Tổng công ty Thép Việt Nam - CTCP chuẩn bị năng lực quản trị để bước vào kỷ nguyên cạnh tranh 'xanh'

Ngành thép là một trong những ngành công nghiệp phát thải khí nhà kính lớn do tiêu thụ nhiều năng lượng và trải qua các quá trình luyện kim có cường độ phát thải cao. Chính vì vậy, khi Việt Nam cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 và từng bước hoàn thiện hệ thống pháp luật về môi trường, các doanh nghiệp thép đứng trước yêu cầu phải thay đổi từ mô hình quản lý đến công nghệ sản xuất.

Nhìn thẳng vào thực tế để có giải pháp phù hợp

Mở đầu chương trình, ông Trần Công Tấn, giảng viên về môi trường và quản lý môi trường doanh nghiệp của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh), đã cập nhật toàn diện những thay đổi của hệ thống pháp luật về bảo vệ môi trường đến năm 2026. Trọng tâm bài giảng là Luật sửa đổi, bổ sung số 146/2025/QH15, Nghị định số 48/2026/NĐ-CP về giấy phép môi trường cùng các quy định mới liên quan đến đánh giá tác động môi trường.

Đây là nội dung có ý nghĩa thực tiễn rất lớn đối với các doanh nghiệp thép. Trong hệ thống Tổng công ty Thép Việt Nam - CTCP, nhiều đơn vị có dây chuyền luyện gang, luyện thép, cán thép với quy mô lớn, phải thường xuyên thực hiện các thủ tục môi trường, quan trắc phát thải và cập nhật hồ sơ pháp lý. Khi hệ thống quy định thay đổi, việc nắm vững các yêu cầu mới sẽ giúp doanh nghiệp chủ động điều chỉnh quy trình quản lý thay vì xử lý khi phát sinh vướng mắc.

Giảng viên Nguyễn Hoàng Lan Thanh - Phó Giám đốc Công ty Đầu tư và Phát triển môi trường bền vững

Tiếp nối, bà Nguyễn Hoàng Lan Thanh, Phó Giám đốc Công ty Đầu tư và Phát triển môi trường bền vững, tập trung phân tích cách xây dựng hệ thống quản trị môi trường trong doanh nghiệp theo hướng chủ động. Nội dung không chỉ dừng ở việc đáp ứng các quy chuẩn về khí thải hay nước thải mà hướng đến việc phân định trách nhiệm quản lý từ Ban Điều hành đến từng phân xưởng, số hóa dữ liệu từ hệ thống quan trắc khí thải tự động (CEMS), xây dựng quy trình kiểm soát rủi ro và ứng phó sự cố môi trường.

Đây cũng là hướng đi mà nhiều đơn vị trong Tổng công ty Thép Việt Nam đang từng bước triển khai. Những năm gần đây, các doanh nghiệp thành viên đã đầu tư hệ thống quan trắc môi trường tự động, nâng cấp công trình xử lý khí thải, nước thải và tăng cường giám sát vận hành theo thời gian thực hiện. Tuy nhiên, hội nghị cũng chỉ ra rằng chuyển đổi xanh không chỉ là đầu tư thiết bị mà còn là thay đổi phương thức quản trị, trong đó dữ liệu môi trường phải trở thành một phần của hệ thống điều hành doanh nghiệp.

Một trong những chuyên đề thu hút nhiều sự quan tâm nhất là bài giảng của ông Lương Quang Huy, Trưởng phòng Quản lý Phát thải, Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường). Với vai trò là cơ quan trực tiếp tham gia xây dựng chính sách về giảm phát thải khí nhà kính, ông đã phân tích lộ trình kiểm kê khí nhà kính, phân bổ hạn ngạch phát thải và hình thành thị trường carbon tại Việt Nam.

Đối với các doanh nghiệp thép, đây không còn là câu chuyện mang tính dự báo. Khi Nhà nước triển khai thí điểm phân bổ hạn ngạch phát thải theo Nghị định số 119/2025/NĐ-CP, mỗi doanh nghiệp sẽ phải xác định chính xác lượng phát thải của mình. Điều đó đòi hỏi đội ngũ kỹ thuật phải làm chủ các phương pháp kiểm kê theo tiêu chuẩn quốc tế ISO 14064, phân biệt phát thải trực tiếp (Scope 1), phát thải gián tiếp từ tiêu thụ điện (Scope 2) và phát thải trong toàn bộ chuỗi cung ứng (Scope 3).

