Tiểu sử Trưởng lão Hòa thượng Thích Huệ Thông (1936-2026)

Thân thế

Trưởng lão Hòa thượng Thích Huệ Thông, thế danh Đào Văn Lý, sinh năm Bính Tý (1936), tại làng Tân Mỹ, Tân Uyên, tỉnh Bình Dương (cũ), nay thuộc TP.HCM. Thân phụ là ông Đào Văn Ngân, thân mẫu là bà Phạm Thị Tánh, ngài là người con thứ tư trong gia đình có bảy anh chị em, gồm ba trai và bốn gái.

Sinh trưởng trong một gia đình trung nông, giữa thời đất nước còn chìm trong khói lửa chiến tranh. Trong hoàn cảnh bom đạn tàn phá xóm làng, gia đình của cố Trưởng lão Hòa thượng phải di tản từ làng Tân Mỹ, Tân Uyên đến làng Bình An, dưới chân ngọn núi linh thiêng có tên là Châu Thới, nay thuộc phường Đông Hòa, TP.HCM để tạm cư. Từ đó, mỗi ngày sớm hôm được nghe tiếng kinh kệ vọng lại từ chùa Châu Thới, từng lời Phật dạy thấm sâu vào tâm thức ngài và phát khởi một niềm kính tín sâu sắc đối với Phật pháp.

Xuất gia và thọ giới

Năm 12 tuổi (1948), sau thời gian thường xuyên được cha mẹ dẫn lên chùa nghe kinh, lễ Phật, hạt giống Bồ-đề mỗi ngày tăng trưởng dần trong tâm hồn thơ ngây của cậu bé vừa học xong lớp Nhì trường làng, ngài đã xin cha mẹ để được vào chùa Châu Thới tập sự xuất gia với Hòa thượng Thiện Hóa, húy Nhật Liên.

Năm Kỷ Sửu (1949), duyên lành hội đủ, được sự cho phép của Bổn sư và sự đồng thuận của cha mẹ đồng ý, thiếu niên Đào Văn Lý được làm lễ thế phát xuất gia tại chùa Châu Thới. Tuy nhiên, biết mình có bệnh thân không qua khỏi, nên Hòa thượng Thiện Hóa đã thỉnh ý Hòa thượng Thích Hồng Năng, trụ trì chùa Pháp Minh (Q.8 cũ) và dạy chú Lý cầu Hòa thượng Thích Hồng Năng làm Y chỉ sư. Từ đó, chú Lý được Hòa thượng Hồng Năng thế độ và ban pháp danh là Nhật Ấn, tự Huệ Thông, nối pháp dòng Lâm Tế Gia Phổ đời thứ 41.

Với tư chất thông minh và cần mẫn, chú tiểu Huệ Thông mỗi ngày siêng năng công phu bái sám, mọi công việc trong chùa chú đều thông thạo, cho nên năm 1950, Hòa thượng Thiện Hóa viên tịch, thầy Lệ Huệ kế thế trụ trì, nhưng mọi công việc trong ngoài tại chùa Châu Thới đều do chú Huệ Thông trông coi, quán xuyến.

Năm 1952, Trường Kỳ giới đàn tại chùa Đại Phước (Biên Hòa) khai mở do Trưởng lão Hòa thượng Thích Huệ Thành làm Hòa thượng Đàn đầu, chú Huệ Thông đã được Hòa thượng Y chỉ sư cho phép thọ giới Sa-di. Năm 1953, thầy Lệ Huệ trụ trì chùa Châu Thới viên tịch, thầy Lệ Thiện kế thế trụ trì, mọi chuyện công phu, bái sám, công quả nhà trù đều được giao phó cho thầy Huệ Thông đảm nhiệm.

Năm 1957, chùa Long Thiền mở Trường Hương và sau ba tháng an cư khai Trường Kỳ giới đàn do Trưởng lão Hòa thượng Thích Huệ Thành làm Hòa thượng Đàn đầu, Sa-di Huệ Thông đã được Hòa thượng Y chỉ sư cho phép thọ Tỳ-kheo giới, chính thức bước vào hàng Chúng trung tôn. Năm 1958, thầy Lệ Thiện cũng viên tịch, ngài chính thức kế thế trụ trì chùa Châu Thới, điều hành mọi Phật sự tại bổn tự.

Trưởng lão Hòa thượng Thích Huệ Thông chứng minh Hội nghị tổng kết công tác Phật sự năm 2020 của GHPGVN tỉnh Bình Dương cũ - Ảnh: Chúc Nghĩa

Tấn tu đạo hạnh

Sau khi được chư sơn bảo cử trụ trì chùa Châu Thới, biết mình còn non kém, nên ngài đã đến nhiều nơi để cầu học Phật pháp. Ngài được Hòa thượng Y chỉ sư giới thiệu đến tham học Phật pháp tại nhiều tự viện như: tổ đình Long Thiền, chùa Long Vân, Pháp Minh, Trường Thạnh, Đại Phước để cầu học.

Qua hơn 10 năm vừa du phương tham học với các bậc cao Tăng, thạc đức, vừa trụ trì chùa Châu Thới, ngài đã thấm nhuần giáo nghĩa Phật pháp, đặc biệt là tiếp thu tinh thần yêu nước từ các bậc cao đức đương thời khi quê hương còn nhiều khói lửa tang thương. Ngài ý thức được Phật pháp không chỉ là phổ độ chúng sanh và còn phải đồng hành cùng toàn dân để cầu độc lập, tự do cho dân tộc.

