Tiến sĩ dinh dưỡng cảnh báo trào lưu bỏ dầu quay lại ăn mỡ lợn

Thời gian gần đây, mạng xã hội rộ lên xu hướng các bà nội trợ rủ nhau bỏ dầu ăn công nghiệp để quay về với sự lựa chọn truyền thống là mỡ lợn.

Nhiều người truyền tai nhau rằng loại chất béo động vật này "tự nhiên", "sạch" và tốt cho sức khỏe hơn dầu thực vật, thậm chí có thể thay thế hoàn toàn trong gian bếp.

Bà Đỗ Thị Thảo (Cầu Giấy, Hà Nội) cách 2 tuần lại dặn hàng thịt quen để phần 1kg mỡ lợn. Mang từ chợ về bà sơ chế, rán lấy mỡ rồi chia vào từng hộp nhựa cất tủ lạnh dùng dần. Gần 2 tháng nay, bà chuyển hẳn từ dầu ăn sang mỡ lợn chỉ vì nghe mấy bà bạn thông tin dầu ăn sản xuất công nghiệp, cơ quan chức năng phát hiện cơ sở sản xuất dầu ‘bẩn”…

Nhiều người bỏ dầu ăn quay về sử dụng mỡ lợn cho bữa ăn hàng ngày. Ảnh: Nguyễn Miên

Trao đổi với PV VietNamNet, Tiến sĩ Lê Thị Hương Giang, Trưởng Khoa Tiết chế, dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an) khẳng định trong lĩnh vực dinh dưỡng, không có bất kỳ thực phẩm nào là tốt tuyệt đối hay xấu hoàn toàn.

Xét về mặt ưu điểm, mỡ lợn là một loại chất béo động vật có tính chất khá bền với nhiệt. Đặc tính này giúp mỡ lợn rất phù hợp để chế biến một số món chiên, rán ở nhiệt độ cao mà không lo bị biến tính quá nhanh.

Tuy nhiên, mặt trái của nó nằm ở thành phần cấu tạo. Trong 100g mỡ lợn chứa tới khoảng 40g chất béo bão hòa và khoảng 95mg cholesterol. Nếu tiêu thụ quá nhiều, ăn quá thường xuyên, mỡ lợn sẽ trở thành "con dao hai lưỡi".

Đặc biệt đối với những người ít vận động, người thừa cân, béo phì, người bị rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp hoặc có bệnh lý tim mạch, việc lạm dụng mỡ lợn làm tăng cao nguy cơ xơ vữa động mạch và các bệnh chuyển hóa nguy hiểm khác.

Ngược lại, dầu thực vật thường chứa nhiều chất béo chưa bão hòa hơn, có loại chiếm khoảng 70-85% tổng lượng chất béo và hoàn toàn không chứa cholesterol. Đây rõ ràng là nhóm chất béo có lợi hơn cho hệ tim mạch nếu chúng ta biết cách sử dụng hợp lý.

“Dẫu vậy, dầu thực vật cũng không phải là chất béo "vô hại tuyệt đối". Khi bị đun nấu để chiên rán ở nhiệt độ quá cao, hoặc bị tái sử dụng chiên đi chiên lại nhiều lần, dầu thực vật rất dễ bị oxy hóa, biến chất và sinh ra các hợp chất độc hại không có lợi cho cơ thể”, Tiến sĩ Giang nhấn mạnh.

Chọn mỡ lợn hay dầu ăn?

Theo khuyến cáo từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), lượng chất béo bão hòa tiêu thụ hàng ngày nên được kiểm soát dưới 10% tổng năng lượng khẩu phần. Bên cạnh đó, tổng lượng chất béo nói chung trong khẩu phần của một người trưởng thành lành mạnh thường nên dao động trong khoảng 20–30% tổng năng lượng mỗi ngày.

Tiến sĩ Giang nhấn mạnh điều quan trọng hàng đầu không chỉ là việc chọn mỡ hay dầu mà nằm ở tổng lượng chất béo chúng ta nạp vào cơ thể trong ngày. Lượng chất béo này bao gồm cả dầu mỡ dùng khi nấu nướng, thịt mỡ, đồ chiên rán, bánh ngọt, thức ăn nhanh và các loại thực phẩm chế biến sẵn khác.

Đồng quan điểm, các chuyên gia dinh dưỡng khác cũng đưa ra lời khuyên đối với người trưởng thành khỏe mạnh là không nên lựa chọn cực đoan theo kiểu "chỉ dùng mỡ" hoặc "chỉ dùng dầu".

Thay vào đó, giải pháp khoa học nhất là phối hợp chúng một cách hợp lý. Người tiêu dùng có thể tham khảo tỷ lệ lý tưởng là khoảng 1 phần mỡ động vật kết hợp với 2-3 phần dầu thực vật trong khẩu phần ăn, đồng thời có thể điều chỉnh linh hoạt tùy thuộc vào thói quen ăn uống, tình trạng sức khỏe thực tế và mức độ vận động cá nhân.

Để áp dụng một cách đơn giản vào thực tế thực đơn hàng ngày, với những món ăn cần chế biến ở nhiệt độ cao như chiên, rán, bà nội trợ có thể dùng một lượng mỡ lợn vừa phải để đảm bảo tính ổn định của chất béo.

Ngược lại, đối với các món xào nhanh, nấu canh, hoặc trộn salad, hãy ưu tiên lựa chọn dầu thực vật để tận dụng nguồn chất béo chưa bão hòa có lợi.

N. Huyền