trong công tác quản lý bầu cử, lĩnh vực vốn chủ yếu thuộc thẩm quyền của các bang tại Mỹ.

Theo các nguồn tin am hiểu sự việc, hai ủy viên thuộc đảng Dân chủ nhận được email từ Văn phòng Nhân sự Tổng thống thông báo quyết định chấm dứt nhiệm kỳ có hiệu lực ngay lập tức. Nội dung email nêu rõ: "Thay mặt Tổng thống Donald J. Trump, tôi xin thông báo rằng chức vụ Ủy viên Ủy ban Hỗ trợ Bầu cử của ông/bà bị chấm dứt, có hiệu lực ngay lập tức. Cảm ơn ông/bà vì những đóng góp của mình."

Trong tuyên bố chính thức, một quan chức Nhà Trắng cho biết Tổng thống Trump có quyền miễn nhiệm các thành viên của các cơ quan liên bang độc lập, viện dẫn phán quyết gần đây của Tòa án Tối cao Mỹ đã mở rộng quyền lực của tổng thống trong việc cách chức các quan chức thuộc các cơ quan độc lập.

Quan chức này nhấn mạnh: "Tổng thống, với tư cách là người đứng đầu nhánh hành pháp, có quyền thay thế những cá nhân không còn phù hợp với nhiệm vụ quan trọng là bảo đảm an ninh bầu cử và đảm bảo mọi lá phiếu hợp pháp đều được kiểm đếm."

Nhà Trắng cũng khẳng định chính quyền đang phối hợp với các cơ quan liên bang và chính quyền địa phương nhằm bảo vệ hệ thống bầu cử khỏi gian lận và các hành vi lạm dụng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sẽ diễn ra vào tháng 11 tới.

Ông Donald Trump trong hội nghị thượng đỉnh NATO năm 2026 tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ, ngày 8 tháng 7. Ảnh: Beata Zawrzel/NurPhoto/Shutterstock

Ủy ban Hỗ trợ Bầu cử Mỹ được Quốc hội thành lập năm 2002 theo Đạo luật Hỗ trợ Bầu cử Hoa Kỳ sau cuộc bầu cử tổng thống gây tranh cãi năm 2000.

Đây là cơ quan liên bang độc lập có nhiệm vụ hỗ trợ các bang trong công tác tổ chức bầu cử, xây dựng các tiêu chuẩn kỹ thuật đối với hệ thống bỏ phiếu, chứng nhận máy bỏ phiếu thông qua các phòng thí nghiệm kiểm định được công nhận và quản lý mẫu đăng ký cử tri qua thư trên phạm vi toàn quốc theo Đạo luật Đăng ký Cử tri Quốc gia năm 1993.

Theo quy định, EAC gồm bốn ủy viên, chia đều giữa hai đảng Dân chủ và Cộng hòa. Các thành viên do tổng thống đề cử nhưng phải được Thượng viện phê chuẩn. Ba ủy viên vừa rời nhiệm sở gồm Thomas Hicks, Benjamin Hovland và Christy McCormick đều từng được Thượng viện nhất trí thông qua.

Việc giải thể toàn bộ ban lãnh đạo EAC diễn ra khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 chỉ còn vài tháng nữa sẽ diễn ra. Đây cũng là thời điểm Tổng thống Trump và các quan chức trong chính quyền liên tục kêu gọi thay đổi các quy định liên quan đến bỏ phiếu qua thư, đồng thời tiếp tục điều tra cuộc bầu cử tổng thống năm 2020.

Trong suốt nhiệm kỳ thứ hai, ông Trump vẫn nhiều lần khẳng định cuộc bầu cử năm 2020 có gian lận dù chưa đưa ra được bằng chứng xác thực. Những tuyên bố này tiếp tục làm dấy lên tranh luận về tính minh bạch của hệ thống bầu cử Mỹ.

ẢNH: EPA

Luật hiện hành cho phép tổng thống bổ nhiệm các ủy viên mới để khôi phục hoạt động của EAC. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa rõ khi nào Nhà Trắng sẽ đề cử nhân sự thay thế cũng như liệu Thượng viện có nhanh chóng phê chuẩn các ứng viên mới hay không.

Việc EAC tạm thời không còn bất kỳ ủy viên nào cũng đặt ra nhiều câu hỏi về khả năng vận hành của cơ quan này trong giai đoạn chuẩn bị cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Thượng nghị sĩ Mark Warner của bang Virginia cho rằng việc miễn nhiệm toàn bộ các ủy viên chỉ vài tháng trước bầu cử là diễn biến "đáng lo ngại đối với mọi người Mỹ, bất kể thuộc đảng phái nào". Ông Warner nhấn mạnh đây là bước đi bất thường, đòi hỏi chính quyền phải sớm giải thích rõ ràng và có thể làm dấy lên những quan ngại về khả năng can thiệp chính trị đối với các thiết chế có nhiệm vụ hỗ trợ quá trình bầu cử tại Mỹ.

Hoài Thương