Bổ sung cho góc nhìn chính sách là phần trình bày của ông Mạc Đăng Khoa, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Phát triển Công nghệ Hệ thống (SYSTECH), về các giải pháp công nghệ phục vụ đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV), quản trị dữ liệu phát thải cũng như những yêu cầu kỹ thuật khi doanh nghiệp tham gia thị trường carbon trong tương lai.

Từ quản trị môi trường đến chiến lược phát triển dài hạn

Một điểm đáng chú ý của hội nghị là các giải pháp được đặt ra không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu trước mắt mà hướng tới xây dựng năng lực cạnh tranh dài hạn cho toàn hệ thống.

Ông Lê Việt - Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Thép Miền Nam - VNSTEEL chia sẻ kinh nghiệm tại Hội nghị

Trong ngắn hạn, Tổng công ty Thép Việt Nam xác định các đơn vị cần khẩn trương rà soát toàn bộ hồ sơ pháp lý về môi trường, chuẩn hóa công tác kiểm kê khí nhà kính, hoàn thiện cơ sở dữ liệu phát thải và xây dựng lộ trình giảm phát thải phù hợp với đặc điểm từng nhà máy. Song song với đó là tiếp tục đầu tư cải tiến công nghệ, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và tăng cường đào tạo đội ngũ cán bộ chuyên trách về quản trị môi trường.

Đặc biệt, mô hình kinh tế tuần hoàn được xem là một trong những giải pháp kỹ thuật quan trọng. Tại hội nghị, các chuyên gia đã phân tích khả năng chuyển đổi xỉ lò cao, xỉ lò điện thành nguyên liệu cho sản xuất xi măng hoặc vật liệu phục vụ các công trình giao thông. Cách tiếp cận này không chỉ giảm áp lực xử lý chất thải mà còn góp phần giảm phát thải gián tiếp và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Về dài hạn, Tổng công ty Thép Việt Nam hướng tới xây dựng hệ thống quản trị môi trường theo hướng hiện đại, số hóa và minh bạch. Dữ liệu từ các hệ thống quan trắc sẽ được tích hợp vào quá trình điều hành; hoạt động kiểm kê khí nhà kính sẽ trở thành công việc thường xuyên; còn việc tham gia thị trường carbon sẽ được xem như một nội dung của chiến lược phát triển bền vững.

Ông Nguyễn Hữu Khánh - Phó Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Thép Nhà Bè - VNSTEEL chia sẻ kinh nghiệm tại hội nghị.

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Tổng Giám đốc VNSTEEL Nghiêm Xuân Đa nhấn mạnh chuyển đổi xanh không còn là câu chuyện của tương lai mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết của hiện tại. Ông yêu cầu các đơn vị thành viên tập trung vào bốn nhóm nhiệm vụ: hoàn thiện lộ trình giảm phát thải; tăng cường đầu tư đổi mới công nghệ và phát triển kinh tế tuần hoàn; xây dựng đội ngũ cán bộ có năng lực về quản trị môi trường và kiểm kê carbon; đồng thời đẩy mạnh chia sẻ kinh nghiệm, cập nhật chính sách để nâng cao khả năng thích ứng.

Quan trọng hơn, Tổng công ty Thép Việt Nam cam kết tiếp tục đồng hành cùng các đơn vị thông qua các chương trình đào tạo chuyên sâu, kết nối với các cơ quan quản lý, trường đại học, viện nghiên cứu và đối tác công nghệ nhằm tạo nền tảng tri thức chung cho toàn hệ thống.

Trong bối cảnh "dấu chân carbon" đang trở thành thước đo mới của năng lực cạnh tranh, việc chủ động chuẩn bị từ kiến thức, con người đến công nghệ sẽ giúp doanh nghiệp không chỉ đáp ứng các quy định ngày càng khắt khe mà còn tạo dựng lợi thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Hội nghị tập huấn lần này vì thế không chỉ là một hoạt động đào tạo chuyên môn, mà còn là bước đi chiến lược khẳng định quyết tâm của VNSTEEL trên hành trình xây dựng ngành thép phát triển theo hướng xanh, hiện đại và bền vững.

Minh Hà