Tổ chim được đan bằng cáp quang UAV hé lộ tác động kỳ lạ của chiến tranh ở Ukraine

Yana Hrynko, nhà nghiên cứu cấp cao của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Ukraine trong Thế chiến II, giới thiệu một tổ chim được làm từ các mảnh sợi quang học do một binh sĩ Ukraine tìm thấy ở tiền tuyến và sau đó được chuyển đến bảo tàng, ngày 23/6. Ảnh: Reuters.

Giữa những cánh đồng và khu dân cư tan hoang dọc chiến tuyến Ukraine, các nhà nghiên cứu đã phát hiện một hình ảnh vừa đặc biệt vừa ám ảnh: những chú chim đang dùng cáp quang điều khiển máy bay không người lái (UAV) để làm tổ.

Phát hiện này được xem là minh chứng rõ nét cho việc cuộc xung đột kéo dài hơn 4 năm không chỉ làm thay đổi con người mà còn đang định hình lại cả hệ sinh thái tự nhiên.

Các tổ chim được đan từ những sợi cáp quang siêu mảnh xen lẫn cỏ khô đã được chuyển từ tiền tuyến về Bảo tàng Chiến tranh ở Kiev để phục vụ nghiên cứu, trước khi một trong số đó sẽ được gửi sang Hà Lan nhằm phân tích sâu hơn.

Chiến trường phủ kín cáp quang điều khiển UAV

Dọc theo chiến tuyến dài khoảng 1.200 km giữa Nga và Ukraine, vô số sợi cáp quang siêu mảnh hiện nằm vắt qua cây cối, đồng ruộng và mái nhà.

Đây là loại cáp được quân đội Nga và Ukraine sử dụng để điều khiển UAV tấn công bằng kết nối vật lý thay vì sóng vô tuyến. Nhờ đó, máy bay không người lái có thể miễn nhiễm trước các biện pháp gây nhiễu điện tử – một trong những công nghệ tác chiến nổi bật nhất trên chiến trường hiện nay.

Mỗi cuộn cáp có thể dài tới 20 km. Sau khi UAV hoàn thành nhiệm vụ hoặc bị phá hủy, các sợi cáp thường bị bỏ lại, quấn quanh cành cây hoặc trải dài trên mặt đất, phản chiếu dưới ánh nắng như những mạng nhện khổng lồ.

Theo bà Yana Hrynko, nhà nghiên cứu cấp cao của Bảo tàng Chiến tranh tại Kiev, chính những vật liệu còn sót lại này đã được các loài chim tận dụng để xây tổ.

"Những hiện vật như tổ chim có chứa các đoạn cáp quang cho thấy bản chất của chiến tranh đang thay đổi", bà nói khi cẩn thận quan sát hai chiếc tổ chim được quân đội Ukraine chuyển về từ tiền tuyến.

Cuộc xung đột bắt đầu từ tháng 2/2022 với xe tăng, pháo binh và xe bọc thép, nhưng trong những năm gần đây, UAV đã trở thành lực lượng chủ đạo trên chiến trường. Để đối phó ưu thế hỏa lực truyền thống của Nga, Ukraine đầu tư mạnh vào phát triển UAV, khiến cuộc chiến ngày càng phụ thuộc vào công nghệ này.

Các nhà nghiên cứu hiện vẫn chưa xác định được loài chim nào đã làm những chiếc tổ đặc biệt nói trên, cũng như cách chúng thu thập những đoạn cáp dài hàng mét.

Theo bà Hrynko, một trong hai chiếc tổ chủ yếu được đan từ cỏ khô kết hợp với cáp quang và được xoắn rất chặt, cho thấy các loài chim đã thích nghi đáng kinh ngạc với môi trường sống mới.

Những chiếc tổ chim được đan bằng sợi cáp quang UAV được tìm thấy trên chiến trường Ukraine. Ảnh: Reuters.

Hình ảnh lan truyền trên mạng xã hội

Nhiều binh sĩ Ukraine đang chiến đấu tại các tỉnh Donetsk, Kharkov và Zaporizhzhia cho biết họ từng bắt gặp những tổ chim tương tự và đã đăng tải hình ảnh, video lên mạng xã hội.

Một chiếc tổ sẽ được lưu giữ tại Bảo tàng Chiến tranh ở Kiev như một hiện vật phản ánh tác động của xung đột đối với môi trường tự nhiên.

Chiếc còn lại sẽ được chuyển tới Hà Lan để phục vụ nghiên cứu trước khi được đưa trở lại Ukraine.

Ông Auke-Florian Hiemstra, nhà sinh vật học 33 tuổi tại thành phố Leiden (Hà Lan), chuyên nghiên cứu các vật liệu nhân tạo trong tổ chim, cho biết Ukraine sở hữu hệ động vật chim rất đa dạng nên hiện chưa thể xác định chính xác loài nào đã tạo nên những chiếc tổ này.

Nhóm nghiên cứu dự định tìm kiếm dấu vết ADN còn sót lại bên trong tổ để xác định "tác giả" thực sự.

"Tôi chưa từng thấy những chiếc tổ như thế này trước đây, dù đã nghiên cứu rất nhiều tổ chim", ông nói.

Theo ông Hiemstra, việc sử dụng cáp quang có thể mang lại cả lợi ích lẫn rủi ro cho các loài chim.

Một mặt, các sợi cáp có thể khiến chim bị mắc kẹt hoặc gặp nguy hiểm. Nhưng ở chiều ngược lại, vật liệu này cũng có thể giúp tổ chim chắc chắn và bền hơn.

Quan trọng hơn, theo nhà sinh vật học người Hà Lan, việc ghi nhận những chiếc tổ đặc biệt này cũng đồng nghĩa với việc ghi lại dấu ấn mà chiến tranh đang để lại đối với thiên nhiên Ukraine.

"Thông qua việc nghiên cứu chiếc tổ này, chúng tôi cũng đang ghi lại tác động của chiến tranh đối với môi trường tự nhiên ở Ukraine", ông nói.

Ngoài giá trị sinh học, các nhà nghiên cứu nhận định những chiếc tổ đan bằng cáp quang còn là minh chứng hiếm hoi cho cách thiên nhiên thích nghi với môi trường bị chiến tranh biến đổi, nơi những vật liệu từng phục vụ mục đích quân sự nay lại trở thành một phần của vòng đời các loài động vật hoang dã.

Theo Reuters

Huyền Chi