Tổng Bí thư Tô Lâm và chùm ảnh phục dựng màu gia đình thời trẻ

Đại tướng, GS.TS Tô Lâm sinh ngày 10/7/1957, quê ở làng Xuân Cầu, xã Nghĩa Trụ, huyện Văn Giang (cũ) của tỉnh Hưng Yên. Vùng đất nằm cách trung tâm Thủ đô Hà Nội khoảng 30km, đây là “cái nôi” sinh ra nhiều nhà khoa bảng, nhiều danh nhân văn hóa và cách mạng.

Gia đình Tổng Bí thư Tô Lâm năm 1975. (Ảnh đen trắng trên báo Công an nhân dân) Tư liệu do "Trái tim người lính" chuyển màu.

Làng Xuân Cầu “nổi” nhất là hai dòng họ: Dòng họ Tô và dòng họ Nguyễn. Chỉ tính riêng trong thế kỷ XX, nếu như họ Tô có những nhà cách mạng tiền bối, từng giữ các cương vị quan trọng trong bộ máy của Đảng, Nhà nước như đồng chí Tô Hiệu (nguyên Ủy viên Thường vụ Xứ ủy Bắc Kỳ); đồng chí Lê Giản (tên thật Tô Gĩ, nguyên Giám đốc Nha Công an Trung ương - vị trí cao nhất của lực lượng Công an khi ấy; nguyên Phó Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao); đồng chí Tô Quang Đẩu (nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ); đồng chí Tô Duy (nguyên Chủ tịch Trọng tài Kinh tế Nhà nước, một vị trí hàm ngang Bộ trưởng)… thì họ Nguyễn cũng có những tên tuổi lớn: Đồng chí Lê Văn Lương (tên thật Nguyễn Công Miều, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị; nguyên Trưởng Ban Tổ chức Trung ương; nguyên Bí thư Thành ủy Hà Nội); đồng chí Nguyễn Công Mỹ (nguyên Giám đốc Nha Bình dân học vụ); đồng chí Nguyễn Tài (Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ - nay là Bộ Công an)…

Nếu như họ Nguyễn có nhà văn Nguyễn Công Hoan (nguyên Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật) thì phía họ Tô có danh họa Tô Ngọc Vân (nguyên Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Mỹ thuật Việt Nam; Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật)…

Chỉ sơ tính các cụ "lớp trước", hiện trong số những nhân vật ưu tú sinh trưởng tại Xuân Cầu, đã có 7 người được đặt tên đường phố. Đó là các vị: Tô Hiệu, Tô Chấn (cán bộ tiền khởi nghĩa, anh trai đồng chí Tô Hiệu), Tô Ngọc Vân, Nguyễn Công Hoan, Lê Văn Lương, Tô Quyền, Lê Giản…

Trong số 158 đại biểu chính thức về dự Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng tổ chức tại Chiêm Hóa, Tuyên Quang (năm 1951), riêng thôn Xuân Cầu góp tới 5 đại biểu (gồm các đồng chí: Lê Văn Lương, Lê Giản, Tô Duy, Tô Quang Đẩu, Trần Bình), lập một kỷ lục “độc nhất vô nhị” trong các thôn làng của cả nước.

Từ làng quê ấy, gia đình Đại tướng, GS.TS Tô Lâm cũng được thừa hưởng một truyền thống đáng tự hào. Cụ thân sinh ra ông chính là Đại tá Tô Quyền, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ chống Mỹ, nguyên Phó ban An ninh Tây Ninh, nguyên Giám đốc Công an tỉnh Hải Hưng (cũ), nguyên Cục trưởng các Cục: Cảnh sát giao thông, Cảnh sát Quản lý trại giam… Hiện ở Xuân Cầu, có một trường học mang tên Anh hùng Tô Quyền. Tại tỉnh Hưng Yên và tỉnh Bắc Ninh đều có những con đường mang tên Tô Quyền.

Đồng chí Tô Quyền nhận nhiệm vụ vào Nam, tham gia kháng chiến chống Mỹ cứu nước, khi cậu bé Tô Lâm mới lên 8 tuổi, và trở ra Bắc nhận nhiệm vụ Giám đốc Công an Hải Hưng vào tháng 2/1977, khi con trai tròn 20 tuổi, đang là sinh viên năm thứ ba Học viện An ninh nhân dân.

Về phía đấng sinh thành thì vậy, về phía nhạc phụ, nhạc mẫu, GS.TS Tô Lâm cũng có quyền tự hào vì đó đều là những Nghệ sĩ Nhân dân; những “cây đa cây đề” được giới văn nghệ sĩ cả nước biết tiếng. Phu nhân cùng các anh chị của phu nhân GS.TS Tô Lâm cũng vậy. Họ là những người danh giá, thành đạt, đều hoạt động trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật.

