Tiền 'chờ' của nhà đầu tư vơi dần, thị trường chứng khoán trông vào động lực nào?

Theo dữ liệu của FiinTrade, tổng tiền gửi của nhà đầu tư tại các công ty chứng khoán đến cuối quý II/2026 còn khoảng 86.600 tỷ đồng, giảm hơn 30.000 tỷ đồng so với quý trước và là mức thấp nhất trong vòng 6 quý. Nếu so với vùng đỉnh ghi nhận vào quý III/2025, quy mô tiền gửi đã giảm gần một nửa.

Tiền "chờ" trên tài khoản chứng khoán giảm mạnh

Sự suy giảm không chỉ tập trung tại một vài công ty, mà xuất hiện trên diện rộng trong nhóm công ty chứng khoán có lượng khách hàng cá nhân và thị phần môi giới lớn.

Lượng tiền gửi của nhà đầu tư tại các công ty chứng khoán Top đầu (Nguồn: Dữ liệu FiinTrade).

Theo thống kê, tổng số dư tiền gửi tại 12 công ty chứng khoán lớn đạt khoảng 59.400 tỷ đồng vào cuối tháng 6, giảm hơn 25.300 tỷ đồng so với cuối quý I. Như vậy, riêng nhóm này đã đóng góp gần 80% mức giảm tiền gửi của toàn ngành trong quý vừa qua.

Công ty chứng khoán có số dư tiền gửi khách hàng lớn nhất thị trường là VPS với gần 14.450 tỷ đồng tại ngày 30/6/2026, giảm tới gần 8.900 tỷ đồng, tương đương 38% so với cuối quý trước. Đây cũng là mức giảm tuyệt đối lớn nhất trong nhóm được thống kê. Tỷ trọng tiền gửi tại VPS theo đó giảm từ hơn 20% tổng số dư toàn ngành vào cuối quý I xuống còn khoảng 17,6% vào cuối quý II.

Xếp sau là TCBS với hơn 9.000 tỷ đồng tiền gửi của khách hàng, giảm khoảng 1.300 tỷ đồng trong quý. SSI đứng thứ ba với gần 7.932 tỷ đồng, giảm khoảng 2.056 tỷ đồng so với thời điểm cuối tháng 3.

Tiếp đó là VNDirect ghi nhận gần 4.951 tỷ đồng tiền gửi khách hàng, giảm khoảng 2.925 tỷ đồng, tương đương hơn 37%. Số dư tại VCBS giảm hơn 1.140 tỷ đồng xuống còn 4.840 tỷ đồng, trong khi MBS giảm hơn 2.168 tỷ đồng xuống còn 3.853 tỷ đồng.

Một số công ty khác cũng ghi nhận mức giảm đáng kể. Tiền gửi khách hàng tại Mirae Asset giảm gần 1.873 tỷ đồng, FPTS giảm hơn 1.600 tỷ đồng, HSC giảm hơn 1.250 tỷ đồng và Vietcap giảm gần 1.200 tỷ đồng. VPBankS là trường hợp có mức biến động tương đối thấp, khi số dư cuối quý II đạt 3.251 tỷ đồng, giảm khoảng 147 tỷ đồng so với quý trước.

Tổng tiền gửi của nhà đầu tư tại các công ty chứng khoán là chỉ báo được giới phân tích theo dõi sát, bởi phản ánh lượng tiền mặt mà nhà đầu tư đang để sẵn trong tài khoản giao dịch nhưng chưa sử dụng để mua cổ phiếu.

Khi chỉ tiêu này giảm mạnh thường đồng nghĩa với việc dòng tiền đã được đưa vào thị trường thay vì tiếp tục đứng ngoài quan sát.

Ở góc độ tích cực, điều này phản ánh dòng tiền không rời bỏ thị trường mà chỉ chuyển từ trạng thái "chờ" sang trạng thái "đầu tư".

Tuy nhiên, đằng sau bức tranh đó cũng xuất hiện một vấn đề đáng lưu ý. Khi lượng tiền mặt trong tài khoản ngày càng thu hẹp, "kho dự trữ" để mua thêm cổ phiếu khi thị trường điều chỉnh cũng giảm theo. Điều này khiến khả năng tạo ra lực cầu mới từ chính nhóm nhà đầu tư hiện hữu trở nên hạn chế hơn so với trước.