Năm 1968, ngài đã quyết định tạm dừng bước chân tham học để trở về chùa Châu Thới chuyên tâm công phu và tiếp Tăng độ chúng, trong đó có người em trai thứ 8 là cố Hòa thượng Thích Minh Thiện, Trưởng ban Trị sự Tỉnh hội Phật giáo Bình Dương cũ.

Công đức và đạo nghiệp

Từ sau năm 1968, ngài chuyên tâm vào công việc hoằng pháp lợi sanh, duy trì nếp sống thiền môn, xiển dương Chánh pháp tại chùa Châu Thới, nâng cao lòng yêu quê hương đất nước. Trải qua thời gian, chùa Châu Thới đã trở thành là ngôi danh lam cổ tự, cũng là nơi nuôi dưỡng, cung cấp lương thực, thực phẩm cho các phong trào yêu nước.

Sau năm 1975, ngoài việc giữ gìn và duy trì nếp sống thiền lâm quy củ tại chùa, ngài đã chuyên tâm đào tạo cho thầy Minh Thiện. Đặc biệt là năm 1984, khi Trường Cao cấp Phật học tại TP.HCM khai mở, ngài đã khuyến tấn thầy Minh Thiện tham gia học tập. Trong thời điểm đó, Hòa thượng Thích Minh Thiện là vị tu sĩ duy nhất của tỉnh Sông Bé - Bình Dương tham học và tốt nghiệp, đây là những bước chuẩn bị, để sau này chính ngài và Hòa thượng Thích Minh Thiện đóng góp rất nhiều trong những ngày đầu thành lập và ổn định Tỉnh hội Phật giáo tỉnh Sông Bé - Bình Dương.

Đối với Giáo hội

Sau khi Tỉnh hội Phật giáo tỉnh Sông Bé được thành lập năm 1983, Trưởng lão Hòa thượng đã tạo rất nhiều điều kiện thuận lợi để thầy Minh Thiện được tham gia cống hiến cho công tác xã hội và Giáo hội. Vì thế mà trong 3 nhiệm kỳ đầu tiên của Tỉnh hội Phật giáo tỉnh Sông Bé, Hòa thượng Minh Thiện đã được suy cử với những vai trò cốt yếu. Năm 1991, ngài đã giao trọng trách trụ trì chùa Châu Thới lại cho Hòa thượng Thích Minh Thiện, để chuyên tâm tu tập.

Năm 2012, sau khi Hòa thượng Thích Minh Thiện viên tịch, Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Bình Dương bổ nhiệm Đại đức Thích Thiện Minh làm trụ trì chùa Châu Thới. Trưởng lão Hòa thượng trong vai trò viện chủ luôn quan tâm khích lệ thầy Thiện Minh trong công tác Giáo hội, hoàn thành viên mãn công tác Phật sự và xã hội.

Với nhiều công đức đóng góp, ngài được Đại hội đại biểu Phật giáo tỉnh Bình Dương nhiệm kỳ V cung thỉnh vào hàng Chứng minh Ban Trị sự Phật giáo tỉnh nhà. Đến Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ VI (2007), ngài được suy tôn Thành viên Hội đồng Chứng minh GHPGVN.

Mặc dù niên cao lạp trưởng, nhưng cố Trưởng lão Hòa thượng luôn tích cực tham dự các phiên họp và sự kiện của Giáo hội Phật giáo tỉnh nhà, được Tăng Ni, Phật tử kính trọng và thương mến. Đặc biệt, khi Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Bình Dương tổ chức các Đại giới đàn, ngài đều hoan hỷ đảm nhận Chứng minh Ban Kiến đàn và hướng dẫn để giới đàn được thành tựu viên mãn.

Đối với Dân tộc

Từ khi đảm nhiệm vai trò trụ trì chùa Châu Thới, cố Trưởng lão Hòa thượng thường xuyên ủng hộ vật chất, nhu yếu phẩm cho các tổ chức cách mạng hoạt động xung quanh vùng núi Châu Thới. Đặc biệt, trong công tác hướng dẫn tín đồ Phật tử tu tập, ngài đã phương tiện kết hợp nhuần nhuyễn giữa tín ngưỡng dân gian, tâm linh và Phật pháp để giáo hóa tín đồ tin sâu Phật pháp. Qua đó, khéo léo vận động quần chúng ủng hộ phong trào giải phóng dân tộc.

Sau năm 1975, cố Trưởng lão Hòa thượng còn khích lệ đồ chúng tham gia tích cực các công tác an sinh xã hội. Với sự đóng góp to lớn như vậy, nên Bộ Văn hóa Thông tin quyết định công nhận chùa Châu Thới là Di tích Văn hóa cấp Quốc gia năm 1989.

Thọ bệnh và viên tịch

Trong những năm cuối đời, vì lý do sức khỏe, ngài đã xin phép các cấp Giáo hội được vắng mặt trong các lần hội họp và sự kiện do Giáo hội tổ chức để chuyên tâm niệm Phật, điều dưỡng tinh thần tại chùa Châu Thới.

Năm 2026, ngài lâm bệnh nặng, thân tứ đại đã mỏi mòn, dù được môn đồ đệ tử, các cấp Giáo hội và chính quyền cùng y bác sĩ tận tình chăm sóc và chữa trị, nhưng hóa duyên đã mãn, ngài đã xả bỏ huyễn thân, viên tịch vào lúc 23 giờ 50 phút ngày 20-10-2026 (11-9-Bính Ngọ), để lại cho GHPGVN, môn phong pháp phái, Tăng Ni, Phật tử một niềm tiếc thương vô hạn.

(BTV Báo Giác Ngộ biên tập từ thông tin Ban Tổ chức Lễ tang cung cấp)