Sau khi học D6 của C500 - tức trường Công an Trung ương (nay là Học viện An ninh nhân dân) đồng chí Tô Lâm bắt đầu sự nghiệp ở Cục Bảo vệ chính trị 1 rồi làm Cục phó Bảo vệ chính trị 1, Cục trưởng Bảo vệ chính trị 3, Tổng cục An ninh. Năm 2009, ông giữ chức Tổng cục trưởng An ninh 1.

Đồng chí Tô Lâm là Ủy viên Trung ương Đảng bốn khóa XI, XII, XIII, XIV; Ủy viên Bộ Chính trị ba khóa XII, XIII, XIV; đại biểu Quốc hội hai khóa XIV, XV. Trước khi giữ cương vị Bộ trưởng Công an từ tháng 4/2016, đồng chí Tô Lâm có 6 năm làm Thứ trưởng Công an. Đầu năm 2019, ông được thăng cấp bậc hàm lên Đại tướng, trở thành người thứ tư trong lịch sử Công an nhân dân mang cấp bậc hàm cao nhất; đồng thời cũng là một trong những Lãnh đạo Bộ hiếm hoi có học hàm Giáo sư và học vị Tiến sĩ.

Tháng 5/2024, Đại tướng GS.TS Tô Lâm được Quốc hội bầu giữ chức Chủ tịch nước và ba tháng sau được Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII bầu giữ chức Tổng Bí thư. Ông có hai tháng đảm nhiệm cương vị Tổng Bí thư, Chủ tịch nước và giữ chức Tổng Bí thư từ tháng 10/2024 đến nay.

Trong 17 tháng đảm nhiệm cương vị người đứng đầu Đảng ta, Tổng Bí thư Tô Lâm đã lãnh đạo Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đưa ra hàng loạt quyết sách quan trọng, với tầm nhìn đưa Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới phát triển giàu mạnh, thịnh vượng. Hơn một năm qua, cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy hệ thống chính trị được thực hiện từ trung ương đến địa phương. Đầu năm 2025, hàng loạt cơ quan khối Đảng, Chính phủ, Quốc hội thực hiện sáp nhập, tinh gọn đầu mối. Nửa đầu năm 2025, toàn quốc sáp nhập giảm từ 63 xuống còn 34 tỉnh thành; giảm từ 10.035 xã phường còn 3.321 xã, phường, đặc khu; cấp huyện được bãi bỏ; tòa án và viện kiểm sát cấp huyện sáp nhập thành các tòa án và viện kiểm sát khu vực...

Tổng Bí thư Tô Lâm từng nói "sắp xếp lại giang sơn" là quyết định chiến lược, mang tầm vóc lịch sử, thể hiện tư duy cải cách hành chính mạnh mẽ của Đảng và Nhà nước. Việc này mở ra cục diện mới phát triển đất nước với tầm nhìn ít nhất 100 năm. 9 Nghị quyết đột phá của Bộ Chính trị được ban hành trên nhiều lĩnh vực, như: thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ; coi kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia; kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế; tiến tới miễn viện phí cơ bản cho toàn dân từ 2030; lấy ngày 24/11 là ngày văn hóa Việt Nam, người lao động được nghỉ lễ hưởng nguyên lương; đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật...

Tổng Bí thư Tô Lâm từng nhấn mạnh: "Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là lựa chọn mà là con đường sống còn để phát triển nhanh, bền vững. Đây là chìa khóa vàng để hiện thực hóa khát vọng Việt Nam hùng cường, thịnh vượng vào năm 2045" và "Chúng ta có đủ cơ sở để tin tưởng: Khi thống nhất cao về tư tưởng; quyết liệt trong hành động; nghiêm minh trong kỷ luật; nhân dân thật sự là trung tâm, nhất định chúng ta sẽ biến khát vọng thành hiện thực; đưa đất nước tiến mạnh, tiến vững chắc trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, tiến lên chủ nghĩa xã hội..." .

Từ một bức ảnh tư liệu đen trắng chụp gia đình Đại tướng GS.TS Tô Lâm năm 1975, đã được giới thiệu trên Báo Công an nhân dân, “Trái tim người lính” vừa dùng thuật toán của AI để phục dựng lại chân dung thời trai trẻ của Đại tướng, GS.TS Tô Lâm – Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV cùng chân dung của thân phụ ông - Anh hùng LLVTND Tô Quyền và thân mẫu - Cụ bà Đặng Thị Cam thời trẻ; để thay lời muốn nói: Tôn vinh và tri ân một gia đình có công với quê hương đất nước!

Hà Nội, 26/1/2026

TTNL

Trái Tim Người Lính (Sưu tầm và Biên soạn)