'Tọa độ Câu Nhi' và câu chuyện hơn nửa thế kỷ tìm tên cho người lính

Khu vực Câu Nhi nằm ở phía tây nam cầu Câu Nhi, nay thuộc xã Nam Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị; trước đây địa bàn này thuộc xã Hải Chánh, huyện Hải Lăng. Đây là nơi diễn ra trận chiến đấu ác liệt của Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 88, Sư đoàn 308 vào rạng sáng 26-5-1972.

Hơn nửa thế kỷ sau trận đánh lịch sử này, Câu Nhi vẫn là một trong những địa điểm được lực lượng chức năng Quảng Trị tiếp tục tìm kiếm hài cốt liệt sĩ. Phim tài liệu “Tọa độ Câu Nhi” do êkíp Ban Chuyên đề - Khoa giáo, Đài Truyền hình Việt Nam thực hiện sẽ đưa khán giả trở lại một lát cắt khốc liệt của chiến trường Quảng Trị và câu chuyện về những người đã âm thầm gìn giữ nơi các chiến sĩ nằm lại.

Lực lượng quy tập tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại khu vực Câu Nhi

Bên chân cầu Câu Nhi, sát Quốc lộ 1A, có một mảnh vườn được gia đình ông Bùi Hữu Tuấn gìn giữ trong nhiều năm. Dù nằm ở vị trí có giá trị về đất đai, gia đình không chuyển nhượng bởi nơi đây gắn với những người lính đã hy sinh trong chiến tranh. Với gia đình ông Tuấn, việc giữ lại mảnh đất là cách thực hiện lời căn dặn của thế hệ trước và cũng là sự tri ân đối với những người đã nằm xuống. Nơi này sau đó trở thành một địa điểm gắn với công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Câu Nhi. Câu chuyện về mảnh vườn cũng cho thấy ký ức chiến tranh không chỉ được lưu giữ trong hồ sơ hay những trang sử. Ở Câu Nhi, ký ức ấy còn hiện diện trong đời sống của những người dân đã nhiều thập niên sống bên cạnh vùng đất từng là chiến trường.

Ngược thời gian trở về mùa hè năm 1972, Quảng Trị là một trong những chiến trường diễn ra giao tranh đặc biệt quyết liệt. Tháng 5-1972, sau khi thị xã Đông Hà và toàn tỉnh Quảng Trị vừa được giải phóng, quân địch tập trung lực lượng từ Huế, mở các mũi phản kích nhằm tái chiếm địa bàn. Cầu Câu Nhi trở thành vị trí yết hầu chiến lược. Nhận nhiệm vụ chốt giữ bằng mọi giá, các chiến sĩ Trung đoàn 88, Sư đoàn 308 hành quân trong đêm để tiếp cận trận địa. Rạng sáng 26-5-1972, một quả pháo sáng bất ngờ bùng lên, làm lộ đội hình bộ đội ta giữa bãi đất trống. Hỏa lực từ hai lô cốt đầu cầu lập tức quét xuống. Gần 100 cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh. Sau trận đánh, chiến trường bị san phẳng, thi thể các anh bị vùi lấp xuống những hố ven sông.

Liệt sĩ Trần Minh Tuyến được xác định danh tính sau hơn nửa thế kỷ

Một trong những câu chuyện nổi bật mà những thước phim tài liệu “Tọa độ Câu Nhi” đề cập là hành trình xác định danh tính liệt sĩ Trần Minh Tuyến. Hơn 50 năm trôi qua, việc tìm kiếm, quy tập hài cốt tại khu vực này vẫn là một nhiệm vụ đặc biệt khó khăn. Đội quy tập 584 thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị phải đối mặt với những tác động của mưa lũ, sạt lở và sự phong hóa của thổ nhưỡng trũng nước. Phần lớn hài cốt đã tan vào lòng đất, chỉ còn lại một số mảnh xương và răng.

Trong quá trình tìm kiếm, một chiếc bi đông nhôm méo mó được phát hiện từ lớp bùn đất. Trên chiếc bi đông có khắc chữ “Tuyến” cùng số hiệu quân nhân 170071. Từ manh mối này, Ban liên lạc Cựu chiến binh và các cơ quan chức năng đối chiếu với hồ sơ gốc của Sư đoàn 308. Qua quá trình xác minh, danh tính liệt sĩ Trần Minh Tuyến được xác nhận.

Khu vực cầu Câu Nhi, nơi diễn ra trận đánh ác liệt rạng sáng 26-5-1972.

Sau hơn nửa thế kỷ nằm lại tại Câu Nhi, người lính đã được trả lại tên. Việc xác định danh tính liệt sĩ Trần Minh Tuyến mang đến niềm xúc động cho đồng đội và thân nhân, đồng thời mở ra thêm hy vọng trong hành trình tìm kiếm những người còn lại.

Tuy nhiên, câu chuyện ở Câu Nhi vẫn chưa kết thúc. Theo bộ phim, 92 người lính khác vẫn chưa được xác định danh tính hoặc hài cốt vẫn còn nằm dưới lớp đất trong khu vườn nhà ông Tuấn. Bên chân cầu Câu Nhi, ngôi đền nhỏ do gia đình ông Tuấn dựng lên và hương khói cho những người đã hy sinh cũng trở thành nơi nương tựa tâm linh của thân nhân liệt sĩ và đồng đội. Nơi đây hiện đã được công nhận là di tích lịch sử.

“Tọa độ Câu Nhi” vì thế không chỉ đưa khán giả trở lại một trận chiến ác liệt của Quảng Trị năm 1972 mà còn kể câu chuyện về những con người đã âm thầm gìn giữ ký ức ấy qua nhiều thập niên. Từ một mảnh vườn, những di vật được tìm thấy và hành trình trả lại tên cho một người lính, bộ phim nhắc nhớ về sự hy sinh và nghĩa tình dành cho những người đã nằm xuống. Phim sẽ được phát sóng lúc 20h10 tối nay 29-8 trên kênh VTV1.

Minh Vân