Tổng Bí thư, Chủ tịch nước: Chuyển từ ứng phó sang quản trị rủi ro thiên tai

Văn phòng Trung ương Đảng vừa ban hành thông báo kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với đại diện Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan liên quan về công tác phòng, chống bão, lũ, thiên tai cực đoan và biến đổi khí hậu từ nay đến hết năm 2026.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Ảnh: TTXVN.

Không được chủ quan với bất kỳ kịch bản nào

Theo thông báo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước kết luận, những năm gần đây, diễn biến thiên tai ngày càng phức tạp, không theo quy luật, phạm vi tác động ngày càng rộng, ảnh hưởng lớn đến sản xuất và đời sống nhân dân.

Vì vậy, công tác phòng, chống thiên tai trong bối cảnh hiện nay phải được xác định là một cấu phần của phát triển bền vững, gắn với bảo đảm an ninh con người, an ninh nguồn nước, an ninh lương thực, an ninh năng lượng và ổn định xã hội.

Công tác này phải được tích hợp trong các kịch bản điều hành phát triển, kế hoạch đầu tư công, điều hành sản xuất kinh doanh, thu hút đầu tư, bảo đảm an sinh và bảo vệ đời sống nhân dân.

Trên cơ sở đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng, cần định hướng chuyển mạnh từ ứng phó bị động sang quản trị rủi ro chủ động; từ xử lý hậu quả sang phòng ngừa từ sớm, từ xa; từ chỉ đạo theo mùa vụ sang chuẩn bị thường xuyên; từ cách làm chủ yếu dựa vào kinh nghiệm sang cách làm dựa trên dữ liệu, khoa học, công nghệ, pháp luật, kỷ luật quy hoạch và trách nhiệm của người đứng đầu.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng nêu, từ nay đến hết năm 2026, tình hình thời tiết, biến đổi khí hậu dự báo tiếp tục diễn biến phức tạp, đặt ra yêu cầu rất cao đối với công tác phòng, chống thiên tai. Vì vậy, tuyệt đối không được chủ quan với bất kỳ kịch bản nào, phải chuẩn bị sẵn sàng cho tình huống xấu hơn, nhanh hơn, rộng hơn, phức tạp hơn để chủ động ứng phó, không bị động, bất ngờ.

Về quan điểm chỉ đạo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, bảo vệ tính mạng nhân dân là yêu cầu cao nhất, trong đó ưu tiên hàng đầu là các đối tượng yếu thế.

Cùng với đó, phòng ngừa phải đi trước một bước, từ quy hoạch, đầu tư, tiêu chuẩn xây dựng, bảo vệ rừng, hành lang thoát lũ, an toàn hồ đập, bố trí dân cư đến quản lý sông suối, kiểm soát khai thác cát, nước ngầm, thoát nước đô thị; đồng thời tăng cường cảnh báo sớm, dữ liệu số và kỹ năng cộng đồng.

Phòng, chống thiên tai phải gắn trực tiếp với mục tiêu tăng trưởng và phát triển bền vững. Vì vậy, các quy hoạch và công trình hạ tầng cần được xây dựng, nâng cấp với khả năng chống chịu thiên tai ở cấp độ cao.

Lấy cơ sở làm nền tảng, bảo đảm phù hợp thực tế từng địa bàn. Tránh tình trạng giao trách nhiệm cho cơ sở theo phương châm "4 tại chỗ", nhưng không bố trí đủ nhân lực, phương tiện, cơ chế chi viện.

“Siết chặt kỷ luật, kỷ cương, gắn với trách nhiệm người đứng đầu nếu để xảy ra tình trạng buông lỏng quản lý địa bàn, dẫn đến các vi phạm như: Phá rừng, lấn suối, san lấp ao hồ, khai thác cát trái phép, xây dựng trong hành lang thoát lũ, chậm cảnh báo, chậm sơ tán...”, thông báo kết luận nêu rõ.

Bảo đảm tuyệt đối an toàn tính mạng nhân dân trong mọi tình huống

Về nhiệm vụ trọng tâm từ nay đến hết năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, các bộ, ngành, địa phương khẩn trương rà soát, cập nhật kịch bản ứng phó với các loại hình thiên tai (hạn hán, xâm nhập mặn, thiếu nước, cháy rừng, bão mạnh, mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất, ngập úng đô thị, sự cố hồ đập, đê điều...). Kịch bản cần được xây dựng chi tiết, khả thi, phù hợp với đặc thù từng vùng, từng địa bàn, từng khu dân cư có nguy cơ chịu ảnh hưởng cao.

“Bảo đảm tuyệt đối an toàn tính mạng nhân dân trong mọi tình huống. Cấp xã phải nắm chắc từng hộ dân trong khu vực có nguy cơ xảy ra thiên tai (lũ quét, sạt lở, ngập sâu...). Đồng thời, cần xác định rõ các phương án sơ tán khi có tình huống khẩn cấp: Đối tượng ưu tiên sơ tán trước, lộ trình di chuyển, phương tiện, lực lượng hỗ trợ; bảo đảm các điều kiện thiết yếu tại nơi trú tránh như nước sạch, thuốc men, điện, vệ sinh môi trường và an ninh trật tự”, thông báo kết luận nêu.

Trong số nhiều nhiệm vụ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu siết chặt kỷ luật, xử lý nghiêm minh trong lĩnh vực quy hoạch, xây dựng, tài nguyên và môi trường, không để làm gia tăng rủi ro đối với tính mạng, tài sản của nhân dân; xem xét trách nhiệm người đứng đầu nếu buông lỏng quản lý, để vi phạm kéo dài để xảy ra hậu quả…

Định hướng giai đoạn 2026-2030, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý, đây là giai đoạn tạo nền tảng căn bản để chuyển từ ứng phó thiên tai sang quản trị rủi ro thiên tai. Cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật; khẩn trương xây dựng, phê duyệt và tổ chức thực hiện Kế hoạch phòng, chống thiên tai quốc gia giai đoạn 2026-2030 gắn với Chiến lược quốc gia phòng, chống thiên tai đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050; Quy hoạch phòng, chống thiên tai và thủy lợi thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và các quy hoạch liên quan. Mọi quy hoạch dự án đầu tư phải tích hợp yêu cầu phòng, chống thiên tai cực đoan và biến đổi khí hậu.

Trường Phong