Tìm cách tiêu thụ đồ thủ công đan lát

Các sản phẩm đan lát của người K’ho

Sinh viên Khoa Du lịch - Trường Đại học Đà Lạt - K’Glàng nói rằng, nghề đan lát, cùng các sản phẩm của nghề này là một bộ phận của Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên - kiệt tác truyền khẩu và Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Nghề đan lát và sản phẩm đan lát là minh chứng rõ nét nhất cho khả năng thích ứng với môi trường tự nhiên của cư dân nơi đây. “Nó cũng là sợi dây gắn kết cộng đồng, đồng thời là trí tuệ của người Tây Nguyên. Sản phẩm đan lát được cộng đồng các dân tộc thiểu số Tây Nguyên phát triển dựa trên điều kiện địa lý, tập tục canh tác, công năng đựng chứa thổ sản... Qua hệ thống hoa văn, họa tiết, màu sắc và kỹ thuật đan, người am hiểu văn hóa Tây Nguyên có thể biết sản phẩm đan lát đó là của dân tộc nào, cư trú ở đâu...”, K’Glàng chia sẻ.

Mang trong mình dấu chỉ văn hóa, sản phẩm đan lát của cộng đồng các dân tộc thiểu số Tây Nguyên trở thành một phần ký ức cộng đồng - nơi lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống. Nghệ nhân Ka Thủy, ở xã Bảo Thuận, cho biết: “Trước kia, nhu cầu sử dụng các vật dụng từ đan lát của người K’ho - một dân tộc thiểu số Tây Nguyên - rất lớn. Bên cạnh việc phục vụ đời sống lao động - sản xuất, sản phẩm đan lát còn sử dụng trong đời sống nghi lễ - tín ngưỡng nên nó luôn là mặt hàng được người K’ho tìm mua - đổi. Nghề đan lát từng giúp nhiều gia đình nghệ nhân có thêm nguồn thu nhập ổn định”. “Ấy là câu chuyện của ngày xưa, khi đồ mỹ nghệ inox, nhựa, polime... với giá rất rẻ, chưa xuất hiện trên mảnh đất Tây Nguyên. Nay, nghệ nhân làm ra sản phẩm không biết bán cho ai”, K’Glàng tiếp lời nghệ nhân Ka Thủy. Thực tế thì sản phẩm đan lát vẫn có người tìm mua để trang trí quán cà phê, nhà hàng, khu du lịch. Giá cả các sản phẩm đan lát dao động từ 350.000 - 1,5 triệu đồng, tùy loại, kích cỡ, độ tinh xảo... Cá biệt, có những chiếc gùi được các nhà sưu tập đến từ Hà Nội mua với giá 18 triệu đồng. “Tất nhiên, những chiếc gùi có giá 18 triệu đồng phải thuộc loại đỉnh cao về nghệ thuật đan lát”, ông Nguyễn Quốc Trung - một nhà sưu tập các hiện vật văn hóa Tây Nguyên - quả quyết. Nghệ nhân NTơr Ha Bang, ở xã Đam Rông 4, hi vọng: Việc có nhiều người tìm đến sản phẩm đan lát, cũng như sẵn sàng bỏ ra một khoản tiền lớn để sở hữu những đồ thủ công của người Tây Nguyên sẽ giúp cho nghề này không bị mất đi trong đời sống.

Ý thức rõ điều này, nghệ nhân NTơr Ha Bang luôn tìm cách đổi mới mẫu mã, đan những vật dụng có tính ứng dụng cao để làm phụ kiện cho các lễ hội, bên cạnh sáng tạo thêm các mẫu mã mới: đồ trang trí, đồ lưu niệm, đồ hội diễn... đang được người tiêu dùng ưa chuộng. Sinh viên Khoa Du lịch - Trường Đại học Đà Lạt - K’Glàng góp phần lan tỏa nét văn hóa đặc sắc ấy bằng việc quay clip, dựng phim, chụp ảnh các sản phẩm đan lát đăng lên các nền tảng mạng xã hội để quảng bá, giúp mọi người yêu và hiểu thêm về con người, văn hóa Tây Nguyên. Chính quyền tỉnh cũng đã chung tay hỗ trợ, tạo điều kiện để sản phẩm đan lát của người Tây Nguyên được trưng bày tại các chương trình xúc tiến thương mại, trung tâm giới thiệu sản phẩm. Nghệ nhân đan lát cũng được mời tham gia các chương trình phô diễn tay nghề như một cách để tôn vinh nét đặc sắc văn hóa, tạo động lực khuyến khích nghệ nhân tâm huyết giữ nghề.

Trịnh Chu .