Nói cách khác, nếu trước đây, thị trường có thể kỳ vọng lượng tiền nhàn rỗi sẽ tiếp tục được giải ngân mỗi khi xuất hiện nhịp điều chỉnh, thì hiện nay, phần lớn dòng tiền đó đã được đưa vào cổ phiếu.

Thị trường sẽ cần thêm dòng tiền mới

Việc tiền gửi tại các công ty chứng khoán giảm xuống mức thấp nhất nhiều quý không đồng nghĩa thị trường sắp đảo chiều. Tuy nhiên, chỉ báo này cho thấy động lực tăng giá trong giai đoạn tới sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng thu hút dòng tiền mới thay vì chỉ dựa vào nguồn vốn đã có sẵn trong hệ thống.

Trong chu kỳ tăng của thị trường chứng khoán, tiền nhàn rỗi thường đóng vai trò như "đạn dự phòng". Khi xuất hiện các nhịp điều chỉnh, lượng tiền này sẽ được giải ngân, giúp lực cầu nhanh chóng quay trở lại và hỗ trợ giá cổ phiếu.

Ngược lại, khi lượng tiền mặt không còn nhiều, mỗi nhịp điều chỉnh có thể khiến áp lực bán trở nên rõ nét hơn nếu thiếu lực mua mới hấp thụ. Đây là lý do mà nhiều chuyên gia coi diễn biến tiền gửi của nhà đầu tư là chỉ báo về sức bền của dòng tiền trên thị trường.

Một yếu tố khác cũng cần được theo dõi là xu hướng sử dụng đòn bẩy tài chính. Trong trường hợp tiền mặt giảm nhưng nhu cầu đầu tư vẫn cao, dư nợ cho vay ký quỹ (margin) thường có xu hướng tăng lên để bù đắp nguồn vốn.

Margin giúp gia tăng sức mua và có thể hỗ trợ thị trường tiếp tục đi lên trong ngắn hạn. Tuy nhiên, đòn bẩy tài chính cũng làm gia tăng biến động khi thị trường điều chỉnh. Nếu giá cổ phiếu giảm mạnh, áp lực bán giải chấp có thể khuyếch đại mức giảm của thị trường, đặc biệt tại các nhóm cổ phiếu đã tăng nóng.

Tính đến cuối quý II/2026, dư nợ cho vay tại các công ty chứng khoán đạt 445.000 tỷ đồng, trong đó 435.000 tỷ đồng đến từ margin. Đây là con số kỷ lục từ trước đến nay. Đáng chú ý, dư nợ margin toàn thị trường đã tăng 13 quý liên tiếp.

Việc tiền mặt giảm mạnh và margin tăng lên mức cao, sẽ khiến cấu trúc dòng tiền của thị trường trở nên nhạy cảm hơn với các cú sốc bên ngoài.

Trong bối cảnh hiện nay, triển vọng của thị trường sẽ phụ thuộc vào khả năng xuất hiện các nguồn vốn mới. Đó có thể là dòng tiền từ nhà đầu tư cá nhân mới tham gia thị trường, dòng vốn của các tổ chức trong nước, hay sự quay trở lại của nhà đầu tư nước ngoài nếu các điều kiện vĩ mô và triển vọng nâng hạng thị trường tiếp tục cải thiện.

Bên cạnh đó, kết quả kinh doanh của doanh nghiệp niêm yết trong nửa cuối năm cũng sẽ đóng vai trò quan trọng. Nếu lợi nhuận tiếp tục tăng trưởng, định giá thị trường được cải thiện và kỳ vọng về tăng trưởng kinh tế được củng cố, dòng tiền mới có thể tiếp tục chảy vào chứng khoán.

Ngược lại, nếu kết quả kinh doanh không đáp ứng kỳ vọng hoặc xuất hiện các yếu tố bất lợi từ môi trường quốc tế như biến động lãi suất, tỷ giá hay căng thẳng địa chính trị, thị trường sẽ đối mặt với áp lực lớn hơn khi lượng tiền chờ giải ngân đã không còn dồi dào như trước.

“Nếu lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết tăng trưởng đúng kỳ vọng, mặt bằng lãi suất tiếp tục ổn định và không xuất hiện biến động lớn từ thị trường quốc tế, thanh khoản có khả năng sẽ cải thiện dần”, ông Nguyễn Việt Quang, Giám đốc Kinh doanh Chứng khoán Yuanta Việt Nam nhận định.

Hải Giang